Jambyl toiy – túrki halyqtarynyń ortaq merekesi
Alqaly jiyn QazUÝ-dyń Basqarma Tóraǵasy – Rektor Janseiit Túimebaevtyń quttyqtaý sózimen ashyldy. Bilim ordasynyń basshysy aldymen Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń uly Jambylǵa «adamdyq pen adamgershiliktiń, ádilettilik pen izgiliktiń alyp jyrshysy» degen tarihi baǵa bergenin atap ótti. Sonymen qatar biyl jyl basynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jarlyǵymen uly aqynnyń 175 jyldyq mereitoiyn joǵary dárejede uiymdastyrý jóninde arnaiy komissiia qurylǵanyna toqtalyp, «Jambyl toiy – túrkitildes halyqtarǵa ortaq mereke» ekenin jetkizdi.
– Aǵymdaǵy jyly Túrkistan qalasynda ótken Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń beiresmi sammitinde qabyldanǵan Túrkistan deklaratsiiasynda Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyǵyn túrki áleminiń uly tulǵalarynyń mereitoiymen qatar atap ótý jóninde sheshim qabyldanǵan bolatyn. Osyǵan sáikes, Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti Jambyl murasyn jas urpaqqa nasihattaýda, uly aqyn shyǵarmashylyǵyn zertteýge eleýli úles qosyp keledi.
Biyl aqynnyń 175 jyldyǵyna orai, QazUÝ-dyń «Jambyl» ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń atsalysýymen 10 tomdyq jaryq kórdi. Jinaqty qurastyrýshy – belgili qalamger, jambyltanýshy Naǵashybek Qapalbekuly.
Jambyl murasyn nasihattaý boiynsha taǵy bir 10 tomdyq daiyndalý ústinde. Bul súbeli eńbektiń tórt tomy kórnekti ǵalym Janǵara Dádebaevtyń qurastyrýymen basyldy.
Jaqynda HVI halyqaralyq Ankara kitap kórmesinde Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy jáne Jambyl Jabaevtyń 175 jyldyq mereitoiyna orai, túrik tiline aýdarylǵan «Kóroǵly» dastanynyń tusaýkeseri ótti. Túrki halyqtaryna ortaq týyndynyń Jambyl jyrlaǵan nusqasy engen jinaq Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ
men Eýraziia jazýshylar odaǵyna qarasty «Bengý» baspasynyń qoldaýymen jaryq kórdi.
Oqý ornymyzdaǵy «Jambyl aptalyǵy» aiasynda kitap jáne sýret kórmesi, Jambyl urpaqtarymen kezdesý, jyr keshteri uiymdastyryldy. Súiinbai – Jambyl kesenesi men mýzeiine arnaiy ekspeditsiia josparlanyp otyr.
Jyr dúldúli Jambyl Jabaev shyǵarmalaryn qaita saraptap, túrki álemine ortaq tanymmen jańasha zerdeleýdiń ýaqyty keldi, – dedi Janseiit Qanseiituly.
QR Mádeniet jáne sport vitse-ministri Nurǵisa Dáýeshov Jambyldyń 175 jyldyǵyna orai elimizde atqarylǵan mádeni is-sharalarǵa sholý jasady. Atap ótsek, biyl aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan kóptomdyqtar jaryq kórip, teleserialdar túsirildi. Mereitoiǵa orai, «Jambyl – 175» kollektsiialyq monetalary shyǵaryldy. Kórshiles elder basylymdarynda aqyn týraly maqalalar jariialanyp, shyǵarmalary túrik tiline aýdarylyp basyldy. Sonymen qatar vitse-ministr abyz aqyn murasyn keiingi urpaqqa dáripteý maqsatynda kóptegen bilim oshaqtarynda ǵylymi konferentsiialar, festivalder men jyr keshteri uiymdastyrylǵanyn jetkizdi.
