قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددCۇ) گلوبالدىق بەنچماركينگ قۇرالى (Global Benchmarking Tool، GBT) شەڭبەرىندەگى باعالاۋ قورىتىندىسى بويىنشا دارىلىك زاتتاردى رەتتەۋ سالاسىندا جەتىلۋدىڭ 3-دەڭگەيىن (Maturity Level 3، ML3) راستاۋ ارقىلى حالىقارالىق مويىنداۋعا يە بولدى. بۇل وقيعا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى ماڭىزدى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى بولىپ، حالىقارالىق جانە ۇلتتىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كەڭىنەن تالقىلاندى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
23 ساۋىردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن ددCۇ باس ديرەكتورى تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋس اراسىنداعى كەزدەسۋدە اتالعان ناتيجەگە ەرەكشە ءمان بەرىلدى. مەملەكەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى، ال ددCۇ باسشىسى قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالارعا جوعارى باعا بەردى. سونىمەن قاتار، تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋس ءوز جاريا مالىمدەمەلەرى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەرىندە قازاقستاننىڭ ىلگەرىلەۋى مەن وڭىردەگى كوشباسشىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
قازاقستان ورتالىق ازيادا جانە تمد ەلدەرى اراسىندا وسى دەڭگەيگە قول جەتكىزگەن العاشقى مەملەكەت بولىپ، دارىلىك زاتتار اينالىمىن رەتتەۋ سالاسىنداعى وڭىرلىك كوشباسشى مارتەبەسىن نىعايتتى.
ددCۇ دەرەكتەرىنە سايكەس، الەمنىڭ نەبارى 62 مەملەكەتى (32%) رەتتەۋشى جۇيەلەردىڭ 3 جانە 4 دەڭگەيىنە جەتكەن، ال 97 مەملەكەت (50%) باستاپقى دەڭگەيدە (ML1)، 35 مەملەكەت (18%) ML2 دەڭگەيىندە. وسىلايشا، قازاقستان ءتيىمدى رەتتەۋ جۇيەسى حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان مەملەكەتتەردىڭ شەكتەۋلى توبىنا ەندى.
ML3 دەڭگەيىنىڭ بەرىلۋى ۇلتتىق جۇيەنىڭ تۇراقتى، اشىق جۇمىس ىستەيتىنىن جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ەكەنىن بىلدىرەدى. بۇل دارىلىك زاتتاردى تىركەۋدەن باستاپ ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن مونيتورينگتەۋگە دەيىنگى تولىق باقىلاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتەدى. اتالعان مارتەبە يمپورتتالاتىن ۆاكسينالاردى رەتتەۋدى دە قامتيدى جانە مەديسينالىق ونىمدەردىڭ ساپاسى، قاۋىپسىزدىگى مەن تيىمدىلىگىنە كەپىلدىك بەرۋگە مەملەكەتتىڭ قابىلەتتى ەكەنىن راستايدى.
ددCۇ باعالاۋى دارىلىك زاتتاردى تىركەۋ، فارماكولوگيالىق قاداعالاۋ، ليسەنزيالاۋ، ينسپەكسيالىق باقىلاۋ، نارىقتى قاداعالاۋ جانە كلينيكالىق زەرتتەۋلەردى باقىلاۋ سياقتى نەگىزگى باعىتتاردى قامتىدى. قورىتىندىسىندا ۇلتتىق رەتتەۋشى جۇيەنىڭ عىلىمي نەگىزدەلگەن ءارى تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىنى راستالدى.
زەرتحانالىق باعىتتاعى باعالاۋ دا ماڭىزدى ناتيجەلەر كورسەتتى. ءبىرقاتار كورسەتكىشتەر بويىنشا دارىلىك زاتتار مەن مەديسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ زەرتحاناسى جەتىلۋدىڭ 4-دەڭگەيىنە (ML4) سايكەس كەلىپ، ناتيجەلەردىڭ جوعارى دالدىگى مەن قايتالانىمدىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ، ەڭ قاتاڭ حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ەكەنىن دالەلدەدى.
بۇل جەتىستىكتەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديسينالىق جانە فارماسيەۆتيكالىق باقىلاۋ كوميتەتى مەن دارىلىك زاتتار مەن مەديسينالىق بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ جۇيەلى جانە كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلگەن جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلادى. سوڭعى جىلدارى جۇيە اۋقىمدى جاڭعىرتۋدان ءوتىپ، حالىقارالىق تاسىلدەر ەنگىزىلدى، فارماكولوگيالىق قاداعالاۋ مەن ساپانى باقىلاۋ تەتىكتەرى كۇشەيتىلدى، سونداي-اق رەتتەۋدىڭ اشىقتىعى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان سيفرلىق شەشىمدەر ىسكە اسىرىلدى.
ازاماتتار ءۇشىن بۇل قورعاۋدىڭ كۇشەيۋىن بىلدىرەدى: دارىلىك زاتتار ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگى بويىنشا كوپدەڭگەيلى تەكسەرىستەن وتەدى، بۇل پاسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن مەديسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى.
ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن بۇل حالىقارالىق سەرىكتەستەردىڭ سەنىمىنىڭ ارتقانىن كورسەتەدى، فارماسيەۆتيكالىق سالانىڭ ينۆەستيسيالىق تارتىمدىلىعىن كۇشەيتەدى، يننوۆاسيالىق پرەپاراتتارعا قولجەتىمدىلىكتى جەدەلدەتەدى، ەكسپورتتىق الەۋەتتى كەڭەيتەدى جانە قازاقستاننىڭ فارماسيەۆتيكالىق قۇزىرەتتەر ورتالىعى رەتىندەگى پوزيسياسىن نىعايتادى.
وسىلايشا، ددCۇ-نىڭ ءۇشىنشى دەڭگەيىن الۋ قازاقستاندا دارىلىك زاتتار اينالىمىن رەتتەۋدىڭ زاماناۋي، تۇراقتى جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان جۇيەسىنىڭ قالىپتاسقانىن راستايدى جانە ءوڭىر ەلدەرى ءۇشىن ۇلگى بولىپ تابىلادى.
ەسكە سالايىق، ددCۇ ۇلتتىق رەتتەۋشى جۇيەلەردى گلوبالدىق بەنچماركينگ قۇرالى (GBT) ارقىلى باعالايدى، وندا جەتىلۋدىڭ ءتورت دەڭگەيلى شكالاسى قولدانىلادى – بازالىق دەڭگەيدەن باستاپ جوعارى دەڭگەيگە دەيىن. ءۇشىنشى دەڭگەي نەگىزگى رەتتەۋ فۋنكسيالارىن تولىق ورىنداۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى ماقساتتى دەڭگەي بولىپ تابىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەتتەۋشى جۇيەسى 8 نەگىزگى ينديكاتور بويىنشا باعالاندى: ۇلتتىق رەتتەۋشى جۇيە، دارىلىك زاتتاردى تىركەۋ جانە ساتۋعا رۇقسات بەرۋ، فارماكوباقىلاۋ، نارىقتى قاداعالاۋ جانە باقىلاۋ، ليسەنزيالاۋ، ينسپەكسيا، زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر جانە كلينيكالىق زەرتتەۋلەردى باقىلاۋ.
