قازاقستان دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددCۇ) گلوبالدىق بەنچماركينگ قۇرالى (Global Benchmarking Tool, GBT) شەڭبەرٸندەگٸ باعالاۋ قورىتىندىسى بويىنشا دەرٸلٸك زاتتاردى رەتتەۋ سالاسىندا جەتٸلۋدٸڭ 3-دەڭگەيٸن (Maturity Level 3, ML3) راستاۋ ارقىلى حالىقارالىق مويىنداۋعا يە بولدى. بۇل وقيعا دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸندەگٸ ماڭىزدى جەتٸستٸكتەردٸڭ بٸرٸ بولىپ, حالىقارالىق جەنە ۇلتتىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كەڭٸنەن تالقىلاندى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
23 سەۋٸردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ددCۇ باس ديرەكتورى تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋس اراسىنداعى كەزدەسۋدە اتالعان نەتيجەگە ەرەكشە مەن بەرٸلدٸ. مەملەكەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ, ال ددCۇ باسشىسى قازاقستاندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالارعا جوعارى باعا بەردٸ. سونىمەن قاتار, تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋس ٶز جارييا مەلٸمدەمەلەرٸ مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرٸندە قازاقستاننىڭ ٸلگەرٸلەۋٸ مەن ٶڭٸردەگٸ كٶشباسشىلىعىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
قازاقستان ورتالىق ازييادا جەنە تمد ەلدەرٸ اراسىندا وسى دەڭگەيگە قول جەتكٸزگەن العاشقى مەملەكەت بولىپ, دەرٸلٸك زاتتار اينالىمىن رەتتەۋ سالاسىنداعى ٶڭٸرلٸك كٶشباسشى مەرتەبەسٸن نىعايتتى.
ددCۇ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, ەلەمنٸڭ نەبەرٸ 62 مەملەكەتٸ (32%) رەتتەۋشٸ جٷيەلەردٸڭ 3 جەنە 4 دەڭگەيٸنە جەتكەن, ال 97 مەملەكەت (50%) باستاپقى دەڭگەيدە (ML1), 35 مەملەكەت (18%) ML2 دەڭگەيٸندە. وسىلايشا, قازاقستان تيٸمدٸ رەتتەۋ جٷيەسٸ حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان مەملەكەتتەردٸڭ شەكتەۋلٸ توبىنا ەندٸ.
ML3 دەڭگەيٸنٸڭ بەرٸلۋٸ ۇلتتىق جٷيەنٸڭ تۇراقتى, اشىق جۇمىس ٸستەيتٸنٸن جەنە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ. بۇل دەرٸلٸك زاتتاردى تٸركەۋدەن باستاپ ولاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن مونيتورينگتەۋگە دەيٸنگٸ تولىق باقىلاۋ جٷيەسٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتەدٸ. اتالعان مەرتەبە يمپورتتالاتىن ۆاكتسينالاردى رەتتەۋدٸ دە قامتيدى جەنە مەديتسينالىق ٶنٸمدەردٸڭ ساپاسى, قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن تيٸمدٸلٸگٸنە كەپٸلدٸك بەرۋگە مەملەكەتتٸڭ قابٸلەتتٸ ەكەنٸن راستايدى.
ددCۇ باعالاۋى دەرٸلٸك زاتتاردى تٸركەۋ, فارماكولوگييالىق قاداعالاۋ, ليتسەنزييالاۋ, ينسپەكتسييالىق باقىلاۋ, نارىقتى قاداعالاۋ جەنە كلينيكالىق زەرتتەۋلەردٸ باقىلاۋ سيياقتى نەگٸزگٸ باعىتتاردى قامتىدى. قورىتىندىسىندا ۇلتتىق رەتتەۋشٸ جٷيەنٸڭ عىلىمي نەگٸزدەلگەن ەرٸ تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸنٸ راستالدى.
