Qazaqstannyń bala quqyqtary jónindegi burynǵy ýákili, qoǵam qaıratkeri Arýjan Saın eldegi janýarlardyń adamdarǵa shabýyly týraly statısıkaǵa qatysty derekterdiń ınterpretasıasynda aıyrmashylyq bolýy múmkin ekenin málimdedi. Ol bul máseleni resmı medısınalyq statısıka men jarıalanǵan málimetterdi salystyrý barysynda kótergen, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Arýjan Saın Facebook paraqshasynda Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń statısıkasynda MKB-10 júıesindegi W53–W59 kodtary qoldanylatynyn atap ótti. Bul kodtar tek ıtterge qatysty jaǵdaılardy ǵana emes, janýarlar men basqa da organızmderdiń ártúrli áserlerin qamtıdy.
Olardyń qataryna tisteý, jalaý, tyrnaý jáne ózge de áserler kiredi. Sonymen birge, jaraqat kózderi retinde egeýquıryqtar, ıtter, basqa sútqorektiler, aýyl sharýashylyǵy janýarlary, baýyrymen jorǵalaýshylar, jándikter men býynaıaqtylar kórsetilgen.
Saınniń aıtýynsha, sóz stasıonarlyq jaǵdaılar týraly bolyp otyr, ıaǵnı naýqastar aýrýhanaǵa jatqyzylǵan.
- 2025 jyl – 533 jaǵdaı, onyń ishinde ıtterge qatystysy 158. Qalǵan 375 jaǵdaı (70,4%) basqa kózderge tıesili.
- 2024 jyl – 527 jaǵdaı, onyń ishinde ıtterge qatystysy 182. Qalǵan 345 jaǵdaı (65,5%) ıttermen baılanysty emes.
Jarıalanymda sanıtarıalyq-epıdemıologıalyq baqylaý komıteti rastaǵan delinetin derekter de keltirilgen. Bul málimetterge janýarlar tistegen, tyrnaǵan nemese jalaǵan jaǵdaılar boıynsha medısınalyq uıymdarǵa júgingen barlyq adamdar engizilgen.
- 2024 jyl – 49 693 ótinish
- 2023 jyl – 49 849 ótinish
Bul kórsetkishter tek ıtterge ǵana emes, barlyq janýarlarmen jáne basqa organızmdermen bolǵan baılanystardy qamtıdy.
Sondaı-aq Edil Janbyrshın ár saǵat saıyn elde shamamen bes adam ıt shabýylyna ushyraıtyny týraly málimdegen. Bul jylyna shamamen 43 800 jaǵdaıǵa teń.
Alaıda Arýjan Saın bul esepteýlerdiń ashyq derekteri, ádistemesi men qurylymy usynylmaǵanyn atap ótti.
Janýarlardyń tisteýi men jaraqattary týraly statısıka zań jobalaryn talqylaýda, sanıtarlyq sharalardy belgileýde jáne janýarlarǵa qatysty erejelerdi ázirleýde qoldanylady. Sondyqtan tek jalpy san ǵana emes, derekterdiń qurylymy – naqty qaı janýarlar, jaraqattyń aýyrlyǵy jáne qansha jaǵdaı aýrýhanaǵa jatqyzýdy qajet etkeni mańyzdy.
Bul másele sáýir aıynyń basynda Qazaqstan Májilisi maquldaǵan «Janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraý týraly» zańǵa engizilgen túzetýler aıasynda talqylanýda. Qujat janýarlardy ustaý merzimin qysqartýdy jáne qaraýsyz qalǵan janýarlarǵa evtanazıa qoldanýǵa múmkindik berýdi qarastyrady.
