Jalǵyzdy... aiyptamaý kerek
Densaýlyq saqtaý salasynyń qyzmetkerlerine bólingen qarjyny orta jolda ustap qalyp, ózge maqsatqa jumsap jibergen nemese kózapara kedergi keltirgender de tabyldy. Tipti virýs juqtyrǵandar týraly statistikany kemitip kórsetip, Prezident Toqaevtyń synyna ushyraǵandar da boldy. Sondai «jasyrynbaq» oinynyń saldarynan byltyrǵy jazda indettiń beti órship ketti. Al ákimder bolsa, qalanyń qarbalasqa toly tirligi qainap jatyr, aimaqtardaǵy ekonomikalyq ósim qarqyndy degen baiaǵy jalǵan aqpar taratýdan tanbady. Shyndyǵynda bundai turaqtylyq keibir qalalarda ǵana baiqaldy. Mysaly Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev, ákimniń qimyly shiraq orynbasary Erjan Babaqumarovtar der kezinde áreket jasap úlgerdi de, bul óz kezeginde koronaviýrstyń Almaty siiaqty alyp shaharda aýyzdyqtalýyna septigin tigizdi. Megapolistiń qalypty ómiri de arnasyn taýyp, jalǵasyp jatty.
Ekinshiden, farmatsevtikalyq kompaniialar da ózderin jaǵymsyz jaǵynan kórsetip aldy. Farmatsevtikalyq kompaniialar dári-dármekter men ózge de meditsinalyq jabdyqtardy ishki naryqqa shyǵarýdyń ornyna qoldaǵy baryn syrtqa satty. Sóitip paidaǵa keneldi. Qaitesiz endi, jabaiy biznestiń jolyndaǵylar eldi, Otandy qaitsin?.. Mine, osyndai saýda-sattyqtyń saldarynan elimizde dári-dármektiń tapshylyǵy paida boldy, baǵa ósti.
Úshinshiden, halyq ta álemdi jailaǵan tájtajal indetine jaibaraqat qarap, karantin talaptaryn qaita-qaita buzýmen boldy. Qaýipsizdikti, saqtyqty kópshilik elep-eskere bermedi. Qaýipsizdikti, saqtyqty eskertken resmi tulǵalar nemketti jurttyń tarapynan qarsylyqqa ushyrady. Politsiia qyzmetkerleri kútpegen qarsylyqtarǵa tap boldy. Sondyqtan «2020 jyldyń eń erjúrek batyrlary boldy» dep biz meditsina qyzmetkerlerin erekshe atap aitamyz.
Jer sharynyń tarihynda adamzat balasy úshin alapat qater tóndirgen indetpen kúresken «aq halatty batyrlar» el shaýyp, jer alyp, jahanǵa qylysh qairaǵan joq, kerisinshe dertke shaldyqqandarǵa kómek qolyn sozdy, ajalmen alysty. Bul rette biz «2020 jyl burynǵy qundylyqtar jaiynda tereń oilanyp, tolǵanýymyzdy týdyrǵan jyl boldy» deimiz. Iá, adamzat qaýymdastyǵy qundylyqtarǵa qaita qaraýda. Olai etpeske áddimiz de joq, óitkeni, álem jurty densaýlyq salasymen salystyrǵanda áskeri-ónerkásiptik keshenderdi damytyp, áskeri salaǵa áldeqaida kóp qarjy bólýmen keledi eken.
Derekterge júginsek, áleýmettik sala qyzmetkerleriniń 80 paiyzyn áielder quraidy. Iaǵni, biz osy kúnderi adamzatty qaýip-qaterden qutqarý missiiasyn armiia men áskeri qurlymǵa jatatyn politseiler emes, áielder kóterýge bel bailaǵan ýaqyttyń tar kezeńinde ómir súrip jatyrmyz. Bul tezis zamandastarymyzdyń dúnietanymdyq deńgeiiniń quldyraýymen qatar syndarly oidan tys ómir súre bastaǵanymyzdy áshkerelese kerek. Bunyń ar jaǵynda qoǵamdyq oiǵa yqpal etýshi blogerler men jalpy jazarman qaýymnyń da «otqa mai quia» túsetinin eskersek, qaýiptiń sebebi de saldary da arta túspek. Alaida «aq halatty ardagerler» maidan shebinen taban aýdarmai kúrese berdi. Al olardyń kúni keshege deiingi erlik isteri laiyqty baǵasyn aldy ma? Joq, árine! Bári maqtalyp, madaqtalyp jatqanda dárigerler qaýymy óz isterin úndemei atqarýmen keldi. Olar qandai da bir áleýmettik mártebe talap etken emes. «Eger biz bolmasaq ne ister edińder?» dep, keýde qaqqandaryn da kórgen joqpyz. Olar 9 mamyrda jeńis sherýinde saltanatypen júrip ótýdi de suramapty, eńseli eskertkishterge qol sozbapty. 20 jylǵa deiin dárigerlerdiń turmys tirshiligi, áleýmettik mártebesi eshkimniń nazaryn aýdara da qoimapty.
Aitary joq, 2020 jyly ardaqty da mártebeli qyzmet iesi dáriger boldy. Soǵan orai buryn sońdy kópke ónege, jastarǵa úlgi bolyp kórmegen Densaýlyq saqtaý salasynyń da mańyzy artty. Tosynnan kelgen indetpen kúresý úshin sol kezdegi ministr Birtanov baryn saldy. Blok beketterge bardy, aýrýhanalardy tekserdi, naýqastarmen kezdesti. Indet jailaǵan ortada júrdi. Aqyry koronavirýs ózine de juqty.
Biz 20 jyly «aq halatty abzal jandardyń» «aq halatty qas batyrlarǵa» ainalǵanyn kóre otyryp, olardyń is-áreketi Dúniejúzi densaýlyq saqtaý uiymynyń sheshimderine orai júzege asqanyn barynsha tereń ańǵardyq. Áitse de, atalǵan uiymnyń ózi keide qaýly-qararyn qaita qarap, tosylǵan sátterine kýá boldyq. Bundai qaishylyqtardyń tabiǵatyn el ishi bek túsinip otyrdy. Sondyqtan koronavirýs indetimen meditsina qyzmetkerlerimen birge kópshilik qaýym da, Úkimet músheleri de bilek túre kúresti desek bolady. Demek, eks-minsitr Eljan Birtanovty qyzmetinen bosatýda asyǵystyq tanytýdyń qajeti shamaly edi. Jalǵyz adamnyń jón tabýy qiyn zamanda ony kóppen birge adasqany úshin aiypty sanamastan buryn, Mamin Úkimetin tutas otstavkaǵa jibergen ádil ári týra sheshim bolyp sanalar edi. Siz qalai oilaisyz?..
Derekkózi: Abai.kz
