Reneniń tyrnaqaldy týyndysy 1865 jyly jaryqqa shyqty. Ol kitabynaSiýlli-Priýdom dep qol qoiady (bul ákesiniń tolyq esimi). Jinaqqa synshy Sharl Ogiýsten Sent-Bev joǵary baǵa beredi. Aradan bir jyl ótip Alfans Lemer óziniń «Zamanaýi Parnas» jinaǵyna Siýlli-Priýdomnyń óleńderin qosady. Bul kitap romantika mektebiniń lirik sezimderine qarsy shyqqan «parnasshy» jas aqyndardyń ádebi manifestine ainalyp ketedi. Lemer bul jeńisten soń Siýlli-Priýdomnyń alǵashqy jinaǵyn qaita bastyryp, oǵan qosa jańa sonetter jinaǵy – «Synaýlardy» da jaryqqa shyǵarady. Úsh jyl barysynda aqynnyń antik ańyzdar baǵytyndaǵy – «Avgii atqorasy», «Italiia betteri», «Jalǵyzdyq» atty kitaptary baspadan shyǵady. Bul shyǵarmalarynda aqyn jaýapsyz mahabbat, ǵylym-bilim men din arasyndaǵy qarama-qaishylyqtar jaiynda qalam terbegen. Jaqyn týysynyń qyzyna úilenbekshi bolǵan Rene ol jaqtyń kelispeitindigi jaily jaýapty estigesin ómir boiy jalǵyz jasaýǵa bekinedi.
1870 jyly Rene óte aýyr jaǵdaidy bastan ótkizedi. Birneshe kún ishinde ájesin, anasyn jáne ápkesin qara jer qoinaýyna tapsyrady. Osy jyldyń shildesinde Frantsiia-Prýssiia soǵysy bastalyp, aqyn eriktiler qatarynda qolyna qarý alyp soǵysqa kiredi. Parijdiń Prýs áskerleri tarapynan uzaq ýaqyt qorshaýda bolýy aqynnyń onsyz da syr berip júrgen densaýlyǵyna qatty áser etedi. Frantsiia astanasy qorshaýdan azat etiler ýaqytta ol aiaǵynan airylady. Emdelý jyldarynda aqyn patriottyq óleńder jazady. Ony 1870 jyly «Áskerdegi estelikter» taqyrybymen kitap etip shyǵarady. Siýlli-Priýdomnyń Lýkretskiióleńderiniń áserimen jazǵan «Ádilet» dastany dialog túrinde bolyp,ádilettilikti syrtqy dúnieden emes, adamnyń júreginen, onyń ishki áleminen izdeý kerektigin aitady. 1888 jyly Rene «Baqyt» dep atalatyn 4 myń joldan turatyn epikalyq dastanyn jazyp bitiredi. Aqyn bul dastanda adam baqytqa – ǵylym-bilimge umtylýy, meiirbandylyǵymen, ádilettiligimen jetedi degen pikirdi alǵa tartady. Frantsýz ádebietine aqynnyń gýmanistik oilarynyń áseri jaiynda sóz etip, negizi frantsýz bolǵan amerikalyq synshy Jan Alber Bedemynadai deidi:
«Ol pozitivizm jaqtaýshylarynyń psemizmimen uzaq ýaqytqa zulmatta qalǵan óleńin jaryqqa shyǵardy jáne mynadai dep úiretti : baqytqa – qaiǵymen, márttikpen, baýyrmaldyqpen, meiirbandylyqpen jáne mahabbatpen jetý múmkin!»

1901 jyly Siýlli-Priýdomǵa ádebiet salasyndaǵy alǵashqy Nobel syilyǵyn tapsyrdy:
«Ádebiettegi minsiz jeńisteri, joǵary idealizmi, kórkem kúrdeliligi men ónerdiń tańǵalarlyq úilesimdiligine jetkeni úshin» delingen syilyqty berý jaiyndaǵy sheshimniń prembýlasynda. Syilyqtyń Siýlli-Priýdomǵa berilýi eń laiyq jazýshy retinde Tolstoidy kózdep otyrǵan ádebiet álemi úshin kútpegen jaǵdai boldy. Quttyqtaý sózinde akademiia múshesi S.D.Virsen aqynnyń izdenimpaz jáne eshteńeni qalt jibermeitin aqylymen adam júregine jol taba alǵanyn aitady. Mine osynysymen Alfred Nobel aitqan «ádebiettiń ideal dástúrlerin» degen sózin, is júzinde basqa jazýshylarǵa qaraǵanda kóbirek amalǵa asyrǵanyn airyqsha atap ótti. Bul ýaqytta aqyn syrqat bolyp marapattaý rásimine qatysa almady. Laýreattyq diplom Frantsiianyń Shvetsiiadaǵy elshisine tapsyryldy. Qatty syrqattanyp jatqan aqyn «Erkin tańdaý psihologiiasy» dep atalatyn sońǵy shyǵarmasynda «tańdaý erkindigi tabiǵatqa ǵana tán jáne solai bolyp qala beredi» degen pikirdi alǵa qoiady. Siýlli-Priýdom 1907 jyly 7 qyrkúiek kúni Parij janyndaǵy Shatn-Malabri qalasynda ornalasqan villasynda qaitys bolady.

Bir kezderi ádebi jáne akademik dáýirde óte úlken qurmetke ie bolǵan jazýshy búginge kep tipti Frantsiianyń ózinde de nazardan tys qalǵan. Aqynnyń keibir óleńderin aýdarady, antologiialarǵa kirgizedi, biraq búgingi tańda ádebiettanýshylar onyń shyǵarmalaryna mán berip qaramaidy. Siýlli-Priýdomdy Nobel syilyǵynan qalǵan aqshalar esebinen Frantsiiadaǵy jas aqyndarǵa beriletin ádebi syilyqtyń negizin qalaýshy retinde tanidy.
Aýdarǵan: Tursynbek Bashar
Daiyndaǵan: Joldas Órisbaev
Sýret: chto-chitat.livejournal.com
http://massaget.kz/debiet/audarma/21472