Aýǵanstan qazaqtary Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevqa, Úkimetke jáne Parlament depýtattaryna úndeý joldap, qazaq mektebin ashýǵa qarjylai qoldaý kórsetýdi surady. Úndeýdi “Aýǵanstan qazaqtarynyń mádeni ortalyǵy” qoǵamdyq uiymynyń tóraǵasy Asadýlla Qajy Oimaýyt Dalanews.kz redaktsiiasyna joldady.
Aitýynsha, atalǵan uiym 2024 jyly Aýǵanstannyń túrli aimaǵynda turatyn 13 qazaq azamatynyń bastamasymen qurylǵan.
“Uiymnyń negizgi maqsaty – Aýǵanstandaǵy qazaqtardyń tarihi, etnikalyq jáne demografiialyq derekterin jinaqtaý, olardyń qai jyldary Qazaqstannan kóshkenin, qai rýdan taraǵanyn jáne qazirgi tańda qai óńirlerde turatynyn anyqtaý. Sonymen birge Aýǵanstandaǵy qazaqtardyń túrli ulttyq, memlekettik merekelerde bas qosýlaryn uiymdastyrý, olarǵa túrli mádeni jáne materialdyq kómek kórsetý”, - delingen hatta.
“Aýǵanstan qazaqtarynyń mádeni ortalyǵy” 2024 jyldyń 9 shildesinde Aýǵanstan Islam Ámirliginiń aqparat jáne mádeniet ministrliginde resmi túrde tirkelgen.
“Bul mádeni ortalyq memlekettik emes, eshqandai saiasi jáne kommertsiialyq paida kózdemeitin, eshbir memlekettik nemese jeke uiymdarǵa táýeldi emes qoǵamdyq uiym”, - deidi belsendiler.
Úndeý avtorlarynyń aitýynsha, Aýǵanstan qazaqtary uzaq jyldar boiy ózderiniń tili men mádenietinen, salt-dástýrinen aiyrylyp qalǵan.
“Sebebi olardyń Qazaqstannan Aýǵanstanǵa kóshýi sonaý 1800 jyldardan bastalady. Eki ǵasyrdan astam ýaqyttan beri olar Aýǵanstannyń ár aimaǵynda bytyrap, shashyrańqy qonystanǵan”, - deidi.
Sózderinshe, osy ýaqytqa deiin qazaq tilinde bilim beretin mektep te, turaqty mádeni ortalyq ta bolmaǵan.
“Aýǵanstanda turatyn qandastarymyz jatjurtta júrse de, qiyn taǵdyrdy bastan keshirip jatsa da, olar ana tilin – qazaq tilin saqtaýǵa baryn salyp otyr. Degenmen jahandanǵan dáýirde olardyń óz tilin saqtap qalýy kúnnen kúnge ulttyq tragediiaǵa ainalyp jatyr. Sondyqtan biz, Aýǵanstandaǵy bir top belsendi qazaqtar, urpaqtarymyzdyń ana tilin saqtap qalý úshin, olarǵa qazaq mádenieti men qazaqtyń salt-dástúrin jańǵyrtyp, qazaq balalaryna qazaq tilin álippesin úiretip, qazaq tilin oqytatyn mektep ashyp, saýatty urpaq ósirsek degen maqsatpen osy ortalyqty qurǵan edik”, – delingen úndeýde.
Aýǵanstan qazaqtary bul bastamany júzege asyrý úshin Qazaqstan tarapynan naqty qarjylai kómek qajet ekenin atap ótti. Olar eń aldymen Qazaqstan Prezidentinen qoldaý kórsetip, qazaq mektebin ashýǵa járdem berýdi surady.
“Biz osy ýaqytqa deiin óz qarajatymyzben Aýǵanstan qazaqtaryna shamamyz kelgenshe adal qyzmet etip kelemiz jáne bolashaqta da qyzmet ete beremiz!”, — dep túiindedi olar.
Úndeýge Aýǵanstannyń túrli óńirinde turatyn qazaq qaýymdastyǵynyń ókilderi qol qoiǵan. Atap aitqanda, "Aýǵanstan qazaqtary mádeni ortalyǵynyń" tóraǵasy, Oimaýyt rýynyń ókili Qajy Asadýlla Halyq (Mazari-Sharif qalasy), Qońyrat-Bojban rýynan Shir Muhammad (Júzjan qalasy), Saryqasqa rýynyń ókili Qajy Asadýlla Bek (Fariiab oblysy, Andhoi aýdany), Qajy Seifýddin Nuri (Shibarǵan qalasy), Hal Muhammad Mahmýdi (Tahar qalasy), injener Azizýlla Qazaq (Tahar qalasy), Qońyrat rýynan Mulla Abdýlhamid (Qundyz qalasy), ustaz, professor Hikmatýlla Rahimi (Mazari-Sharif qalasy), dáriger Faizýlla Mýradi (Saripýl qalasy), Nematýlla Akbar (Sholgare aýdany), Ǵýlamsahi Fýrqani (Mazari-Sharif qalasy) jáne Qajy Qalandar Rahimi (Samangan qalasy) bar.
Aýǵanstan qazaqtary mádeni ortalyǵynyń tóraǵasynyń bailanys nomeri: +93 77 126 0232.
