Garvard ýniversetitiniń túlegi, "Mazmundama" baspasynyń negizin qalaýshysy Shyńǵys Muqan din men saýatsyzdyq qosylsa, ekstremizm, terrorizm qaýpi týyndaitynyn aitty, - dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ol Atyraýda on shaqty jyl buryn bolǵan oqiǵany eske alyp, sol kezde batys óńiri qandai qiyndyqpen betpe-bet kelgenin baiandady.
"Dini saýatym joq. Dini saýat qai turǵyda? Jalpy dinderdiń paida bolýy, monoateistik dinder týraly jalpy túsinigim bar. Aiattardy jatqa oqyp, hadisterdegi bolǵan hikaialardy aityp otyratyndai saýatym joq. Men dinmen qai ýaqytta betpe-bet keldim? Atyraý oblysyna 2012 jyly oblys ákiminiń orynbasary bolyp bardym. Meniń jaýapty salalarymnyń biri din edi. Ol kezde oblys ákimi Baqtyqoja Izmuhambetov boldy. Barǵan kúni bir-eki aptadan keiin jarylys boldy. Qulsaryda, Jylyoi aýdanynda. Ózimniń qaraityn salam bolǵan soń ainalysýǵa týra keldi. Atyraý - ekonomikalyq turǵyda mańyzdy aimaq. Qansha sheteldik kompaniialar bar?! Munai qubyrlary ótip jatyr. Ondai dúnie jarylatyn bolsa, álemdik oqiǵa bolady, munai baǵasyna, Qazaqstan ekonomikasyna áser etedi. Bir jyl buryn da dál osyndai oqiǵa bolǵan eken. Iaǵni 2011 jyly prokýratýra men UQK arasynda jergilikti turǵyn ózin jaryp jibergen.
Ol salany kóp túsinbegen soń Qairat Lama Sháripke bardym, ol kezde din isteri jónindegi agenttiktiń tóraǵasy. Osyndai jaǵdai, maǵan myqty mamandar kerek dedim. Sóitip biraz myqty mamandy Atyraýǵa jinadyq. Teologtardy, dintanýshylardy. Ol kezde saýatty dintanýshylar saýsaqpen sanarlyq. Atyraýǵa sol tusta Erkinbek Shoqai, Ersin Ámire, t.s.s. biraz myqty dindar jigit bardy. Kúnde ainalysatyn sharýamyzdyń biri osy boldy. Túngi saǵat 12-de, qutpan namazynan keiin meshitke baratynmyn. Ár teolog kúnine tórt-bes kezdesý ótkizetin. Alys aýdandarda, aýyldarda, ol kezde mektepterde de kezdesý ótkizýge bolatyn. Túrmelerge deiin kezdesý ótkizip, keshke saǵat on-on birden keiin meshitke jinalatyn. Saǵat on eki, birge deiin qandai áńgime bolǵanyn, qandai adamdarmen kezdeskenin talqylaimyz. Sonda birqatar ata-anamen men de kezdestim. Bir úidiń jalǵyz balasy eken. Anasy alyp keldi. Úlken kottedjde turady, jaǵdailary bar adamdar.
"Myna balam alty aidan beri men bergen tamaqty ishpeidi, bizben otyrýdan qaldy, meniń balam emes siiaqty, atam deseńder atyńdar, ustap alyp ketem deseń ustap alyp túrmege jabyńdar" dedi. "Qara jamylǵan qyzdy alyp keldi, onyń atyn da bilmeimiz, ekeýi joǵaryda ózderiniń bólmesine kirip ketedi, biz tamaǵymyzdy ishken soń olar túsedi, ártúrli kúmándi adamdar kelip jatady, qorqaiyn dedik, jalǵyz balamyz edi" dedi. Balasy otyr. Sonda dini ideologiia sanasyn jaýlap alady da, týǵan áke-sheshesin talaq etip otyr. Osy turǵydan kelgen kezde teris dini ideologiianyń qurbandary qazaqqa jany ashidy dep oilai almaimyn. Jaýyzdyq jasaý kerek pe, jarylys jasaý kerek pe?! Olar soǵan barady", - dedi ol ULYSMEDIA-ǵa bergen suhbatynda.
Shyńǵys Muqan mundai jait bilim jetispeýinen bolatynyn da jetkizdi.
"Dindar dostarym bar, bes ýaqyt namaz oqidy, barlyq alǵyshartyn atqarady. Musylmandar. Din - qoǵam úshin qajet dúnie. Izgi amaldardy nasihattaidy. Sony ustanyp júretin, adamzatqa paida tigizemin deitin dindar jamaǵat, árine, qoǵam úshin de paidaly. Degenmen din men saýatsyzdyq qosylsa, meniń oiymsha, ekstremizm, terrorizm týdyrady", - dedi ol ULYSMEDIA-ǵa bergen suhbatynda.
