جالعىزدى... ايىپتاماۋ كەرەك
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە بٶلٸنگەن قارجىنى ورتا جولدا ۇستاپ قالىپ, ٶزگە ماقساتقا جۇمساپ جٸبەرگەن نەمەسە كٶزاپارا كەدەرگٸ كەلتٸرگەندەر دە تابىلدى. تٸپتٸ ۆيرۋس جۇقتىرعاندار تۋرالى ستاتيستيكانى كەمٸتٸپ كٶرسەتٸپ, پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ سىنىنا ۇشىراعاندار دا بولدى. سونداي «جاسىرىنباق» وينىنىڭ سالدارىنان بىلتىرعى جازدا ٸندەتتٸڭ بەتٸ ٶرشٸپ كەتتٸ. ال ەكٸمدەر بولسا, قالانىڭ قاربالاسقا تولى تٸرلٸگٸ قايناپ جاتىر, ايماقتارداعى ەكونوميكالىق ٶسٸم قارقىندى دەگەن باياعى جالعان اقپار تاراتۋدان تانبادى. شىندىعىندا بۇنداي تۇراقتىلىق كەيبٸر قالالاردا عانا بايقالدى. مىسالى الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ, ەكٸمنٸڭ قيمىلى شيراق ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆتار دەر كەزٸندە ەرەكەت جاساپ ٷلگەردٸ دە, بۇل ٶز كەزەگٸندە كوروناۆيۋرستىڭ الماتى سيياقتى الىپ شاھاردا اۋىزدىقتالۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزدٸ. مەگاپوليستٸڭ قالىپتى ٶمٸرٸ دە ارناسىن تاۋىپ, جالعاسىپ جاتتى.
ەكٸنشٸدەن, فارماتسەۆتيكالىق كومپانييالار دا ٶزدەرٸن جاعىمسىز جاعىنان كٶرسەتٸپ الدى. فارماتسەۆتيكالىق كومپانييالار دەرٸ-دەرمەكتەر مەن ٶزگە دە مەديتسينالىق جابدىقتاردى ٸشكٸ نارىققا شىعارۋدىڭ ورنىنا قولداعى بارىن سىرتقا ساتتى. سٶيتٸپ پايداعا كەنەلدٸ. قايتەسٸز ەندٸ, جابايى بيزنەستٸڭ جولىنداعىلار ەلدٸ, وتاندى قايتسٸن?.. مٸنە, وسىنداي ساۋدا-ساتتىقتىڭ سالدارىنان ەلٸمٸزدە دەرٸ-دەرمەكتٸڭ تاپشىلىعى پايدا بولدى, باعا ٶستٸ.
ٷشٸنشٸدەن, حالىق تا ەلەمدٸ جايلاعان تەجتاجال ٸندەتٸنە جايباراقات قاراپ, كارانتين تالاپتارىن قايتا-قايتا بۇزۋمەن بولدى. قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, ساقتىقتى كٶپشٸلٸك ەلەپ-ەسكەرە بەرمەدٸ. قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, ساقتىقتى ەسكەرتكەن رەسمي تۇلعالار نەمكەتتٸ جۇرتتىڭ تاراپىنان قارسىلىققا ۇشىرادى. پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ كٷتپەگەن قارسىلىقتارعا تاپ بولدى. سوندىقتان «2020 جىلدىڭ ەڭ ەرجٷرەك باتىرلارى بولدى» دەپ بٸز مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸن ەرەكشە اتاپ ايتامىز.
جەر شارىنىڭ تاريحىندا ادامزات بالاسى ٷشٸن الاپات قاتەر تٶندٸرگەن ٸندەتپەن كٷرەسكەن «اق حالاتتى باتىرلار» ەل شاۋىپ, جەر الىپ, جاھانعا قىلىش قايراعان جوق, كەرٸسٸنشە دەرتكە شالدىققاندارعا كٶمەك قولىن سوزدى, اجالمەن الىستى. بۇل رەتتە بٸز «2020 جىل بۇرىنعى قۇندىلىقتار جايىندا تەرەڭ ويلانىپ, تولعانۋىمىزدى تۋدىرعان جىل بولدى» دەيمٸز. يە, ادامزات قاۋىمداستىعى قۇندىلىقتارعا قايتا قاراۋدا. ولاي ەتپەسكە ەددٸمٸز دە جوق, ٶيتكەنٸ, ەلەم جۇرتى دەنساۋلىق سالاسىمەن سالىستىرعاندا ەسكەري-ٶنەركەسٸپتٸك كەشەندەردٸ دامىتىپ, ەسكەري سالاعا ەلدەقايدا كٶپ قارجى بٶلۋمەن كەلەدٸ ەكەن.
