Qasym-Jomart Toqaevtyń 2022 jyly Qazaqstan damý bankine (QDB) jasaǵan eskertýi óz nátijesin bermegen siiaqty. Sol kezde memleket basshysy QDB-nyń oligarhtar múddesine jumys isteitin «qaltadaǵy oiynshyq» ekenin ashyq túrde synǵa alǵan bolatyn. Alaida, eki jyl ótse de, esh ózgeris joq. Eski Qazaqstannyń oligarhtary kezek-kezek óz jobalaryn qarjylandyryp, jeńildikpen nesie alýdy jalǵastyrýda, - dep habarlaidy Dalanews.kz Nege.kz-ke siltep.
Álihan Smaiylov basqaratyn Joǵarǵy aýditorlyq palata da osy jaǵdaiǵa qatysty eskertý jasady. Bul eskertý de sol qalpynda qalyp qoia ma, álde jaǵdai túbegeili ózgere me? NEGE derekkózine sensek, kelesi kezekte Bas prokýratýra bul máseleni kóterýi múmkin, biraq ol kezde tek eskertý ǵana emes, naqty sharalar qabyldanýy yqtimal.
Oligarhtardyń súiikti banki
Qazaqstan damý banki oligarhtar úshin jeńildikpen nesie alýdyń negizgi kózine ainalǵandai. Mysaly, «Eýraziialyq úshtik» dep atalatyn oligarhtar tobynyń quramyna kiretin Aleksandr Mashkevich basqaratyn «Qazhrom» kompaniiasy 2024 jyldyń basynda 14,2 million dollar jeńildetilgen nesie aldy. Biraq, osy kompaniianyń mundai qarjyǵa muqtaj bolǵany kúmán týdyrady. Sebebi, «Qazhrom» óz aktsionerleri ERG men onyń enshiles kompaniialaryna jyl basynan beri 83,7 million dollar, al shilde aiynda taǵy 40 million dollar aýdarǵan.
Bul jaǵdai ERG-diń memleket kómegine muqtaj emestigin jáne QDB-nyń jeńildetilgen nesiesin tek múmkindigi bar bolǵandyqtan alǵanyn kórsetedi. Budan bólek, QDB-nyń basqa da bai klientteri arasynda Nurlan Nyǵmatýlinniń uldary Nurjan men Nurhan, Vladimir Kim, Edýard Ogai, Saidýlla Qojabaev, Serikjan Seiitjanov siiaqty iri kásipkerler bar. Olardyń jobalary memlekettik qoldaýdy qajet etedi me, joq pa degen suraqtar kókeide turady.
Jasyryn tabys kózderi
Joǵarǵy aýditorlyq palata QDB-nyń taǵy bir zańsyz áreketin anyqtady: bank biýdjetten bólingen qarjyny kásiporyndarǵa birden bermei, depozitte ustap, sol arqyly qosymsha tabys tapqan. Banktiń keibir jobalarǵa joǵary paiyzben nesie berip, dál sondai basqa jobalarǵa neǵurlym jeńildetilgen nesieler berip otyrǵany da belgili boldy.
QDB-nyń qazirgi basqarma tóraǵasy Marat Elibaev osy zańsyz áreketterdiń saldarynan bolashaqta qiyn jaǵdaiǵa tap bolýy múmkin. Qoǵamnyń shydamy taýsylyp barady, al ýaqyt az qaldy.
Eger QDB-da shynaiy ózgerister oryn almasa, bul másele úlken daýǵa ainalýy múmkin. Bank óz qyzmetin qaita qarastyryp, memleket múddesi úshin jumys isteýge kóshýi tiis. Áitpese, "eski Qazaqstannyń" eski oligarhtyq júiesi men onyń qaldyqtary ózgerissiz qala bermek.