زەرتحانالىق باعىتتاعى باعالاۋ دا ماڭىزدى نەتيجەلەر كٶرسەتتٸ. بٸرقاتار كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ زەرتحاناسى جەتٸلۋدٸڭ 4-دەڭگەيٸنە (ML4) سەيكەس كەلٸپ, نەتيجەلەردٸڭ جوعارى دەلدٸگٸ مەن قايتالانىمدىلىعىن قامتاماسىز ەتٸپ, ەڭ قاتاڭ حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ەكەنٸن دەلەلدەدٸ.
بۇل جەتٸستٸكتەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەديتسينالىق جەنە فارماتسەۆتيكالىق باقىلاۋ كوميتەتٸ مەن دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ جٷيەلٸ جەنە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جٷرگٸزٸلگەن جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ بولىپ تابىلادى. سوڭعى جىلدارى جٷيە اۋقىمدى جاڭعىرتۋدان ٶتٸپ, حالىقارالىق تەسٸلدەر ەنگٸزٸلدٸ, فارماكولوگييالىق قاداعالاۋ مەن ساپانى باقىلاۋ تەتٸكتەرٸ كٷشەيتٸلدٸ, سونداي-اق رەتتەۋدٸڭ اشىقتىعى مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان تسيفرلىق شەشٸمدەر ٸسكە اسىرىلدى.
ازاماتتار ٷشٸن بۇل قورعاۋدىڭ كٷشەيۋٸن بٸلدٸرەدٸ: دەرٸلٸك زاتتار ساپاسى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ بويىنشا كٶپدەڭگەيلٸ تەكسەرٸستەن ٶتەدٸ, بۇل پاتسيەنتتەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ ساپاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.
ەل ەكونوميكاسى ٷشٸن بۇل حالىقارالىق سەرٸكتەستەردٸڭ سەنٸمٸنٸڭ ارتقانىن كٶرسەتەدٸ, فارماتسەۆتيكالىق سالانىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن كٷشەيتەدٸ, يننوۆاتسييالىق پرەپاراتتارعا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ جەدەلدەتەدٸ, ەكسپورتتىق ەلەۋەتتٸ كەڭەيتەدٸ جەنە قازاقستاننىڭ فارماتسەۆتيكالىق قۇزىرەتتەر ورتالىعى رەتٸندەگٸ پوزيتسيياسىن نىعايتادى.
وسىلايشا, ددCۇ-نىڭ ٷشٸنشٸ دەڭگەيٸن الۋ قازاقستاندا دەرٸلٸك زاتتار اينالىمىن رەتتەۋدٸڭ زاماناۋي, تۇراقتى جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان جٷيەسٸنٸڭ قالىپتاسقانىن راستايدى جەنە ٶڭٸر ەلدەرٸ ٷشٸن ٷلگٸ بولىپ تابىلادى.
ەسكە سالايىق, ددCۇ ۇلتتىق رەتتەۋشٸ جٷيەلەردٸ گلوبالدىق بەنچماركينگ قۇرالى (GBT) ارقىلى باعالايدى, وندا جەتٸلۋدٸڭ تٶرت دەڭگەيلٸ شكالاسى قولدانىلادى – بازالىق دەڭگەيدەن باستاپ جوعارى دەڭگەيگە دەيٸن. ٷشٸنشٸ دەڭگەي نەگٸزگٸ رەتتەۋ فۋنكتسييالارىن تولىق ورىنداۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ ماقساتتى دەڭگەي بولىپ تابىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەتتەۋشٸ جٷيەسٸ 8 نەگٸزگٸ ينديكاتور بويىنشا باعالاندى: ۇلتتىق رەتتەۋشٸ جٷيە, دەرٸلٸك زاتتاردى تٸركەۋ جەنە ساتۋعا رۇقسات بەرۋ, فارماكوباقىلاۋ, نارىقتى قاداعالاۋ جەنە باقىلاۋ, ليتسەنزييالاۋ, ينسپەكتسييا, زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر جەنە كلينيكالىق زەرتتەۋلەردٸ باقىلاۋ.
