زاماناۋي بيوگاز تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋگە ماماندانعان ٸرٸ ينۆەستور قازاقستاندا اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن قالدىقتارىن جوعارى ساپالى ورگانيكالىق بيوتىڭايتقىشتارعا قايتا ٶڭدەيتٸن ٶندٸرٸستٸك الاڭدار قۇرىلىسى جوبالارىنىڭ ٸسكە قوسىلاتىنىن جارييالادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Nur.kz-كە سٸلتەمە جاساپ.
جاڭا ٶندٸرٸستەر ەلدٸڭ ٷش ٶڭٸرٸندە پايدا بولادى جەنە قۇس شارۋاشىلىعى مەن مال شارۋاشىلىعى ورگانيكالىق قالدىقتارىن تيٸمدٸ كەدەگە جاراتۋعا, توپىراق قۇنارلىلىعىن (ساراپشىلار قازاقستاندا توپىراقتىڭ جىل سايىن ايتارلىقتاي ناشارلاپ بارا جاتقانىن ايتادى) قالپىنا كەلتٸرۋگە باعىتتالادى.
وسى باستاما ەكولوگييا جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ ماقساتتارىنا سەيكەس كەلەدٸ. اتاپ ايتقاندا, 2024 جىلى «توپىراقتى قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ۇسىنىلدى, ال 2024–2030 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى اياسىندا تۇراقتى اگروتەحنولوگييالاردى بەلسەندٸ ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا.
قازٸرگٸ ۋرباندالۋ قورشاعان ورتانى قاتتى ٶزگەرتۋدە. بٷگٸندە قورشاعان ورتانىڭ ادام دەنساۋلىعىنىڭ دامۋىنا قوساتىن ٷلەسٸ 25%-عا دەيٸن جەتەدٸ. بۇل كٶرسەتكٸش ەكولوگييانىڭ حالىق دەنساۋلىعى دەڭگەيٸن قالىپتاستىرۋداعى ماڭىزدى رٶلٸن ايقىن كٶرسەتەدٸ.
زەرتتەۋلەردٸڭ كٶرسەتۋٸنشە, قالدىقتارمەن بٸرگە توپىراققا, كەيٸننەن ادامنىڭ قورەكتٸك تٸزبەگٸنە اۋىر مەتالدار, راديونۋكليدتەر جەنە پەستيتسيدتەر تٷسەدٸ. بۇل زاتتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ادام اعزاسىندا جينالىپ, بولاشاق ۇرپاق ٷشٸن قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ. ميكروبيولوگييالىق لاستانۋ مەسەلەسٸنە دە جەكە اتاپ ٶتكەن جٶن. ەسٸرەسە كٶڭ مەن قي قۇرامىندا Salmonella جەنە Listeria سيياقتى زيياندى باكتەرييالاردىڭ بولۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارعان جٶن. قۇرعاق كليمات جاعدايىندا Salmonella باكتەرييالارى كٶڭ قۇرامىندا 5 جىلعا دەيٸن ساقتالىپ, ادام اعزاسىنا تٷسكەن جاعدايدا سالمونەللەز اۋرۋىن — بالالار, قارت ادامدار جەنە يممۋنيتەتٸ ەلسٸرەگەن ناۋقاستار ٷشٸن اسا قاۋٸپتٸ جۇقپانى تۋدىرۋى مٷمكٸن.
ٶز كەزەگٸندە Listeria باكتەرييالارى ٶلٸممەن اياقتالۋ دەڭگەيٸ جوعارى (30%-عا دەيٸن) جۇقپالى اۋرۋ — ليستەريوزدى تۋدىرادى. جۇقتىرۋ سالدارى اسا اۋىر بولۋى مٷمكٸن, تٸپتٸ مي ٸرٸڭدٸگٸنە دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن. ٶڭدەلمەگەن كٶڭ مەن قي ادامدار ٷشٸن, ەسٸرەسە بالالار ٷشٸن اسا قاۋٸپتٸ. مال شارۋاشىلىعىنىڭ ٶڭدەلمەگەن قالدىقتارىن توپىراققا ەنگٸزۋگە قاتاڭ تٷردە تىيىم سالىنادى.
ينۆەستور كومپانييا زاماناۋي جابدىقتاردى پايدالانىپ, جابىق رەجيمدە جەنە بيوتىڭايتقىش پەن ەنەرگييا ٶندٸرۋدٸ قامتي وتىرىپ, ورگانيكانى قايتا ٶڭدەۋدٸڭ وزىق تەحنولوگيياسىنا نەگٸزدەلگەن كەشەندٸ شەشٸم ۇسىنادى. قازٸرگٸ تاڭدا دەل وسىنداي قوندىرعىلار اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەننەن شىعاتىن زيياندى شىعارىندىلاردى ازايتاتىن توسقاۋىل رەتٸندە قولدانىلادى. ورگانيكانى ٶڭدەۋ جەنە زيياندى قوسپالارسىز تابيعي كٷيٸندە توپىراققا قايتا قايتارۋ, ادامعا جەنە قورشاعان ورتاعا تٷسەتٸن باكتەريولوگييالىق جٷكتەمەنٸ تٶمەندەتۋ, ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعىندا حيمييالىق زاتتاردى قولدانۋدى قىسقارتۋ, قالدىقتاردىڭ جينالۋىنان باس تارتۋ — مۇنىڭ بەرٸ تۇيىق تسيكل ەكونوميكاسىنىڭ ەلەمەنتتەرٸ.
بيوگاز تەحنولوگيياسى جاھاندىق دەڭگەيدە ٶز تيٸمدٸلٸگٸن ەلدەقاشان دەلەلدەدٸ: قىتايداعى ونداعان ميلليون شاعىن قوندىرعىلاردان باستاپ, ەۋروپاداعى جوعارى تەحنولوگييالى بيوگاز ەلەكتر ستانتسييالارىنا دەيٸن (1 600-دەن استام قوندىرعى). دامىعان ەلدەردٸڭ ساياساتى فەرمەرلەردٸڭ ورگانيكالىق بيوتىڭايتقىشتاردى قولدانا وتىرىپ, ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى تەحنولوگييالارىن پايدالانۋىنا باعىتتالعان.
«بيوتىڭايتقىشتاردى ەزٸرلەۋ ٷشٸن بٸز اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن مەن بيزنەس ٶكٸلدەرٸنەن باستاپ, اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە دەيٸن ەرتٷرلٸ سالالاردان سەرٸكتەستەردٸ تارتتىق, — دەيدٸ ينۆەستور كومپانييانىڭ ٶكٸلٸ. — بٸز ەرەكشە, تازا, يننوۆاتسييالىق تٷيٸرشٸك جاساۋعا قول جەتكٸزدٸك. تەحنولوگييالىق تٸزبەك ٶز ەلٸنە بەيجاي قارامايتىن جەنە ونى ساقتاۋ مەن دامىتۋعا مٷددەلٸ قازاقستاندىق كومپانييالارمەن ەزٸرلەندٸ.
ەلەمدٸك تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, ورگانيكالىق بيوتىڭايتقىشتاردى قولدانۋ ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا, ورگانيكالىق قالدىقتاردى كەدەگە جاراتۋ مەسەلەسٸن شەشۋگە جەنە سونىڭ نەتيجەسٸندە ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ».
