Jarqyn bolashaqtyń baǵdarlamasy ispetti
Prezident atap ótkendei, pandemiia álem halqyna, onyń ishinde bizdiń Qazaqstan jurtshylyǵyna da, úlken synaq boldy. «Indettiń saldarynan dúniejúzinde ekonomikalyq belsendilik kúrt tómendegenin kórip otyrsyzdar, – dedi Q.Toqaev osy suhbatynda. – Árine, mundai daǵdarystan keiin ekonomikany qalpyna keltirý ońaiǵa túspeidi. Shuǵyl áreket etpese, álemdik retsessiia kúrdelene bermek. Sondyqtan shamasy jetetin elder óz azamattaryna qoldaý kórsetý úshin naqty jumystar júrgizýde».
Memleket basshysy Qazaqstanda daǵdarysqa qarsy sharalar keshendi túrde jasalyp jatqanyn atap ótti. Bul sharalar ekonomika jáne bank sektoryn damytýmen birge áleýmettik mańyzdy baǵyttardy qamtidy. Birinshiden, 4,2 million adamǵa 42 500 teńgeden arnaiy kómek pen 1 millionǵa jýyq jandardy azyq-túlikpen jáne qajetti zattarmen qamatamasyz etý osy kezeńde jumyssyz qalǵan jáne muqtaj kisilerge úlken kómek boldy.
Ekinshiden, ekonomikanyń túrli salalary men kásipkerlikti qoldaýǵa úlken kúsh salynýda. «Qarapaiym zattar ekonomikasy» baǵdarlamasyna bólingen 1 trillion teńge jańa jobalardy qaita qarjylandyrýǵa, jeńildik sharttary men nesie berýge jumsalatyn boldy. Bir jarym millionnan astam kásipkerdiń salyqtar men mindetti tólemder merzimi uzartylyp, nesiesin qaitarý merzimin keiinge shegerý tótenshe jaǵdai kezindegi qyzmetteri turyp qalǵan kishi jáne orta bizneske úlken kómek bolyp jatyr.
Úshinshiden, elimizdiń ekonomikasynda erekshe oryn alatyn aýyl sharýashylyǵy basty nazar aýdarylýda. Prezident búgingi kúni basty mindet egis naýqanyn ýaqtyly ótkizýge qajetti jaǵdai jasalǵanyn kórsetti. Bul baǵytqa 200 milliard teńge, onyń 70 milliardy tuqym óndirisin damytýǵa, tyńaitqysh satyp alýǵa bólingeni dihandar men sharýa qojalyqtaryna kóp jeńildik beretin boldy.
Suhbatta aitylǵan bank júiesin qoldaý, teńge baǵamyn turaqtandyrý, halyqty azyq-túlikpen, baspanamen qamtamasyz etýdi jaqsartý, sarabdal syrtqy saiasat júrgizý arqyly halyqaralyq qatynastardy damytý siiaqty ózekti máseleler elimizdiń strategiialyq damýynyń basymdy baǵyttaryn iske asyrýdy aiqyn aiǵaǵyn kórsetedi.
Memleket basshysy pandemiiamen kúresip júrgen meditsina qyzmetkerlerine jasalyp otyrǵan qoldaý-kómek týraly da naqty aitty. Tótennen kelgen indet densaýlyq saqtaý jáne meditsina ǵylymy salasynda sheshimin kútken kóptegen ózekti máselelerdiń bar ekenin kórsetti. Birinshi kezekte meditsina qyzmetkerleriniń mártebesin arttyrý, dárigerlerge beriletin áleýmettik kepildik aiasyn keńeitip, yntalandyrý júiesin jetildirý qajet. Ekinshiden, elimizde meditsinalyq-biologiialyq zertteýlerge erekshe kóńil bólinýi tiis. Osylai degen Q.Toqaev densaýlyq saqtaý aibyndy áskermen birge memlekettiń negizgi qalqany, ulttyq qaýipsizdiktiń mańyzdy bir salasy ekenin atap kórsetti.
Suhbatta bilim berý salasy da nazardan tys qalmady. Prezident elimizdiń oqý oryndary qashyqtyqtan oqyta bastaǵan kezde kóptegen qiyndyqqa tap bolǵanymyzdy eske aldy. «Telesabaq, internet-platformadaǵy sabaqtar uiymdastyryldy. Jergilikti atqarýshy organdar muǵalimder men oqýshylardy kompiýtermen, mobildi internetpen qamtamasyz etýde. Osynyń nátijesinde qashyqtyqtan oqytý qazir qalypqa tústi», - dedi Prezident. Osy sózderdiń artynda qashyqtyqtan oqytýdy uiymdastyrýdaǵy ustazdardyń, bilim berý mekemeleri, salanyń jáne aimaq basshylarynyń orasan eńbegi jatqany belgili. Sol sebepti, Memleket basshysynyń «shákirtterine qashyqtan bilim berip jatqan ustazdar qaýymyna rizashylyq bildiremin» degen sózderin bilim berý salasynyń qyzmetkerleri airyqsha yntamen qarsy aldy. Qasym-Jomart Kemeluly bul rizashylyǵy ustazdardyń bekzat ta qadirli isterine berilgen óte joǵary baǵa ǵana emes halqymyzǵa sol eńbekti baǵalaýdyń úlgisin kórsetedi. Biz osy baǵalaý barlyǵymyzǵa orasan jiger beretin kúsh ekenin atai kele, Prezidentimizge zor alǵysymyzdy bildiremiz.
Memleket basshysy álemniń kóptegen joǵary oqý oryndary qashyqtyqtan oqytý ádisin birazdan paidalanyp kele jatqanyn, sondyqtan aldaǵy ýaqytta bizde de onlain júiesin jetildire túsý kerektigin eskertti. Iá, osy aitylǵan koronavirýs indetine bailanysty elimizde tótenshe jaǵdai jariialanǵaly beri bizdiń Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversiteti de stýdentterin úilerine qaitaryp, olarmen onlain dárister ótkizýde. Qashyqtyqtan oqytý jaǵdaiynda oqý úderisiniń sapaly júrgizilýi bizdiń basty nazarymyzda. Qazir aldaǵy sessiia men qorytyndy emtihandardy talap deńgeiinde ótkizýge tolyǵymen ázirlik júrgizildi. Sondyqtan biz oqý jylyndaǵy barlyq josparlarymyzdy tolyq aiaqtaimyz.
Prezident ótken jolǵy Málimdeme jáne osy suhbatynda elimizdegi internet bailanysyn damytý jáne jalpy «Tsifrly Qazaqstan» baǵdarlamasyna sapaly ózgerister jasap iske asyrý mindeti memleketimizdiń quzyrynda bolatynyn aitty. Bul elimizdiń ekonomikasynyń barlyq salasynyń onyń ishinde bilim berýdiń (ásirese qashyqtyqtan oqytýdyń) damýyna erekshe úles qosatyny sózsiz.
Jalpy, Memleket basshysy Q.Toqaevtiń «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen suhbatynda qazirgi tańda el ómirine qatysty qamtylmaǵan másele kemde-kem. Máseleni qoia otyryp,onyń sheshimin birden usynǵan Prezidentimizdiń sózderi el damýynyń jańa kezeńge arnalǵan baǵdarlamasy ispetti.
Takir BALYQBAEV, Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń rektory, professor.
