Zaýyttyń ashylýynda sóz alǵan Ile aýdanynyń ákimi Baǵdat Qarasaev:
– Eń aldymen bárińizdi Tuńǵysh Prezident kúnimen jáne Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵymen quttyqtaimyn. Elbasy men Prezidenttiń tapsyrmalaryna orai investitsiia tartylyp, jańa kásiporyn ashylyp, jańa jumys oryndary qurylýda. Jyl sońyna deiin Ile aýdanynda 15 jańa kásiporyn ashylyp, 12 kásiporynnyń irgesi keńeitiledi. Jyl qorytyndysynda aýdan ekonomikasyna tartylǵan investitsiia kólemi 122 mlrd. teńgege, ashylǵan jumys oryndarynyń sany 515-ke jetedi. Sol qatarda búgingi «Dáýlet-Beket»seriktestiginiń zaýyty da bar. Zaýytqa 1 mlrd. teńge investitsiia tartylyp, 25 jańa jumys orny ashylyp otyr. Bul iri aýyl sharýashylyǵy kásipornynyń 20 jyldyq damý tarihy bar jáne onyń jetistikteri táýelsizdiktiń 30 jyldyq tarihymen tikelei bailanysty. Kásiporyn fermasynda 5 myńdai túie bar, sonymen birge shubatpen emdeý orny jumys isteidi, endi shubatty óńdeitin zaýyt ashylyp otyr. Osylaisha óndiristiń tolyq tsikly júzege asyrylady. Aldaǵy ýaqytta jún óńdeitin, kosmetikalyq quraldar shyǵaratyn kásiporyndar ashyp, irgesin keńeitý josparda bar. Zaýyt ashyp otyrǵan kásipkerdiń qaiyrymdylyq sharalaryn belsene atqaryp júrgenine erekshe rahmet aitamyz. «Dáýlet-Beket» JShS óńir ekonomikasyna budan bylai da úles qosa beredi dep senemin. Aýdan turǵyndaryn merekemen jáne jańa zaýyttyń ashylýymen quttyqtaimyn! – dedi B.Qarasaev.
Saltanatty ashylý rásiminen keiin kópshilik zaýyttyń ishin aralap kórip, «Dáýlet-Beket» JShS-nyń ónimderimen tanysty. Kásiporynnyń direktory Sydyq Dáýletov zaýyttyń ereksheligi, irgesi qalyptasýdan bastap búginge deiingi tarihy týraly qysqasha baiandap berdi.
«Alǵashynda qoi-eshkini, siyr men jylqyny kóp ósiretin Jetisý aimaǵy meniń túie baǵamyn degen bastamama senimsizdikpen qarady. Túieniń eti, júni, súti naryqta ótimdi dep eseptelgen joq. Degenmen túieniń sútinde adam aǵzasyna kerekti dárýmenderdiń kóp ekenin bilgendikten men bul baǵytty tabandy túrde damytýǵa bel býdym. Ózderińiz kórip otyrǵandai bul isim nátijesiz emes», - dedi eńbek tájiribesimen bólisken fermer.
S.Dáýletovtiń aitýynsha, alǵashynda shubatqa degen suranys kóp bolmaǵan, sol kezde kásipker túie sútiniń untaǵyn óndirý týraly oilana bastaǵan. Sonyń nátijesinde shubattyń paidaly qasietterin joǵaltpai saqtaýǵa múmkindik týǵan. Qazirgi kezde áýe joldary arqyly «Dáýlet-Bekettiń» ónimderi Máskeý, Beijiń, Shanhai qalalaryna jóneltiledi. Jýyq arada Eýroodaq elderi men Amerikaǵa jiberý josparlanyp otyr. Daiyn ónimderdiń eksportynan túsken kiriske aldaǵy 2-3 jylda túieniń basyn 15 myńǵa deiin jetkizý kózdelgen. Búgingi kúni sharýashylyqta 5 myń bastan astam túie bar. Sonyń 2,5 myńy - analyq bas. Olardyń deni qazaqtyń qos órkeshti túiesi, túrkimenniń arvana tuqymy. Kúnine orta eseppen 5-7 myń litr shubat saýylady. Máselen, JShS mal azyǵyn óz betinshe ósiredi. Fermada túieler 8 saǵat jaiylymda ustalady. Munda shóptiń 120 túri ósiriledi, bul tabiǵi jaiylym retinde túie sútiniń sapaly bolýyna yqpal etedi. Aldaǵy ýaqytta jaiylym alqabyn tamshylatyp sýarý josparlanyp otyr.
