Búgin Májilistiń Plenarlyq otyrysynda Joǵary aýditorlyq palatanyń aýyl sharýashylyǵyndaǵy sýbsidiialaý júiesin tekserý nátijeleri talqylandy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
AÓK-degi sýbsidiialaýdyń tiimdiligin kelesi kórsetkishter dáleldeidi: ósimdik sharýashylyǵy salasynda sýbsidiia alýshylar 2023 jyly ár gektardan 18,5 tsentner ónim aldy, bul el boiynsha ortasha ónimdilik kórsetkishinen (10 ts/ga) joǵary. 2024 jyly bul kórsetkish 25-30 tsentnerge jetip, respýblikalyq ortasha deńgeiden asyp tústi.
Qus jáne mal sharýashylyǵy salalarynda da óndiris kóleminiń turaqty ósýi baiqalýda. Sońǵy 5 jylda qus sharýashylyǵynyń etpen qamtamasyzetý deńgeii 55%-dan 73%-ǵa deiin ósti. Tek 2022-2023 jyldary óndiris kóleminiń ósimi 16% boldy. Bul – óte jaqsy kórsetkishter. Mysaly, «Aitas» holdingi 5 jyl ishinde óndiris kólemin 5,5 esege arttyryp, jylyna 160 myń tonna ónimge jetti. Al «Áýlie Ata Feniks» JShS óndiris kólemin 3 jylda eki esege ulǵaityp, 5 myńtonnadan 10 myń tonnaǵa deiin jetkizdi.
Sút óndirisinde zamanaýi STF-nda ortasha sút saýymy bir siyrǵa jylyna 7800 litrdi qurady, al kóshbasshylar 11 myń litrden ónim alyp, álemdik standarttarǵa sai kórsetkishke jetti. 2021 jylyaýyl sharýashylyǵy qurylymdaryndaǵy ortasha saýym kólemi jylyna 4400 litr bolǵan edi.
Salystyrmaly túrde alsaq, 2014 jyly tehnikanyjańartý deńgeii jylyna bar bolǵany 2%-dy qurap, 5 myń birlik tehnika satyp alynǵan. Al qazirgiýaqytta bul kórsetkish 5,5%-ǵa jetip, agrarshylar jylyna 22 myń birlik zamanaýi tehnika satypalýda.
Aýyl sharýashylyǵy salasynda 14 baǵyt boiynsha sýbsidiialaý júrgiziledi. 90 myń tirkelgen paidalanýshy bar jáne jyl saiyn 224 myń ótinimtúsedi. Mundai kólemdi eskere otyryp, qateliktermen olqylyqtar bolýy múmkin. Degenmen aýdit nátijesinde 943 mlrd teńge qamtylǵan somaǵa shaqqanda 0,2%-dy quraityn 2 mlrd teńge kóleminde qarjylyq zań buzýshylyqtar anyqtaldy. Bul júieniń jalpy qalypty jumys istep turǵanyn kórsetedi.
2023 jyldyń qorytyndysy boiynsha ishki naryq10 taýarlyq pozitsiia boiynsha 100%-dan astamqamtamasyz etilgen, onyń ishinde: bidai uny, tuz, nan, kúrish, makaron, kúnbaǵys maiy, kartop, qoieti, siyr eti jáne sábiz.
14 azyq-túlik taýary boiynsha qamtamasyz etýdeńgeii 80%-dan joǵary, olardyń qatarynda: taýyq jumyrtqasy, qiiar, jylqy eti, qyzanaq, sút, qaraqumyq jarmasy, qyryqqabat, burysh, shoshqaeti, piiaz, qyzylsha, qyshqyl sút ónimderi, sary mai jáne alma bar.
2024 jyly sýbsidiialaýdyń tiimdiligin arttyrýúshin Aýyl sharýashylyǵy ministrligi birqatar shara qabyldady. 2024 jyly 450 mlrd teńgesýbsidiianyń 50%-y qarjy quraldaryna, negizinen nesie men lizingtiń paiyzdyq mólsherlemesin arzandatýǵa baǵyttalmaq. Onyń sońǵy alýshylary– ekinshi deńgeili bankter men qarjy institýttary. Ózgerister engizilip, fermerler taza 5% mólsherlememen arzandatylǵan nesie alatynboldy.
Bul tájiribe mal sharýashylyǵy, óńdeýsalalarynyń ainalym qarajatyna jáne investitsiialyq maqsattarǵa uzaq merzimdi qarjybólý úshin jalǵastyrylatyn bolady. Negizgimindet – salany resýrstarmen qamtamasyz etý. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy ónimderinóndirýshilerdiń jalpy ónim kólemin arttyrýtúrinde qarsy mindettemeler engizildi. Ministrliktekserý nátijeleri boiynsha barlyq derekter men usynystardy nazarǵa aldy.
