Búgin Memleket basshysy Dostyq – Moiynty temirjolynyń ekinshi jelisin iske qosýǵa bastaý berdi. Bul strategiialyq joba elimizdiń shyǵys baǵytyndaǵy ótkizý qabiletin aitarlyqtai arttyryp, qazaqstandyq eksport pen tranzit úshin jańa múmkindikter ashady. Osyǵan orai «QTJ» UK» AQ «Integratsiialanǵan josparlaý direktsiiasy» filialynyń direktory Vadim Kopylov jobanyń mańyzy men júk tasymalynyń bolashaǵy týraly aitty,- dep habarlaidy Dalanews.kz "BAQ.KZ"-ke silteme jasap.
«Dostyq» – «Drýjbadan» strategiialyq dálizge deiin
Kopylovtyń aitýynsha, Dostyq stansasy jai ǵana shekaralyq túiisý beketi emes. Ol 1990 jyldan bastap Qazaqstandy Qytaimen jalǵap keledi. Alǵashqy jyldary bul ótkelden kúnine nebári 10 vagon ótse, búginde kórsetkish 800 vagonǵa jetken.
35 jyl ishinde osy baǵytpen 400 million tonnadan astam júk tasymaldandy. 1990 jyly nebári 10 vagon bolsa, qazir kúnine 800-den asady. Bul baǵyttyń áleýeti biz úshin árqashan kún tártibinde boldy, – dedi ol.
2015 jyldan beri tasymal kólemi 4,5 esege ósip, 7,5 mln tonnadan 32 mln tonnaǵa jetti.
Shekteýlerge qaramastan ósý
Keibir kezeńderde jóndeý jumystaryna bailanysty ótkizý qabileti tómendese de, jańa logistikalyq sheshimderdiń arqasynda júk kólemi arta tústi. Mysaly, konteinerlerdi tikelei jartylai vagondarǵa tieý tájiribesi engizildi. Bul bos poiyzdardyń sanyn azaityp, aiyna 100–120 poiyzǵa deiin únemdeýge múmkindik berdi.
Biz jylyna 12 mln tonna júk jóneltemiz, 8 mln tonna qabyldaimyz. Negizinen Qytaiǵa shikizat jóneltiledi. Al keri baǵytta konteinerlik poiyzdar keledi. Buryn bos poiyzdardy qaitarýǵa týra keletin. Al ótken jyldan bastap biz Qytaidan kelgen konteinerlerdi bos jartylai vagondarǵa tiep, osylaisha qosymsha shyǵyndardy qysqarttyq, – dep túsindirdi Kopylov.
Ótkizý qabiletiniń artýy
Uzyndyǵy 836 shaqyrymdy quraityn Dostyq – Moiynty jelisi kezeń-kezeńimen salyndy. Aldymen Moiynty – Balqash bóligi paidalanýǵa berilip, Balqash toraby jeńildedi. Keiin Beskól – Dostyq jáne Aqtoǵai – Beskól ýchaskeleri iske qosyldy. Sońǵy bolyp Balqash – Saiaq jáne Saiaq – Aqtoǵai aralyǵy aiaqtaldy.
Eger buryn bir jolaqty baǵytpen táýligine 12 jup poiyz júrse, endi ekinshi jeliniń arqasynda bul kórsetkish 60 jup poiyzǵa jetedi.
Bul – tasymal kólemin bes ese arttyrý degen sóz. Osylaisha Qazaqstannyń eksporttyq jáne tranzittik áleýetin tolyq ashýǵa múmkindik beredi, – dedi sarapshy.
Keshendi infraqurylymdyq damý
Dostyq – Moiynty jobasy kólik dálizderin nyǵaitýǵa baǵyttalǵan keń aýqymdy baǵdarlamanyń bir bóligi. Qazir Altynkól – Jetigen jelisi jańartylyp jatyr, nátijesinde ótkizý qabileti eki ese ósip, táýligine 30 jup poiyzǵa jetpek. Sonymen qatar, 2028 jylǵa qarai Qyzyljar – Jezqazǵan ýchaskesin jáne Baqty – Aiagóz úshinshi shekaralyq ótkelin salý josparlanǵan.
Jańa tehnologiialar da engizilýde: poiyz qozǵalysyn avtomatty bloktaý júiesi ótkizý múmkindigin 2–2,5 esege deiin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Eksporttaǵy serpin
Qytai qazaqstandyq júktiń negizgi tutynýshysy bolyp qala beredi. Oǵan rýda, astyq jáne mal azyǵy jetkiziledi. Máselen, sońǵy 8 aida Qytaiǵa mal azyǵy eksporty 5 esege ósken. 2024 jyly Qazaqstan kórshi elge 3 mln tonnadan astam astyq jóneltti.
Kopylovtyń aitýynsha, infraqurylymdyq jobalar tasymal kóleminiń ósýine tikelei yqpal etýde. 2023 jyly jalpy júk tasymaly 298 mln tonnany qurasa, 2024 jyly 303 mln tonnaǵa jetti. Biyl kórsetkish taǵy 8 mln tonnaǵa ósedi dep kútilýde.
Jahandyq tranzittik dáliz
Jańa temirjol jobalary Qazaqstanǵa Qytai men Eýropa arasyndaǵy júk jetkizý ýaqytyn eki esege qysqartýǵa jol ashty. Mysaly, Sian – Býdapesht baǵyty teńiz arqyly 40–50 kún júrse, endi temirjolmen 23–25 kúnde jetedi.
Bizdiń maqsat – naryqqa senimdi qyzmet qana emes, tiimdi ýaqyt usynyp, Qazaqstandy jahandyq logistikanyń negizgi býynyna ainaldyrý, – dep túiindedi Vadim Kopylov.
