Qazaqstannyń bala quqyqtary jónindegi burynǵy ýákili, qoǵam qairatkeri Arýjan Sain eldegi janýarlardyń adamdarǵa shabýyly týraly statistikaǵa qatysty derekterdiń interpretatsiiasynda aiyrmashylyq bolýy múmkin ekenin málimdedi. Ol bul máseleni resmi meditsinalyq statistika men jariialanǵan málimetterdi salystyrý barysynda kótergen, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Arýjan Sain Facebook paraqshasynda Densaýlyq saqtaý ministrliginiń statistikasynda MKB-10 júiesindegi W53–W59 kodtary qoldanylatynyn atap ótti. Bul kodtar tek itterge qatysty jaǵdailardy ǵana emes, janýarlar men basqa da organizmderdiń ártúrli áserlerin qamtidy.
Olardyń qataryna tisteý, jalaý, tyrnaý jáne ózge de áserler kiredi. Sonymen birge, jaraqat kózderi retinde egeýquiryqtar, itter, basqa sútqorektiler, aýyl sharýashylyǵy janýarlary, baýyrymen jorǵalaýshylar, jándikter men býynaiaqtylar kórsetilgen.
Sainniń aitýynsha, sóz statsionarlyq jaǵdailar týraly bolyp otyr, iaǵni naýqastar aýrýhanaǵa jatqyzylǵan.
- 2025 jyl – 533 jaǵdai, onyń ishinde itterge qatystysy 158. Qalǵan 375 jaǵdai (70,4%) basqa kózderge tiesili.
- 2024 jyl – 527 jaǵdai, onyń ishinde itterge qatystysy 182. Qalǵan 345 jaǵdai (65,5%) ittermen bailanysty emes.
Jariialanymda sanitariialyq-epidemiologiialyq baqylaý komiteti rastaǵan delinetin derekter de keltirilgen. Bul málimetterge janýarlar tistegen, tyrnaǵan nemese jalaǵan jaǵdailar boiynsha meditsinalyq uiymdarǵa júgingen barlyq adamdar engizilgen.
- 2024 jyl – 49 693 ótinish
- 2023 jyl – 49 849 ótinish
Bul kórsetkishter tek itterge ǵana emes, barlyq janýarlarmen jáne basqa organizmdermen bolǵan bailanystardy qamtidy.
Sondai-aq Edil Janbyrshin ár saǵat saiyn elde shamamen bes adam it shabýylyna ushyraityny týraly málimdegen. Bul jylyna shamamen 43 800 jaǵdaiǵa teń.
Alaida Arýjan Sain bul esepteýlerdiń ashyq derekteri, ádistemesi men qurylymy usynylmaǵanyn atap ótti.
Janýarlardyń tisteýi men jaraqattary týraly statistika zań jobalaryn talqylaýda, sanitarlyq sharalardy belgileýde jáne janýarlarǵa qatysty erejelerdi ázirleýde qoldanylady. Sondyqtan tek jalpy san ǵana emes, derekterdiń qurylymy – naqty qai janýarlar, jaraqattyń aýyrlyǵy jáne qansha jaǵdai aýrýhanaǵa jatqyzýdy qajet etkeni mańyzdy.
Bul másele sáýir aiynyń basynda Qazaqstan Májilisi maquldaǵan «Janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraý týraly» zańǵa engizilgen túzetýler aiasynda talqylanýda. Qujat janýarlardy ustaý merzimin qysqartýdy jáne qaraýsyz qalǵan janýarlarǵa evtanaziia qoldanýǵa múmkindik berýdi qarastyrady.
