Freedom Inside '26

Bibigúl Jeksenbai: Jańa Konstitýtsiia – Ulttyq quryltaida bastalǵan reformalardyń logikalyq jalǵasy

Bibigúl Jeksenbai: Jańa Konstitýtsiia – Ulttyq quryltaida bastalǵan reformalardyń logikalyq jalǵasy

Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Senatynyń depýtaty Bibigúl Jeksenbai L.N. Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetinde ǵylymi intelligentsiia, jańa tehnologiialar jáne IT salasynyń ókilderimen kezdesti, dep habarlaidy Dalanews.kz.

Kezdesý barysynda senator elimizde keńinen talqylanyp jatqan jańa Konstitýtsiia jobasynyń mazmuny men mańyzyna toqtalyp, ony Ádiletti Qazaqstan qurý jolyndaǵy qoǵamdyq kelisimniń kórinisi retinde baǵalady.

Óz sózinde B. Jeksenbai jahandyq geosaiasi jáne geoekonomikalyq ózgerister jaǵdaiynda Qazaqstannyń saiasi júiesin jańǵyrtý qajettigin atap ótti. Onyń aitýynsha, jańa Ata zań – eldiń uzaqmerzimdi damý strategiiasyn aiqyndaityn, táýelsizdik pen turaqtylyqty nyǵaitatyn qujat.

Senator jańa Konstitýtsiianyń basty qundylyǵy – adam ekenin erekshe atap ótti. Jobaǵa sáikes adam quqyqtary men bostandyqtary memlekettiń eń joǵary qundylyǵy retinde bekitiledi. Ómir súrý quqyǵynyń absoliýttik sipaty, sóz jáne shyǵarmashylyq erkindigi, jeke ómirge qol suqpaýshylyq, tsifrlyq keńistiktegi quqyqtardy qorǵaý, ólim jazasyna tolyq tyiym salý siiaqty normalar naqty quqyqtyq kepildiktermen qamtamasyz etiledi.

Sonymen qatar otbasyn qorǵaý, turǵyn úige qol suqpaýshylyq jáne ekologiialyq jaýapkershilik máseleleri Konstitýtsiialyq deńgeide aiqyndalǵany aityldy.

B. Jeksenbai Ulttyq quryltaida kóterilgen bastamalardyń jańa Konstitýtsiiada júieli túrde kórinis tapqanyn atap ótti. Atap aitqanda, bilim, ǵylym jáne innovatsiiany strategiialyq basymdyq retinde bekitý, tsifrlandyrýdyń institýtsionaldyq-quqyqtyq negizin qalyptastyrý, ulttyq biregeilik pen qoǵamdyq kelisimdi nyǵaitý, azamattyq dialog tetikterin keńeitý máseleleri konstitýtsiialyq normalarǵa engizilgen.

Kezdesý barysynda jańa basqarý modeline de nazar aýdaryldy. «Kúshti Prezident – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» tujyrymdamasy bilik tarmaqtarynyń tepe-teńdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Halyq keńesiniń róli azamattyq qoǵam men memleket arasyndaǵy turaqty dialog alańy retinde aiqyndalǵany aityldy.

Senatordyń aitýynsha, jańa Konstitýtsiia – tek quqyqtyq qujat emes, ol bilimge, innovatsiiaǵa jáne adam kapitalyna negizdelgen uzaqmerzimdi ulttyq damý modeliniń irgetasy.

Kezdesý sońynda qatysýshylar Konstitýtsiialyq reformanyń mańyzy týraly pikir almasty.

Aldaǵy referendým el bolashaǵyna qatysty mańyzdy sheshim bolmaq. Sondyqtan senator qazaqstandyqtardy óz daýystaryn berýge shaqyrdy.