Jańa Konstitýtsiia mátini qoǵam talqysyna usynylǵanyna bir apta boldy. Osy ýaqyt ishinde el azamattarynan 4 myńnan astam usynys pen pikir kelip túsken. Bul týraly Memlekettik keńesshi Erlan Qarin Konstitýtsiialyq reformalar jónindegi komissiianyń toǵyzynshy otyrysynda málimdedi, dep habarlaidy Dalanews.kz
Memlekettik keńesshi qoǵamda jii qoiylatyn «Damyǵan elderdiń ýaqyt synynan ótken Konstitýtsiiasyn nege kóshirip almaimyz?» degen suraqqa da toqtaldy.
Onyń aitýynsha, ár eldiń Konstitýtsiiasy sol memlekettiń tarihi jolyna, mádenietine, tiline, saiasi júiesine jáne qundylyqtaryna sai qalyptasady.
– Germaniiada, Frantsiiada, Japoniiada nemese AQSh-ta tiimdi jumys istep turǵan normalar Qazaqstan úshin dál sol kúiinde jaramsyz bolýy múmkin. Tipti mádenieti men ekonomikasy uqsas elderdiń ózi Konstitýtsiiany bir-birinen kóshirmeidi. Endeshe tarihy men bolmysy bólek Qazaqstan nege ózge eldiń modelin sol kúiinde qabyldaýy kerek? – dedi Erlan Qarin Astanadaǵy Konstitýtsiialyq sot ǵimaratynda ótken jiynda.
Ol sondai-aq keibir memleketterdiń negizgi zańdarynda Qazaqstannyń mádenieti men ulttyq qundylyqtaryna sáikes kelmeitin normalar bar ekenin atap ótti. Al jańa Ata zańda zaiyrlylyq, neke jáne qoǵamnyń irgeli qundylyqtaryn qorǵaityn tetikter naqty aiqyndalǵan.
– Konstitýtsiia – jai ǵana quqyqtyq mátin emes. Ol – qoǵamnyń ishki dúnietanymyn, moraldyq ustanymyn, bolashaqqa degen baǵytyn aiqyndaityn qujat. Biz óz taǵdyrymyzdy ózimiz sheshemiz. «Kimbiz, qaida baramyz?» degen saýaldarǵa syrttan emes, ózimiz jaýap beremiz. Bul ustanym jańa preambýlada kórinis tabady, – dedi Memlekettik keńesshi.
Erlan Qarin 1995 jylǵy Konstitýtsiiany ázirleý tájiribesine de toqtaldy. Onyń aitýynsha, sol kezde negizgi zańdy 12 adamnan turatyn Sarapshylyq keńes daiyndaǵan, olardyń úsheýi sheteldik mamandar bolǵan.
– Olar halyqaralyq quqyqty jaqsy meńgergen bolýy múmkin. Alaida elimizdiń tarihy men ulttyq bolmysyn qanshalyqty tereń túsingenin naqty aitý qiyn. Al Konstitýtsiiany jazýda bul faktorlar asa mańyzdy, – dedi ol.
Qazirgi ýaqytta jańa Konstitýtsiiany ázirleý jumysy múlde basqa formatta júrgizilip jatyr.
– Búgingi tańda jańa Ata zańdy jabyq kabinettegi 12 adam emes, ár óńirden jinalǵan, túrli salanyń ókilderi kiretin, ashyq formatta, tikelei efirde jumys istep jatqan 130 adamnan turatyn komissiia ázirleýde. Komissiia quramynda birde-bir sheteldik azamat joq. Bul – óz quqyqtyq júiemizdi ózimiz jasai alatynymyzdyń dáleli, – dedi Komissiia múshesi.
Sondai-aq jańa Konstitýtsiianyń eń aldymen qazaq tilinde, memlekettik tilde ázirlenip jatqanyn erekshe atap ótti.
– Sondyqtan bul – shyn máninde halyqtyq Konstitýtsiia. Bizge eshkim syrttan aqyl aityp otyrǵan joq. Biz ózara pikirtalas júrgizip, óz tilimizde, eldik jáne ulttyq múdde turǵysynan negizgi zańdy qabyldap jatyrmyz, – dep túiindedi Erlan Qarin.
Eske salaiyq, búgin Konstitýtsiialyq reformalar jónindegi komissiianyń toǵyzynshy otyrysy ótip jatyr.
