Ne joba durys bolmai shyǵady, ne sýdyń kólemi men jaramdylyǵy zerttelmegeni anyqtalady. Qanshama milliondar jumystyń sapasyz atqarylýynan «sýǵa ketkeni» jóninde Dalanews.kz aqparat agenttigi talai jazǵan da bolatyn. Sondyqtan aldaǵy biraz jylda da bul taqyryp redaktsiianyń kún tártibinen túspeitini anyq.
Búginde júzdegen aýyldy, eldimekender sapaly jáne qol jetimdi sýmen qajetti kólemde qamtamasyz etilmegen. 2002-2010 jyldar aralyǵynda «Aýyzsý baǵdarlamasy» aiasynda eldi mekenderdegi aýyzsýmen qamtamasyz etý máselelerin sheshýge 195 mlrd teńgeden astam qarjy bólinse, qalalardaǵy problemalardy sheshýge 140 mlrd teńge baǵyttalǵany esmizde
Alaida, baǵdarlamada belgilengen maqsattar respýblika boiynsha tiisti deńgeide oryndalmady. Qolǵa alǵan istiń bulaisha dittegen mejege jetpeýine halyqty aýyz sýmen qamtyýǵa qatysty jobalardyń jan-jaqty qarastyrylmaǵany kesirin tigizgenin atap aitýymyz kerek.
Aýyldyq jerlerdegi jaǵdaiǵa toqtalsaq, júzdegen eldimeken sapaly jáne qol jetimdi sýmen qajetti kólemde qamtamasyz etilmegenin baiqaýǵa bolady. Sonyń saldarynan birqatar eldimekende turatyn halyq aýyz sýdy tasymaldap iship otyr.
Budan basqa biraz aýyldyq jerdi sýmen qamtamasyz etý júiesi toptyq qubyrǵa qosýdy qajet. Myńdaǵan aýyl ortalyqtandyrylmaǵan sýmen qamtamasyz etý júiesin paidalanýda. Sonymen qatar júzden astam eldimekenniń toptyq sý qubyrlaryna qaita jóndeý jumystaryn júrgizý kerek.
Úkimet sýmen qamtamasyz etý boiynsha biryńǵai jobalardyń tizimin bekitetin jáne qalyptastyratyn vedomstvoaralyq komissiia qurǵanyn da bilemiz. Ázirshe budan máseleniń sheshilip ketkenin kórmedik. Aýyz sýǵa qatysty atqarylatyn jumystar jetip artylady.
Aýyl halqyn sapaly aýyz sýmen qamtýda sý kózderin jáne onyń kólemin zertteý jumystaryn da tiianaqty júrgizýdiń mańyzy zor. Ol úshin de milliondaǵan qarjy bólinip biraz jumystar atqarylýda. Aýyz sýmen qamtamasyz etýdiń jańa baǵdarlamasy aiasynda iske asyrylatyn mańyzdy maqsattardyń biri jerasty sýlary resýrstarynyń áleýetin paidalanýdyń qamtamasyz etilýi.
Eldi mekenderge barynsha jaqyn jerasty sýlary kózderin anyqtaýǵa basymdyq berilýde. Jerasty sýlary lastanýdan taza bolǵandyqtan, halyqty sapaly sýmen qamtamasyz etýde erekshe ról atqaratyny anyq. Úkimet jer asty sý kózderin anyqtaýǵa 2018 jylǵa deiin jyl saiyn 6,2 mlrd teńge jumysady.
Aýyzsý baǵdarlamasyn sapaly júzege asyrýdaǵy kemshiliktiń biri – joǵaryda aityp ótkenimizdei jobalardyń durys jasalmaýy bolyp otyr. Elimizdegi aýyzsý máselesin sheshýge bólinetin jalpy qarjynyń 74 paiyzy respýblikalyk biýdjetten, al 25 paiyzy ǵana jergilikti biýdjetten baǵyttalady. Iaǵni, keibir oblystar ózderine alǵan jospardy oryndamai, respýblikalyq biýdjetke arqa súieitin kezderi de bolady eken.
Halyqty sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etetin alǵashqy baǵdarlama júzege asa bastaǵanda Soltústik Qazaqstan, Aqtóbe, Qyzylorda, Qaraǵandy oblystary ǵana jergilikti biýdjetten qarjy bólgen. Ókinishke orai, halyq densaýlyǵy úshin asa mańyzdy bul máselege ózge oblystar enjarlyq tanytqan. Aldaǵy ýaqytta osyǵan deiin jiberilgen kemshilikti joiyp, bul baǵyttaǵy jumystardy shiratýdyń mańyzy zor. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda aldaǵy ýaqytta halyqty sapaly aýyz sýmen qamtý isin aiaǵyna jetkizý kerek ekenin aitqan bolatyn. Prezident aldymyzǵa qoiǵan mejege qol jetkizý úshin Úkimet osyǵan deiin jiberilgen kemshilikterden sabaq alyp, olardyń qaitalanýyna jol bermek.
Halyqty sapaly aýyz sýmen qamtýda birinshi kezekte jobalardy saýatty daiyndaýdyń mańyzy zor. Sonymen qatar jerasty sý kózderiniń qoryn basshylyqqa alyp áreket etý kerek. Jerasty sý qoryn esepke almai joba jasap, iske kirisýge áste bolmaidy. Buǵan basa mán berýimiz kerek. Qyrýar aqshaǵa sý qubyrlaryn tartyp qoiǵannan keiin sý kózi sarqylyp jatsa, munyń sońy úlken daýǵa ulasyp, Úkimet pen jergilikti bilik oryndarynyń kásibiligine kóleńke túsiretini anyq.
