زاماناۋي بيوگاز تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋگە ماماندانعان ءىرى ينۆەستور قازاقستاندا اگروونەركاسىپتىك كەشەن قالدىقتارىن جوعارى ساپالى ورگانيكالىق بيوتىڭايتقىشتارعا قايتا وڭدەيتىن وندىرىستىك الاڭدار قۇرىلىسى جوبالارىنىڭ ىسكە قوسىلاتىنىن جاريالادى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Nur.kz-كە سىلتەمە جاساپ.
جاڭا وندىرىستەر ەلدىڭ ءۇش وڭىرىندە پايدا بولادى جانە قۇس شارۋاشىلىعى مەن مال شارۋاشىلىعى ورگانيكالىق قالدىقتارىن ءتيىمدى كادەگە جاراتۋعا، توپىراق قۇنارلىلىعىن (ساراپشىلار قازاقستاندا توپىراقتىڭ جىل سايىن ايتارلىقتاي ناشارلاپ بارا جاتقانىن ايتادى) قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالادى.
وسى باستاما ەكولوگيا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماقساتتارىنا سايكەس كەلەدى. اتاپ ايتقاندا، 2024 جىلى «توپىراقتى قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ۇسىنىلدى، ال 2024–2030 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا تۇراقتى اگروتەحنولوگيالاردى بەلسەندى ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا.
قازىرگى ۋرباندالۋ قورشاعان ورتانى قاتتى وزگەرتۋدە. بۇگىندە قورشاعان ورتانىڭ ادام دەنساۋلىعىنىڭ دامۋىنا قوساتىن ۇلەسى 25%-عا دەيىن جەتەدى. بۇل كورسەتكىش ەكولوگيانىڭ حالىق دەنساۋلىعى دەڭگەيىن قالىپتاستىرۋداعى ماڭىزدى ءرولىن ايقىن كورسەتەدى.
زەرتتەۋلەردىڭ كورسەتۋىنشە، قالدىقتارمەن بىرگە توپىراققا، كەيىننەن ادامنىڭ قورەكتىك تىزبەگىنە اۋىر مەتالدار، راديونۋكليدتەر جانە پەستيسيدتەر تۇسەدى. بۇل زاتتاردىڭ كوپشىلىگى ادام اعزاسىندا جينالىپ، بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن ءقاۋىپ توندىرەدى. ميكروبيولوگيالىق لاستانۋ ماسەلەسىنە دە جەكە اتاپ وتكەن ءجون. اسىرەسە كوڭ مەن قي قۇرامىندا Salmonella جانە Listeria سياقتى زياندى باكتەريالاردىڭ بولۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون. قۇرعاق كليمات جاعدايىندا Salmonella باكتەريالارى كوڭ قۇرامىندا 5 جىلعا دەيىن ساقتالىپ، ادام اعزاسىنا تۇسكەن جاعدايدا سالمونەللەز اۋرۋىن — بالالار، قارت ادامدار جانە يممۋنيتەتى السىرەگەن ناۋقاستار ءۇشىن اسا ءقاۋىپتى جۇقپانى تۋدىرۋى مۇمكىن.
ءوز كەزەگىندە Listeria باكتەريالارى ولىممەن اياقتالۋ دەڭگەيى جوعارى (30%-عا دەيىن) جۇقپالى اۋرۋ — ليستەريوزدى تۋدىرادى. جۇقتىرۋ سالدارى اسا اۋىر بولۋى مۇمكىن، ءتىپتى مي ىرىڭدىگىنە دەيىن جەتۋى مۇمكىن. وڭدەلمەگەن كوڭ مەن قي ادامدار ءۇشىن، اسىرەسە بالالار ءۇشىن اسا ءقاۋىپتى. مال شارۋاشىلىعىنىڭ وڭدەلمەگەن قالدىقتارىن توپىراققا ەنگىزۋگە قاتاڭ تۇردە تىيىم سالىنادى.
ينۆەستور كومپانيا زاماناۋي جابدىقتاردى پايدالانىپ، جابىق رەجيمدە جانە بيوتىڭايتقىش پەن ەنەرگيا ءوندىرۋدى قامتي وتىرىپ، ورگانيكانى قايتا وڭدەۋدىڭ وزىق تەحنولوگياسىنا نەگىزدەلگەن كەشەندى شەشىم ۇسىنادى. قازىرگى تاڭدا ءدال وسىنداي قوندىرعىلار اگروونەركاسىپتىك كەشەننەن شىعاتىن زياندى شىعارىندىلاردى ازايتاتىن توسقاۋىل رەتىندە قولدانىلادى. ورگانيكانى وڭدەۋ جانە زياندى قوسپالارسىز تابيعي كۇيىندە توپىراققا قايتا قايتارۋ، ادامعا جانە قورشاعان ورتاعا تۇسەتىن باكتەريولوگيالىق جۇكتەمەنى تومەندەتۋ، وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا حيميالىق زاتتاردى قولدانۋدى قىسقارتۋ، قالدىقتاردىڭ جينالۋىنان باس تارتۋ — مۇنىڭ ءبارى تۇيىق سيكل ەكونوميكاسىنىڭ ەلەمەنتتەرى.
بيوگاز تەحنولوگياسى جاھاندىق دەڭگەيدە ءوز تيىمدىلىگىن الدەقاشان دالەلدەدى: قىتايداعى ونداعان ميلليون شاعىن قوندىرعىلاردان باستاپ، ەۋروپاداعى جوعارى تەحنولوگيالى بيوگاز ەلەكتر ستانسيالارىنا دەيىن (1 600-دەن استام قوندىرعى). دامىعان ەلدەردىڭ ساياساتى فەرمەرلەردىڭ ورگانيكالىق بيوتىڭايتقىشتاردى قولدانا وتىرىپ، وسىمدىك شارۋاشىلىعى تەحنولوگيالارىن پايدالانۋىنا باعىتتالعان.
«بيوتىڭايتقىشتاردى ازىرلەۋ ءۇشىن ءبىز اگروونەركاسىپتىك كەشەن مەن بيزنەس وكىلدەرىنەن باستاپ، اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە دەيىن ءارتۇرلى سالالاردان سەرىكتەستەردى تارتتىق، — دەيدى ينۆەستور كومپانيانىڭ وكىلى. — ءبىز ەرەكشە، تازا، يننوۆاسيالىق تۇيىرشىك جاساۋعا قول جەتكىزدىك. تەحنولوگيالىق تىزبەك ءوز ەلىنە بەيجاي قارامايتىن جانە ونى ساقتاۋ مەن دامىتۋعا مۇددەلى قازاقستاندىق كومپانيالارمەن ازىرلەندى.
الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي، ورگانيكالىق بيوتىڭايتقىشتاردى قولدانۋ ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا، ورگانيكالىق قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە جانە سونىڭ ناتيجەسىندە ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى».
