Bulai deýimiz beker emes. Elimizdegi sý salasynyń mamandary 2035-40 jylǵa qarai Qazaqstandaǵy sýǵa suranys 45 paiyzǵa artady dep otyr, al sý jetispeýshiligi jylyna 12 tekshe shaqyrymdy quraityn bolady.
Aita ketelik, elimizde halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan «Nurly jer» baǵdarlamasy júzege asýda. Alaida birqatar májilis depýtattary osynaý jobanyń tiimdiligine kúmánmen qaraidy. Halyq qalaýlysy Ekaterina Smyshliiaevanyń aitýynsha 2025 jyly barsha Qazaqstan turǵyndaryn 100 paiyz taza aýyz sýmen qamtamasyz etýdi kózdegen Úkimet josparynyń oryndalýy neǵaibyl.
Depýtattyń aqparat quraldaryna usynǵan deregi boiynsha bul jospardy iske asyrýda Úkimet kóptegen kedergilermen betpe-bet kelýi múmkin.
«Jumysqa jaýapty ministrlik 2023 jyly josparlanǵan 120 eldi mekenniń tek 90-yn ǵana aýyz sýmen qamtýǵa ýáde berip otyr. Sebebi, aldaǵy jyldarǵa baǵyttalǵan qarjynyń basym bóligi jumsalyp ketti. Qarjy bólinisine kelgende keshigýler bolǵanynan habardarmyz, sonyń saldarynan merdigerlerge jumysty keshigip bastaýǵa týra keldi. Al jer qatyp, qar túsken túsken kezde qubyr júrgizý mashaqat is», – deidi májilismen.
Óz kezeginde sý salasyn jetik biletin ekolog Arai Saparqyzy aýyz máselesin sheshýge jii oryn aýysatyn ministrlerdiń kedergi bolyp otyrǵanyn aitady.
«Osy kúnge deiin elimizdegi Sý kodeksine 70-ten astam ózgeris engen eken. Elimizde salaǵa jaýapty ministrler de jii aýysady, sonyń saldarynan osy baǵyttaǵy baǵdarlamalar turalap qalatyn kezder kóp. Bul máseleni keshendi túrde qarastyrý qajet», – deidi ol.
Sarapshy aýyz máselesine kelgende Qazaqstandy kórshi elderge táýeldilikten qutqarýdyń jolyn usynyp otyr. Onyń aitýynsha sýǵa kelgende kórshige muqtajdyqtan arylý úshin 10-ǵa jýyq sý qoimasyn salýymyz qajet.
Óz kezeginde «Taza-Sý» kompaniiasynyń basshysy Maqsat Temirlanuly bul tujyrymmen kelispeidi.
«Elimizde sý jetkilikti, – deidi ol. Tek sýdy tasymaldaityn infraqurylymdardyń tozyǵy jetken, sý qurylysy salasyna jańashyl ideialar jetińkiremeidi. Onyń ústine, turǵyndardyń tarapynan sýdy uqypty qoldanatyn etika qalyptasa qoiǵan joq. Sý baǵasy arzan, sýdyń qadirin túsinbei otyrmyz...».
Aita ketelik, buǵan deiin sý máselesine qatysty ótkir pikir bildirip júrgen Májilis depýtaty Edil Jańbyrshin bul salada óz isin jetik biletin kadrlardyń tapshy ekenin aitqan bolatyn.
Dalanews depýtat sóziniń anyq-qanyǵyn tekserý úshin, shaǵyn zertteý júrgizip, Jańbyrshinniń jalǵan sóilemegenin rastady.
Máselen, 90 jyldardyń basynda sý salasynda 40 myń jýyq maman eńbek etse, búgingi tańda olardyń sany 7-8 ese qysqarǵan. Al ekolog Arai Saparqyzy usynǵan derekke sensek, Qazaqstanda 500 myńǵa jýyq adam sýdan tapshylyq kórip otyr.
«Osy kúnge deiin aýyz máselesin sheshýge baǵyttalǵan birneshe baǵdarlama ázirlendi. Ázirgi kúni «Nurly jer» baǵdarlamasynan úmittimiz. Búginderi shamamen 1500-ge jýyq aýyl sapaly aýyz sýǵa qoly jete almai otyr», – deidi ol.
Baǵdarlama aiasynda elimizdegi aýyz sý máselesin sheshýge 230 mln dollar qarjy bólingen. Baǵdarlamanyń nátijesi boiynsha 2025 jylǵa deiin qazaqstandyqtar 100 paiyz aýyz sýmen qamtamasyz etilýi qajet.
