Májilis depýtaty Nartai Sársenǵaliev qazaqstandyqtardyń jeke derekteri ashyq taralyp jatqanyn aityp, dabyl qaqty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Depýtattyń sózinshe, 2025 jyldyń basynda qazaqstandyqtardyń kredittik portfeli 24,1 trln teńgege jetkeni jariialanǵan. Bul bir jyl burynǵy bereshekten 22,9% kóp.
"Buryn buqara kreditti baryp alatyn edi, qazir kredit óz aiaǵymen kelip júr. Sebebi internetti ashyp qalsań, telefondy qosyp qalsań nesie usynǵan kompaniialardan aiaq alyp júre almaisyń. Bank telefon shalyp, "kredit alyńyz" dep qiylyp turady, qala berdi zaim, naim, mikrozaim, ailyqqa deiingi qaryz degen neshe túrli ataýmen telefonymyzǵa kún saiyn nesie alýǵa úndeitin sansyz habarlama keledi. Tipti kóbi "sizge osynsha teńge nesie shyqty, kelip alyńyz nemese siltememen ótińiz" dep jazady.
Aǵaiyndy ashyndyratyny osy, búkil eldiń telefon nómiri, jeke derekteri, qujattaǵy resmi aqparattary ainaladaǵy bolmasa aidaladaǵy kompaniialarda qaidan júr? Sandyq tehnologiiany damytamyz dep eldiń jeke málimeti jinalǵan sandyqty kim ashyp tastady? Alaiaqtar men kredit bergish kompaniialarǵa bizdiń derekterdi kim usynyp júr? Tsifrlyq damý ministrligi bastaǵan vedomstvalardyń jeke derekti muqiiat saqtaimyz degeni osy ma? Buǵan kim jaýap beredi? Mine meniń ózime qansha sms keldi" - dep ashyndy ol.
Ol buǵan deiin densaýlyqqa qatysty derekter de tarap ketkenin eske saldy.
"Budan buryn azamattarymyzdyń densaýlyǵyna qatysty derekter tarap ketti, keiin otbasy múshelerine, bala-shaǵamyzǵa qatysty derekter jelide júrdi, endi jeke qujattaǵy málimetterimiz ben telefon nómirlerimiz árkimniń qolynda júr? Bul qalai bolǵany?
Qazir qandai da bir memlekettik nemese jeke qosymshaǵa kireiin deseń "sizdiń jeke málimetterińizdi óńdeýge ruqsat berińiz" degen batyrma shyǵady. Oǵan kelispeseń bitti, eshqandai qyzmet kórsetpeidi. Ol jeke derekti alǵandar ony keiin qaida qoldanady, kimge beredi Qudai bilsin", - dedi depýtat.
Nartai Aralbaiuly munyń arty alaiaqtyqqa ákep soǵatynyn jetkizdi.
"Artynsha azamattar aldanyp jatyr dep alashapqyn bolamyz. Sebebi jeke deregi qoldy bolǵan azamattar jappai alaiaqtardyń quryǵyna túsip jatyr. "Ázil aitý men qaryz alý kenet bolý kerek" deidi qazaq, qazir qaryzǵa kirý de kenet bolady. Naqty derek, 2024 jyly qazaqstandyqtar 22 900 ret internet alaiaqtarǵa aldanǵan, keltirilgen shyǵyn 45,5 mlrd teńge. Azamattar "aqshamdy esepshotymnan sypyryp alǵan alaiaqty tabyńyz" dep poliiatsiiaǵa aryz jazady. Biraq odan nátije joq. Sebebi internet alaiaqtyqqa qatysty qozǵalǵan isterdiń 81,8 protsenti "qylmys jasaǵan adamnyń anyqtalmaýyna bailanysty" jabylyp qalady. Bitti. Esepshotyń turǵan bank ózine múldem jaýapkershilik almaidy. Tergeýshi tappaidy. Jeke derekterińdi, banktegi esepshorttaryńdy kimniń, qashan, qalai qoldy qylǵanyn da bilý múmkin emes. Sonda sandyq tehnologiiany halyqty san soqtyrý úshin oilap tabyldy ma?" - dep ashyndy ol.
Depýtat byltyr internet alaiaqtar memlekettik mekemelerdi aldap, 8,4 million teńgesin urlap ketkenin, bul paradoks ekenin málimdedi.
"El bolsa memlekettik mekemeler bizdi qutqarady dep senip júr...", - dedi ol.
