2026 jyl Qazaqstandaǵy densaýlyq saqtaý júiesi úshin betburys kezeń bolmaq. Meditsina salasynda engizilgen birqatar ózgeristerdi jas ata-analar da, sozylmaly aýrýy bar azamattar da, meditsina qyzmetkerleri de sezinedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Bul jańashyldyqtardyń mánin Qazaq Expert Club-tyń densaýlyq saqtaý salasyndaǵy sarapshysy Gúlnafis Júsipálieva qarapaiym tilmen túsindirip berdi.
Onyń aitýynsha, ózgerister meditsinalyq kómekti alý tártibinen bastap, tsifrlandyrýǵa jáne meditsina qyzmetkerlerin qoldaýǵa deiingi barlyq baǵytty qamtidy.
Tegin meditsinalyq qyzmetter qysqardy ma?
Sarapshynyń sózinshe, tegin meditsinalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi qysqarǵan joq. Burynǵydai tolyq kólemde saqtalady:
- jedel meditsinalyq kómek;
- ýchaskelik dárigerdiń qabyldaýy;
- profilaktikalyq tekserýler;
- skriningter;
- júkti áielder men balalardy baqylaý;
- shuǵyl kómek qajet bolǵandaǵy bazalyq diagnostika.
Jańa engizilgen mańyzdy norma – áleýmettik máni bar aýrýlarǵa kúdik týǵan kezde tegin diagnostika jasaý. Buǵan onkologiialyq aýrýlar, týberkýlez, AITV, virýsty gepatitter, insýlt pen infarkt jatady. Mundai tekserýler barlyq azamattarǵa, MÁMS mártebesine qaramastan qoljetimdi bolady. Bul aýrýlardy erte anyqtaýǵa jáne der kezinde emdeýge múmkindik beredi.
Al tar beiindi dárigerlerdiń josparly qabyldaýy, joǵary tehnologiialyq diagnostika men ońaltý qyzmetteri endi mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý (MÁMS) júiesi aiasynda kórsetiledi.
Negizgi meditsinalyq kómektiń basym bóligi emhanalarda shoǵyrlanatyn bolady. Munda naýqastar tekserýden ótip, em qabyldap, sozylmaly dertteri boiynsha turaqty baqylaýda bolady.
Meditsina qyzmetkerlerine qandai qoldaý bar?
2026 jyly meditsina kadrlaryn qoldaý keshendi túrde kúsheitiledi. Ásirese júktemesi joǵary jáne kadr tapshylyǵy bar salalarda – jedel járdem qyzmeti men infektsiialyq bólimshelerde – jalaqy 10–15 paiyzǵa ósirildi. Bul tarifterdiń qaita qaralýy men maqsatty ústemaqylardyń engizilýi arqyly iske asty. Sonyń nátijesinde eńbekaqy qory ulǵaiyp, kadr tapshylyǵy azaiady dep kútilip otyr.
Sonymen qatar meditsina qyzmetkerleriniń quqyqtyq qorǵalýyn kúsheitetin jańa zań qabyldandy. Endi dárigerlerge qyzmet barysynda qorqytý, balaǵattaý nemese kúsh qoldaný faktileri úshin jaýapkershilik qatańdatylady.
Óńirlik qoldaý sharalary da bar. Mysaly, Jetisý oblysynda jas dárigerlerge kótermeaqy beriledi:
- aýyldyq jerge barǵandarǵa – 10 mln teńge;
- qalalyq meditsinalyq uiymdarǵa ornalasqandarǵa – 5 mln teńge.
Tsifrlyq servister ne beredi?
Densaýlyq saqtaý salasynyń tsifrlandyrylýy dárigerlerdiń ákimshilik júktemesin azaityp, patsientterge kóbirek ýaqyt bólýine múmkindik beredi.
Endi azamattar mobildi qosymshalar men eGov portaly arqyly:
dárigerge jazyla alady,
MÁMS mártebesin teksere alady,
joldamalar ala alady,
taldaý nátijelerin kóre alady,
emhanaǵa barmai-aq meditsinalyq anyqtamalar rásimdei alady.
Elektrondy meditsinalyq kartalar qaǵaz qujattardy almastyryp jatyr, al telemeditsina sozylmaly aýrýy bar naýqastardy qashyqtan baqylaýǵa múmkindik beredi. Bul kezekterdi azaityp, dáriger men patsienttiń ýaqytyn únemdeidi.
Azamattar qazirden neni isteýi kerek?
Josparly meditsinalyq kómekti alý úshin azamattyń MÁMS júiesinde saqtandyrylǵan mártebesi bolýy kerek. Bul tek jumys istep, jarna tóleitinderge ǵana qatysty emes.
Avtomatty túrde saqtandyrylǵandar qataryna mynalar jatady:
- memleket jarna tóleitin 15 jeńildigi bar sanattaǵy azamattar;
- áleýmettik jaǵdaiy tómen (D jáne E sanattary) jumyssyzdar – olardyń jarnasyn jergilikti biýdjet óteidi.
Eger saqtandyrylǵan mártebe bolmasa, josparly tekserýlerge, tar beiindi dárigerlerge jáne sozylmaly aýrýlardy emdeýge qoljetimdilik shektelýi múmkin. Sondyqtan ár azamat óz mártebesin aldyn ala tekserip, qajet bolsa MÁMS júiesine tirkelgeni jón.
