Jańa Konstıtýsıa mátini qoǵam talqysyna usynylǵanyna bir apta boldy. Osy ýaqyt ishinde el azamattarynan 4 myńnan astam usynys pen pikir kelip túsken. Bul týraly Memlekettik keńesshi Erlan Qarın Konstıtýsıalyq reformalar jónindegi komısıanyń toǵyzynshy otyrysynda málimdedi, dep habarlaıdy Dalanews.kz
Memlekettik keńesshi qoǵamda jıi qoıylatyn «Damyǵan elderdiń ýaqyt synynan ótken Konstıtýsıasyn nege kóshirip almaımyz?» degen suraqqa da toqtaldy.
Onyń aıtýynsha, ár eldiń Konstıtýsıasy sol memlekettiń tarıhı jolyna, mádenıetine, tiline, saıası júıesine jáne qundylyqtaryna saı qalyptasady.
– Germanıada, Fransıada, Japonıada nemese AQSH-ta tıimdi jumys istep turǵan normalar Qazaqstan úshin dál sol kúıinde jaramsyz bolýy múmkin. Tipti mádenıeti men ekonomıkasy uqsas elderdiń ózi Konstıtýsıany bir-birinen kóshirmeıdi. Endeshe tarıhy men bolmysy bólek Qazaqstan nege ózge eldiń modelin sol kúıinde qabyldaýy kerek? – dedi Erlan Qarın Astanadaǵy Konstıtýsıalyq sot ǵımaratynda ótken jıynda.
Ol sondaı-aq keıbir memleketterdiń negizgi zańdarynda Qazaqstannyń mádenıeti men ulttyq qundylyqtaryna sáıkes kelmeıtin normalar bar ekenin atap ótti. Al jańa Ata zańda zaıyrlylyq, neke jáne qoǵamnyń irgeli qundylyqtaryn qorǵaıtyn tetikter naqty aıqyndalǵan.
– Konstıtýsıa – jaı ǵana quqyqtyq mátin emes. Ol – qoǵamnyń ishki dúnıetanymyn, moraldyq ustanymyn, bolashaqqa degen baǵytyn aıqyndaıtyn qujat. Biz óz taǵdyrymyzdy ózimiz sheshemiz. «Kimbiz, qaıda baramyz?» degen saýaldarǵa syrttan emes, ózimiz jaýap beremiz. Bul ustanym jańa preambýlada kórinis tabady, – dedi Memlekettik keńesshi.
Erlan Qarın 1995 jylǵy Konstıtýsıany ázirleý tájirıbesine de toqtaldy. Onyń aıtýynsha, sol kezde negizgi zańdy 12 adamnan turatyn Sarapshylyq keńes daıyndaǵan, olardyń úsheýi sheteldik mamandar bolǵan.
– Olar halyqaralyq quqyqty jaqsy meńgergen bolýy múmkin. Alaıda elimizdiń tarıhy men ulttyq bolmysyn qanshalyqty tereń túsingenin naqty aıtý qıyn. Al Konstıtýsıany jazýda bul faktorlar asa mańyzdy, – dedi ol.
Qazirgi ýaqytta jańa Konstıtýsıany ázirleý jumysy múlde basqa formatta júrgizilip jatyr.
– Búgingi tańda jańa Ata zańdy jabyq kabınettegi 12 adam emes, ár óńirden jınalǵan, túrli salanyń ókilderi kiretin, ashyq formatta, tikeleı efırde jumys istep jatqan 130 adamnan turatyn komısıa ázirleýde. Komısıa quramynda birde-bir sheteldik azamat joq. Bul – óz quqyqtyq júıemizdi ózimiz jasaı alatynymyzdyń dáleli, – dedi Komısıa múshesi.
Sondaı-aq jańa Konstıtýsıanyń eń aldymen qazaq tilinde, memlekettik tilde ázirlenip jatqanyn erekshe atap ótti.
– Sondyqtan bul – shyn máninde halyqtyq Konstıtýsıa. Bizge eshkim syrttan aqyl aıtyp otyrǵan joq. Biz ózara pikirtalas júrgizip, óz tilimizde, eldik jáne ulttyq múdde turǵysynan negizgi zańdy qabyldap jatyrmyz, – dep túıindedi Erlan Qarın.
Eske salaıyq, búgin Konstıtýsıalyq reformalar jónindegi komısıanyń toǵyzynshy otyrysy ótip jatyr.
