Zamanaýi biogaz tehnologiialaryn engizýge mamandanǵan iri investor Qazaqstanda agroónerkásiptik keshen qaldyqtaryn joǵary sapaly organikalyq biotyńaitqyshtarǵa qaita óńdeitin óndiristik alańdar qurylysy jobalarynyń iske qosylatynyn jariialady, dep habarlaidy Dalanews.kz Nur.kz-ke silteme jasap.
Jańa óndirister eldiń úsh óńirinde paida bolady jáne qus sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵy organikalyq qaldyqtaryn tiimdi kádege jaratýǵa, topyraq qunarlylyǵyn (sarapshylar Qazaqstanda topyraqtyń jyl saiyn aitarlyqtai nasharlap bara jatqanyn aitady) qalpyna keltirýge baǵyttalady.
Osy bastama ekologiia jáne aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy memlekettik saiasattyń maqsattaryna sáikes keledi. Atap aitqanda, 2024 jyly «Topyraqty qorǵaý týraly» zań jobasy usynyldy, al 2024–2030 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy aiasynda turaqty agrotehnologiialardy belsendi engizý josparlanýda.
Qazirgi ýrbandalý qorshaǵan ortany qatty ózgertýde. Búginde qorshaǵan ortanyń adam densaýlyǵynyń damýyna qosatyn úlesi 25%-ǵa deiin jetedi. Bul kórsetkish ekologiianyń halyq densaýlyǵy deńgeiin qalyptastyrýdaǵy mańyzdy rólin aiqyn kórsetedi.
Zertteýlerdiń kórsetýinshe, qaldyqtarmen birge topyraqqa, keiinnen adamnyń qorektik tizbegine aýyr metaldar, radionýklidter jáne pestitsidter túsedi. Bul zattardyń kópshiligi adam aǵzasynda jinalyp, bolashaq urpaq úshin qaýip tóndiredi. Mikrobiologiialyq lastaný máselesine de jeke atap ótken jón. Ásirese kóń men qi quramynda Salmonella jáne Listeria siiaqty ziiandy bakteriialardyń bolýyna erekshe nazar aýdarǵan jón. Qurǵaq klimat jaǵdaiynda Salmonella bakteriialary kóń quramynda 5 jylǵa deiin saqtalyp, adam aǵzasyna túsken jaǵdaida salmonellez aýrýyn — balalar, qart adamdar jáne immýniteti álsiregen naýqastar úshin asa qaýipti juqpany týdyrýy múmkin.
Óz kezeginde Listeria bakteriialary ólimmen aiaqtalý deńgeii joǵary (30%-ǵa deiin) juqpaly aýrý — listeriozdy týdyrady. Juqtyrý saldary asa aýyr bolýy múmkin, tipti mi irińdigine deiin jetýi múmkin. Óńdelmegen kóń men qi adamdar úshin, ásirese balalar úshin asa qaýipti. Mal sharýashylyǵynyń óńdelmegen qaldyqtaryn topyraqqa engizýge qatań túrde tyiym salynady.
Investor kompaniia zamanaýi jabdyqtardy paidalanyp, jabyq rejimde jáne biotyńaitqysh pen energiia óndirýdi qamti otyryp, organikany qaita óńdeýdiń ozyq tehnologiiasyna negizdelgen keshendi sheshim usynady. Qazirgi tańda dál osyndai qondyrǵylar agroónerkásiptik keshennen shyǵatyn ziiandy shyǵaryndylardy azaitatyn tosqaýyl retinde qoldanylady. Organikany óńdeý jáne ziiandy qospalarsyz tabiǵi kúiinde topyraqqa qaita qaitarý, adamǵa jáne qorshaǵan ortaǵa túsetin bakteriologiialyq júktemeni tómendetý, ósimdik sharýashylyǵynda himiialyq zattardy qoldanýdy qysqartý, qaldyqtardyń jinalýynan bas tartý — munyń bári tuiyq tsikl ekonomikasynyń elementteri.
Biogaz tehnologiiasy jahandyq deńgeide óz tiimdiligin áldeqashan dáleldedi: Qytaidaǵy ondaǵan million shaǵyn qondyrǵylardan bastap, Eýropadaǵy joǵary tehnologiialy biogaz elektr stantsiialaryna deiin (1 600-den astam qondyrǵy). Damyǵan elderdiń saiasaty fermerlerdiń organikalyq biotyńaitqyshtardy qoldana otyryp, ósimdik sharýashylyǵy tehnologiialaryn paidalanýyna baǵyttalǵan.
«Biotyńaitqyshtardy ázirleý úshin biz agroónerkásiptik keshen men biznes ókilderinen bastap, agrarlyq ýniversitetterge deiin ártúrli salalardan seriktesterdi tarttyq, — deidi investor kompaniianyń ókili. — Biz erekshe, taza, innovatsiialyq túiirshik jasaýǵa qol jetkizdik. Tehnologiialyq tizbek óz eline beijai qaramaityn jáne ony saqtaý men damytýǵa múddeli qazaqstandyq kompaniialarmen ázirlendi.
Álemdik tájiribe kórsetkendei, organikalyq biotyńaitqyshtardy qoldaný ónimdilikti arttyrýǵa, organikalyq qaldyqtardy kádege jaratý máselesin sheshýge jáne sonyń nátijesinde adamdardyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa múmkindik beredi».