Sonymen qatar Qazaqstannyń Túrkiiadaǵy elshisi Abzal Saparbekuly konferentsiiaǵa onlain qosylyp, baýyrlas eki eldiń qarym-qatynasy deńgeiin kóteretin mádeni-rýhani bailanystardyń ózektiligine mán berdi. «Búgingi konferentsiia uly dalanyń Gomeri atanǵan aqyn-aitysker Jambyl Jabaevtyń rýhyna taǵzym etip, onyń qazaq mádenietine jáne jalpy túrki mádenietine qosqan úlesin, úlken rýhani mirasyn qaita eske alýymyz, ony dáripteýimiz turǵysynan óte mańyzdy dep esepteimin», – dei kele, elshi
jyr alybynyń túrki álemindegi orny men aqyn shyǵarmalaryn tanytý men nasihattaý turǵysynda Túrkiiada júzege asqan jobalardy tanystyrdy.
Ankara tórinde, Kechióren aýdanynda kezinde Jambyl Jabaev kóshesi, aqynnyń ustazy Súiinbai saiabaǵy men eskertkishi ashylǵanyn tilge tiek etip, bul igilikti iste Túrkiiada elshilik qyzmet atqarǵan QazUÝ rektory Janseiit Túimebaevtyń eńbegi zor ekenin atap ótti. Jýyrda sol kóshege eskertkish taqtaisha ornatyldy. Ankarada HVI halyqaralyq kitap kórmesi ótip, onyń sheńberinde 10-nan astam kitaptyń tusaýkeseri jasaldy. Olardyń qatarynda Jambyl jyrlaǵan «Kóroǵly» dastany da bar.
Sóz sońynda elshi Jambyl murasyn dáripteýge atsalysqan barsha jandarǵa jáne baýyrlas túrki jurtyna rizashylyq bildirip, konferentsiia jumysyna sáttilik tiledi.
Jiynda Bolgariia ǵylym akademiiasynyń Etnologiia jáne folkloristika institýtynyń professory Nikolai Výkov sóz alyp, álemdik folklordaǵy jyraýlyq dástúr jáne Jambyl shyǵarmalarynyń poetikasy týraly baiandama jasady. «Osyndai ózekti taqyryp tóńireginde birge talqylaý jasap otyrǵanymyzǵa óte qýanyshtymyn. Halyq shyǵarmashylyǵynyń jarqyn ókilderi, onyń ishinde biregei qazaq aqyny jaily zertteýshi retinde ózara pikir almasyp, tájiribe bólisýdiń mańyzy zor», – dedi ǵalym.
Ǵylymi basqosýdyń túrki halyqtarynyń tatýlyǵyn nyǵaitýdaǵy yntymaqtastyq qyzmetin óz sózinde QR Gýmanitarlyq ǵylymdar akademiiasynyń akademigi Temirhan Tebegenov te atap ótti. Ol baiandamasynda Jambyl jáne túrki álemi aqyndarynyń shyǵarmashylyq úndestigi máselesine egjei-tegjeili toqtalyp, uqsastyqtaryn jiktep berdi.
Sondai-aq Túrkiianyń Mýǵla Sytky Kochman
ýniversitetiniń dotsenti Ekrem Aian, Pamýkkale ýniversitetiniń professory Nergiz Birai, Qyrǵyz Respýblikasy Joǵarǵy Keńesiniń sarapshysy, professor Juldyz Orazbekova, M.Áýezov atyndaǵy Ádebiet jáne óner institýtynyń bas ǵylymi qyzmetkeri, jazýshy Nurdáýlet Aqysh, filologiia ǵylymynyń kandidaty, professor Anarbai Buldybai jáne «Jambyl» ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń direktory Almasbek Máýlenov sóz sóilep, jyr alybynyń pir tutqan ustazdary men izinen ergen shákirtteri, aqyndyq qasieti, túrki mádenietindegi ózindik orny jaily pikir bildirdi.
Jiynǵa qatysýshylar urpaqtar sabaqtastyǵyn uly ónerimen jalǵaǵan jyraýdyń sońynda qaldyrǵan mol murasy qai kezde de ultymyzdyń rýhani qazynasy ekenin tujyrymdady.
