Qazaqstanda AI-95 jáne AI-98 benzininiń sapasyna qatysty shaǵymdar kóbeiip, keibir júrgizýshiler kóligin jóndeýge 200–600 myń teńgege deiin shyǵyndalyp jatyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Osy máseleni kótergen «Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiia» fraktsiiasynyń depýtattary Premer-Ministr Oljas Bektenovke depýtattyq saýal joldady.
Depýtattardyń aitýynsha, sońǵy ýaqytta azamattardan AI-95 jáne AI-98 markaly avtomobil benzininiń sapasynyń kúrt tómendegeni týraly kóptegen shaǵym túsip jatyr. Janarmai quiǵannan keiin kólikter turaqsyz jumys istep, forsýnkalar, otaldyrý bilteleri, katalizatorlar jáne basqa da qymbat bólshekter isten shyǵatyn jaǵdailar kóbeigen.
Keibir jaǵdaida kólik ieleri jóndeý jumystaryna 200–600 myń teńge jumsaýǵa májbúr. Depýtattar mundai shyǵynnyń kóptegen otbasynyń biýdjetine aitarlyqtai salmaq túsiretinin atap ótti.
Tehnikalyq retteý jáne metrologiia komitetiniń derekterine sáikes, 2026 jyly júrgizilgen baqylaý satyp alýlary kezinde janarmaidy almastyrýdyń naqty faktileri anyqtalǵan. Máselen, Almatyda AI-100 benzini retinde quramyndaǵy kúkirt mólsheri ruqsat etilgen deńgeiden úsh eseden astam joǵary ónim satylǵan. Al Qyzylorda oblysynda AI-95 markasymen kádimgi AI-92 benzini ótkizilgen.
Depýtattar másele tek óndirýshige qatysty emes ekenin atap ótti. Zamanaýi munai óńdeý zaýyttarynda óndirilgen sapaly janarmaidyń ózi tutynýshyǵa jetkenge deiin tasymaldaý, saqtaý, aýystyryp tieý nemese satý kezinde sapasyn joǵaltýy múmkin.
Qoldanystaǵy Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 281-babynyń 5-bóligi konditsiialyq emes munai ónimderin ainalymǵa shyǵarǵany úshin jaýapkershilikti qarastyrady. Alaida depýtattardyń pikirinshe, bul norma is júzinde jetkiliksiz.
Óitkeni janarmai sapasynyń naqty qai kezeńde – óndirýshide, munai bazasynda, tasymaldaý kezinde nemese belgili bir janarmai quiý stantsiiasynda – tómendegenin jedel anyqtaý qiyn.
Sonyń saldarynan kóligi janarmai quiǵannan keiin isten shyqqan azamat benzinniń sapasy men keltirilgen shyǵyn arasyndaǵy sebep-saldarlyq bailanysty ózi dáleldeýge májbúr bolady.
Osyǵan bailanysty OSDP fraktsiiasy Úkimetke alty usynys engizdi.
Birinshiden, munai ónimderiniń sapasyna memlekettik baqylaýdy kúsheitip, janarmai quiý stantsiialary men munai bazalarynan aldyn ala eskertýsiz synama alý quqyǵyn engizý usynyldy. Sondai-aq turaqty túrde baqylaý satyp alýlaryn júrgizip, ónimge mindetti zerthanalyq saraptama jasaý qajet.
Ekinshiden, janarmaidyń ár partiiasyn óndirýshiden nemese importtaýshydan bastap naqty janarmai quiý stantsiiasyna deiin tsifrlyq baqylaýǵa múmkindik beretin júie engizý usynyldy. AZS-taǵy QR-kod arqyly tutynýshy janarmaidy satyp almai turyp onyń shyǵý tegin jáne zerthanalyq tekserý nátijelerin kóre alýy tiis.
Úshinshiden, jaýapkershilikti tek sońǵy satýshyǵa júktemei, jetkizý tizbegindegi naqty kináli tarapqa derbes jaýapkershilik belgileý usynyldy.
Tórtinshiden, ÁQBtK-niń 281-baby boiynsha quqyq qoldaný tájiribesin taldap, sapasyz janarmaidy satý jáne ainalymǵa shyǵarý úshin jaýapkershilikti kúsheitý usynyldy. Sonymen qatar konditsiialyq emes otyn partiialaryn mindetti túrde ainalymnan alyp tastaý tetigin engizý qajet.
Besinshiden, janarmai sapasyn tekserý nátijeleri jariialanatyn ashyq memlekettik tizilim qurý usynyldy. Onda óńir, janarmai quiý stantsiiasy, anyqtalǵan zań buzýshylyq jáne qabyldanǵan sharalar kórsetilýi tiis.
Altynshydan, sapasyz janarmaidan zardap shekken azamattardy qorǵaýdyń naqty mehanizmin qalyptastyrý usynyldy. Atap aitqanda, janarmai sapasy men kólikke kelgen zalal arasyndaǵy bailanysty dáleldeýdi jeńildetip, diagnostika men jóndeý shyǵyndaryn kináli taraptan keiin óndirip alý arqyly aldyn ala óteý múmkindigin qarastyrý usynyldy.
Depýtattar otandyq munai óńdeý zaýyttaryn jańǵyrtý men sapaly otyn óndirisin arttyrýdyń nátijesi janarmai tutynýshyǵa jetken kezde sapasyn joǵaltsa, onyń tiimdiligi tómendeitinin atap ótti.
«Memleket benzinniń sapasyna zaýyttan shyqqan sátte ǵana emes, árbir kólik iesiniń bagyna quiylǵanǵa deiin kepildik berýge mindetti», – delingen depýtattyq saýalda.
