Zamanaýı bıogaz tehnologıalaryn engizýge mamandanǵan iri ınvestor Qazaqstanda agroónerkásiptik keshen qaldyqtaryn joǵary sapaly organıkalyq bıotyńaıtqyshtarǵa qaıta óńdeıtin óndiristik alańdar qurylysy jobalarynyń iske qosylatynyn jarıalady, dep habarlaıdy Dalanews.kz Nur.kz-ke silteme jasap.
Jańa óndirister eldiń úsh óńirinde paıda bolady jáne qus sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵy organıkalyq qaldyqtaryn tıimdi kádege jaratýǵa, topyraq qunarlylyǵyn (sarapshylar Qazaqstanda topyraqtyń jyl saıyn aıtarlyqtaı nasharlap bara jatqanyn aıtady) qalpyna keltirýge baǵyttalady.
Osy bastama ekologıa jáne aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy memlekettik saıasattyń maqsattaryna sáıkes keledi. Atap aıtqanda, 2024 jyly «Topyraqty qorǵaý týraly» zań jobasy usynyldy, al 2024–2030 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy aıasynda turaqty agrotehnologıalardy belsendi engizý josparlanýda.
Qazirgi ýrbandalý qorshaǵan ortany qatty ózgertýde. Búginde qorshaǵan ortanyń adam densaýlyǵynyń damýyna qosatyn úlesi 25%-ǵa deıin jetedi. Bul kórsetkish ekologıanyń halyq densaýlyǵy deńgeıin qalyptastyrýdaǵy mańyzdy rólin aıqyn kórsetedi.
Zertteýlerdiń kórsetýinshe, qaldyqtarmen birge topyraqqa, keıinnen adamnyń qorektik tizbegine aýyr metaldar, radıonýklıdter jáne pestısıdter túsedi. Bul zattardyń kópshiligi adam aǵzasynda jınalyp, bolashaq urpaq úshin qaýip tóndiredi. Mıkrobıologıalyq lastaný máselesine de jeke atap ótken jón. Ásirese kóń men qı quramynda Salmonella jáne Listeria sıaqty zıandy bakterıalardyń bolýyna erekshe nazar aýdarǵan jón. Qurǵaq klımat jaǵdaıynda Salmonella bakterıalary kóń quramynda 5 jylǵa deıin saqtalyp, adam aǵzasyna túsken jaǵdaıda salmonellez aýrýyn — balalar, qart adamdar jáne ımýnıteti álsiregen naýqastar úshin asa qaýipti juqpany týdyrýy múmkin.
Óz kezeginde Listeria bakterıalary ólimmen aıaqtalý deńgeıi joǵary (30%-ǵa deıin) juqpaly aýrý — lısterıozdy týdyrady. Juqtyrý saldary asa aýyr bolýy múmkin, tipti mı irińdigine deıin jetýi múmkin. Óńdelmegen kóń men qı adamdar úshin, ásirese balalar úshin asa qaýipti. Mal sharýashylyǵynyń óńdelmegen qaldyqtaryn topyraqqa engizýge qatań túrde tyıym salynady.
Investor kompanıa zamanaýı jabdyqtardy paıdalanyp, jabyq rejımde jáne bıotyńaıtqysh pen energıa óndirýdi qamtı otyryp, organıkany qaıta óńdeýdiń ozyq tehnologıasyna negizdelgen keshendi sheshim usynady. Qazirgi tańda dál osyndaı qondyrǵylar agroónerkásiptik keshennen shyǵatyn zıandy shyǵaryndylardy azaıtatyn tosqaýyl retinde qoldanylady. Organıkany óńdeý jáne zıandy qospalarsyz tabıǵı kúıinde topyraqqa qaıta qaıtarý, adamǵa jáne qorshaǵan ortaǵa túsetin bakterıologıalyq júktemeni tómendetý, ósimdik sharýashylyǵynda hımıalyq zattardy qoldanýdy qysqartý, qaldyqtardyń jınalýynan bas tartý — munyń bári tuıyq sıkl ekonomıkasynyń elementteri.
Bıogaz tehnologıasy jahandyq deńgeıde óz tıimdiligin áldeqashan dáleldedi: Qytaıdaǵy ondaǵan mıllıon shaǵyn qondyrǵylardan bastap, Eýropadaǵy joǵary tehnologıaly bıogaz elektr stansıalaryna deıin (1 600-den astam qondyrǵy). Damyǵan elderdiń saıasaty fermerlerdiń organıkalyq bıotyńaıtqyshtardy qoldana otyryp, ósimdik sharýashylyǵy tehnologıalaryn paıdalanýyna baǵyttalǵan.
«Bıotyńaıtqyshtardy ázirleý úshin biz agroónerkásiptik keshen men bıznes ókilderinen bastap, agrarlyq ýnıversıtetterge deıin ártúrli salalardan seriktesterdi tarttyq, — deıdi ınvestor kompanıanyń ókili. — Biz erekshe, taza, ınovasıalyq túıirshik jasaýǵa qol jetkizdik. Tehnologıalyq tizbek óz eline beıjaı qaramaıtyn jáne ony saqtaý men damytýǵa múddeli qazaqstandyq kompanıalarmen ázirlendi.
Álemdik tájirıbe kórsetkendeı, organıkalyq bıotyńaıtqyshtardy qoldaný ónimdilikti arttyrýǵa, organıkalyq qaldyqtardy kádege jaratý máselesin sheshýge jáne sonyń nátıjesinde adamdardyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa múmkindik beredi».