دەرەكتەرگە جٷگٸنسەك, ەلەۋمەتتٸك سالا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ 80 پايىزىن ەيەلدەر قۇرايدى. ياعني, بٸز وسى كٷندەرٸ ادامزاتتى قاۋٸپ-قاتەردەن قۇتقارۋ ميسسيياسىن ارمييا مەن ەسكەري قۇرلىمعا جاتاتىن پوليتسەيلەر ەمەس, ەيەلدەر كٶتەرۋگە بەل بايلاعان ۋاقىتتىڭ تار كەزەڭٸندە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز. بۇل تەزيس زامانداستارىمىزدىڭ دٷنيەتانىمدىق دەڭگەيٸنٸڭ قۇلدىراۋىمەن قاتار سىندارلى ويدان تىس ٶمٸر سٷرە باستاعانىمىزدى ەشكەرەلەسە كەرەك. بۇنىڭ ار جاعىندا قوعامدىق ويعا ىقپال ەتۋشٸ بلوگەرلەر مەن جالپى جازارمان قاۋىمنىڭ دا «وتقا ماي قۇيا» تٷسەتٸنٸن ەسكەرسەك, قاۋٸپتٸڭ سەبەبٸ دە سالدارى دا ارتا تٷسپەك. الايدا «اق حالاتتى ارداگەرلەر» مايدان شەبٸنەن تابان اۋدارماي كٷرەسە بەردٸ. ال ولاردىڭ كٷنٸ كەشەگە دەيٸنگٸ ەرلٸك ٸستەرٸ لايىقتى باعاسىن الدى ما? جوق, ەرينە! بەرٸ ماقتالىپ, ماداقتالىپ جاتقاندا دەرٸگەرلەر قاۋىمى ٶز ٸستەرٸن ٷندەمەي اتقارۋمەن كەلدٸ. ولار قانداي دا بٸر ەلەۋمەتتٸك مەرتەبە تالاپ ەتكەن ەمەس. «ەگەر بٸز بولماساق نە ٸستەر ەدٸڭدەر?» دەپ, كەۋدە قاققاندارىن دا كٶرگەن جوقپىز. ولار 9 مامىردا جەڭٸس شەرۋٸندە سالتاناتىپەن جٷرٸپ ٶتۋدٸ دە سۇراماپتى, ەڭسەلٸ ەسكەرتكٸشتەرگە قول سوزباپتى. 20 جىلعا دەيٸن دەرٸگەرلەردٸڭ تۇرمىس تٸرشٸلٸگٸ, ەلەۋمەتتٸك مەرتەبەسٸ ەشكٸمنٸڭ نازارىن اۋدارا دا قويماپتى.
ايتارى جوق, 2020 جىلى ارداقتى دا مەرتەبەلٸ قىزمەت يەسٸ دەرٸگەر بولدى. سوعان وراي بۇرىن سوڭدى كٶپكە ٶنەگە, جاستارعا ٷلگٸ بولىپ كٶرمەگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دا ماڭىزى ارتتى. توسىننان كەلگەن ٸندەتپەن كٷرەسۋ ٷشٸن سول كەزدەگٸ مينيستر بٸرتانوۆ بارىن سالدى. بلوك بەكەتتەرگە باردى, اۋرۋحانالاردى تەكسەردٸ, ناۋقاستارمەن كەزدەستٸ. ٸندەت جايلاعان ورتادا جٷردٸ. اقىرى كوروناۆيرۋس ٶزٸنە دە جۇقتى.
بٸز 20 جىلى «اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ» «اق حالاتتى قاس باتىرلارعا» اينالعانىن كٶرە وتىرىپ, ولاردىڭ ٸس-ەرەكەتٸ دٷنيەجٷزٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ شەشٸمدەرٸنە وراي جٷزەگە اسقانىن بارىنشا تەرەڭ اڭعاردىق. ەيتسە دە, اتالعان ۇيىمنىڭ ٶزٸ كەيدە قاۋلى-قارارىن قايتا قاراپ, توسىلعان سەتتەرٸنە كۋە بولدىق. بۇنداي قايشىلىقتاردىڭ تابيعاتىن ەل ٸشٸ بەك تٷسٸنٸپ وتىردى. سوندىقتان كوروناۆيرۋس ٸندەتٸمەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸمەن بٸرگە كٶپشٸلٸك قاۋىم دا, ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ دە بٸلەك تٷرە كٷرەستٸ دەسەك بولادى. دەمەك, ەكس-مينسيتر ەلجان بٸرتانوۆتى قىزمەتٸنەن بوساتۋدا اسىعىستىق تانىتۋدىڭ قاجەتٸ شامالى ەدٸ. جالعىز ادامنىڭ جٶن تابۋى قيىن زاماندا ونى كٶپپەن بٸرگە اداسقانى ٷشٸن ايىپتى ساناماستان بۇرىن, مامين ٷكٸمەتٸن تۇتاس وتستاۆكاعا جٸبەرگەن ەدٸل ەرٸ تۋرا شەشٸم بولىپ سانالار ەدٸ. سٸز قالاي ويلايسىز?..
دەرەككٶزٸ: Abai.kz
