Qazaqstan Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń (DDCU) Globaldyq benchmarking quraly (Global Benchmarking Tool, GBT) sheńberindegi baǵalaý qorytyndysy boiynsha dárilik zattardy retteý salasynda jetilýdiń 3-deńgeiin (Maturity Level 3, ML3) rastaý arqyly halyqaralyq moiyndaýǵa ie boldy. Bul oqiǵa densaýlyq saqtaý júiesindegi mańyzdy jetistikterdiń biri bolyp, halyqaralyq jáne ulttyq buqaralyq aqparat quraldarynda keńinen talqylandy, dep habarlaidy Dalanews.kz
23 sáýirde Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev pen DDCU Bas direktory Tedros Adhanom Gebreiesýs arasyndaǵy kezdesýde atalǵan nátijege erekshe mán berildi. Memleket basshysy densaýlyq saqtaý júiesin nyǵaitýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti, al DDCU basshysy Qazaqstanda júrgizilip jatqan reformalarǵa joǵary baǵa berdi. Sonymen qatar, Tedros Adhanom Gebreiesýs óz jariia málimdemeleri men áleýmettik jelilerinde Qazaqstannyń ilgerileýi men óńirdegi kóshbasshylyǵyn erekshe atap ótti.
Qazaqstan Ortalyq Aziiada jáne TMD elderi arasynda osy deńgeige qol jetkizgen alǵashqy memleket bolyp, dárilik zattar ainalymyn retteý salasyndaǵy óńirlik kóshbasshy mártebesin nyǵaitty.
DDCU derekterine sáikes, álemniń nebári 62 memleketi (32%) retteýshi júielerdiń 3 jáne 4 deńgeiine jetken, al 97 memleket (50%) bastapqy deńgeide (ML1), 35 memleket (18%) ML2 deńgeiinde. Osylaisha, Qazaqstan tiimdi retteý júiesi halyqaralyq deńgeide moiyndalǵan memleketterdiń shekteýli tobyna endi.
ML3 deńgeiiniń berilýi ulttyq júieniń turaqty, ashyq jumys isteitinin jáne halyqaralyq standarttarǵa sai ekenin bildiredi. Bul dárilik zattardy tirkeýden bastap olardyń qaýipsizdigin monitoringteýge deiingi tolyq baqylaý júiesiniń tiimdiligin kórsetedi. Atalǵan mártebe importtalatyn vaktsinalardy retteýdi de qamtidy jáne meditsinalyq ónimderdiń sapasy, qaýipsizdigi men tiimdiligine kepildik berýge memlekettiń qabiletti ekenin rastaidy.
DDCU baǵalaýy dárilik zattardy tirkeý, farmakologiialyq qadaǵalaý, litsenziialaý, inspektsiialyq baqylaý, naryqty qadaǵalaý jáne klinikalyq zertteýlerdi baqylaý siiaqty negizgi baǵyttardy qamtydy. Qorytyndysynda ulttyq retteýshi júieniń ǵylymi negizdelgen ári turaqty jumys isteitini rastaldy.
Zerthanalyq baǵyttaǵy baǵalaý da mańyzdy nátijeler kórsetti. Birqatar kórsetkishter boiynsha Dárilik zattar men meditsinalyq buiymdardy saraptaý ulttyq ortalyǵynyń zerthanasy jetilýdiń 4-deńgeiine (ML4) sáikes kelip, nátijelerdiń joǵary dáldigi men qaitalanymdylyǵyn qamtamasyz etip, eń qatań halyqaralyq talaptarǵa sai ekenin dáleldedi.
Bul jetistikter Qazaqstan Respýblikasy Densaýlyq saqtaý ministrliginiń Meditsinalyq jáne farmatsevtikalyq baqylaý komiteti men Dárilik zattar men meditsinalyq buiymdardy saraptaý ulttyq ortalyǵynyń júieli jáne kezeń-kezeńimen júrgizilgen jumysynyń nátijesi bolyp tabylady. Sońǵy jyldary júie aýqymdy jańǵyrtýdan ótip, halyqaralyq tásilder engizildi, farmakologiialyq qadaǵalaý men sapany baqylaý tetikteri kúsheitildi, sondai-aq retteýdiń ashyqtyǵy men tiimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan tsifrlyq sheshimder iske asyryldy.
Azamattar úshin bul qorǵaýdyń kúsheiýin bildiredi: dárilik zattar sapasy men qaýipsizdigi boiynsha kópdeńgeili tekseristen ótedi, bul patsientterdiń qaýipsizdigi men meditsinalyq kómektiń sapasyna tikelei áser etedi.
El ekonomikasy úshin bul halyqaralyq seriktesterdiń seniminiń artqanyn kórsetedi, farmatsevtikalyq salanyń investitsiialyq tartymdylyǵyn kúsheitedi, innovatsiialyq preparattarǵa qoljetimdilikti jedeldetedi, eksporttyq áleýetti keńeitedi jáne Qazaqstannyń farmatsevtikalyq quzyretter ortalyǵy retindegi pozitsiiasyn nyǵaitady.
Osylaisha, DDCU-nyń úshinshi deńgeiin alý Qazaqstanda dárilik zattar ainalymyn retteýdiń zamanaýi, turaqty jáne halyqaralyq deńgeide moiyndalǵan júiesiniń qalyptasqanyn rastaidy jáne óńir elderi úshin úlgi bolyp tabylady.
Eske salaiyq, DDCU ulttyq retteýshi júielerdi Globaldyq benchmarking quraly (GBT) arqyly baǵalaidy, onda jetilýdiń tórt deńgeili shkalasy qoldanylady – bazalyq deńgeiden bastap joǵary deńgeige deiin. Úshinshi deńgei negizgi retteý fýnktsiialaryn tolyq oryndaý úshin jetkilikti maqsatty deńgei bolyp tabylady.
Qazaqstan Respýblikasynyń retteýshi júiesi 8 negizgi indikator boiynsha baǵalandy: ulttyq retteýshi júie, dárilik zattardy tirkeý jáne satýǵa ruqsat berý, farmakobaqylaý, naryqty qadaǵalaý jáne baqylaý, litsenziialaý, inspektsiia, zerthanalyq zertteýler jáne klinikalyq zertteýlerdi baqylaý.