Búgingi kúni sharýashylyq kúninen 5 tonnaǵa deiin sapaly shubat óndiredi, zaýyt ashylǵannan keiin táýligine 1 tonna, al aiynda 30 tonna shubat untaǵyn shyǵarýǵa múmkindik týdy.
Fermada 100 orynǵa arnalǵan shubat jáne saýmalmen emdeý orny jumys isteidi. Munda kúrdeli operatsiiadan shyqqandardyń, himiialyq em qabyldaǵandardyń, koronavirýspen aýyryp jazylǵandardyń aǵzasyn qalpyna keltirý úshin em jasalady. Emdeý mekemesinde 3 jyldyń ishinde 5 myńdai qazaqstandyq túie sútiniń terapiiasyn qabyldaǵan.
Shubat pen túie etin dám retinde usynatyn Almaty qalasynda arnaiy kafe bar. Osyndai dámhanany Ile aýdany men Taldyqorǵandy jalǵaityn trassanyń boiynan ashý josparlanyp otyr. Túie sútinen jasalǵan qurt pen irimshiktiń túrlerin kóbeitý de aldaǵy ýaqyttyń enshisinde. Aldaǵy jylda túie sútinen jasartatyn jáne terini emdeitin jaqpamai ázirleitin zaýyt ashý kózdelgen. Kelesi jyldan bastap kúrish pen qaraqumyq qosylǵan et konservisin óndirý de josparda tur. Túieniń jeńil ári jyly júni de nazardyn tys qalmaidy. Bolashaqta túie júninen kiim toqý jobasy da qolǵa alynbaq.
Atap ótsek, «Dáýlet-Beket» JShS-da 150 adam jumys isteidi, bul tek óndiriste isteitinder men túie baǵýmen ainalysatyndar ǵana. Buǵan búkil Qazaqstan boiynsha seriktestik ónimin saýdalaityn 168 dúkende jumyspen qamtylǵandardy qosyńyz.
«Dáýlet-Beket» JShS-nyń qaiyrymdylyq sharalary da erekshe aitýǵa turarlyq. Seriktestik qurylǵan 20 jyldyń ishinde Sydyq Dáýletov kóp igi is jasady. Búgingi kúni Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy qarsańynda kásiporyn óz qarjysy esebinen turǵyzǵan 120 sharshy metrlik jańa úidi Aqshi aýylynda 7 bala ósirip otyrǵan kóp balaly otbasyǵa syiǵa tartty. Úide barlyq qajetti jaǵdai jasalǵan, tipti gaz da tartylǵan. Aýdan ákimdigi tarapynan jihaz, turmystyq tehnika satyp alýǵa kómek kórsetildi.
- Buǵan deiin biz turǵyn úi jaldap keldik, ońai emes edi. 2019 jyly úshemdi ómirge ákeldim. Qazir bizdiń 4 qyz, 3 ulymyz bar. Aýdandyq ákimdikten kómek suraǵanbyz. Olar kómektesýge ýáde berdi. Biraq men merekelerdi óz úiimizde qarsy alamyz dep oilaǵan joqpyn. Úidi bizge biznesmen Sydyq Dáýletov syiǵa tartyp otyr. Bul – biz úshin úlken baqyt. Kásipkerge shyn júrekten alǵys aityp, biznesiniń órlei berýine tilektespin, - dedi kóp balaly ana Aqmaral Aitjanova.
Sydyq Dáýletov óz sózinde turǵyndardy memlekettik merekelermen quttyqtap, elimizde kásippen ainalysýǵa, ony damytýǵa, adamnyń jan-jaqty jetilýine úlken múmkindikter jasalyp otyrǵanyn tilge tiek etti.
– Táýelsizdiktiń 30 jyly bizge tańdaý erkindigine, qalaǵan kásibimizdi órkendetýge, armanyńa qadam jasaýǵa, ózińe senýge, óz-ózińdi damytýǵa jaǵdai jasady. Eń bastysy – tabandy bolý, talmai eńbektený. Meniń kásipornym – el táýelsizdiginiń jemisiniń biri. Munymen toqtap qalmaimyn, biznesimdi odan ári damytýǵa tyrysamyn, múmkindiginshe Jetisý óńiriniń áleýmettik-ekonomikalyq ómirine óz úlesimdi qosa beremin. Jerlesterimdi árdaiym qoldaimyn, – dedi S.Dáýletov.
Jalpy Ile aýdany – Almaty oblysynyń eń iri óndiristik aýdandarynyń biri. Mundaǵy ónerkásip óndirisiniń kólemi 450 mlrd. teńgeden asady. Aýdanda 21 iri jáne orta kásiporyn, 6 qala quraýshy kásiporyn jumys isteidi.
