Jyl basynan beri memlekettik járdemaqylarmen, sondai-aq Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan (budan ári – MÁSQ), balany bosanýǵa jáne bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deiin onyń kútimine bailanysty tólemdermen jalpy somasy 631,2 mlrd teńgege 475,2 myń adam qamtyldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Al bala týǵanda beriletin járdemaqyny 2025 jyldyń basynan bastap respýblikalyq biýdjetten barlyǵy 46,5 mlrd teńge somaǵa 257,5 myń adam qamtyldy, onyń ishinde qyrkúiek aiynda 4,8 mlrd teńge somasyn 26,7 myń adam aldy. Bul járdemaqyǵa bala týǵan, asyrap alǵan, sondai-aq qamqorlyqqa alǵan balalary bar elimizdiń azamattary, qandastar, sondai-aq Qazaqstanda turaqty turatyn sheteldikter úmitker bola alady.
Balaǵa kútim jasaityn adam mindetti áleýmettik saqtandyrý júiesine qatysýshy bolyp tabylmaǵan jaǵdaida týǵan, asyrap alǵan, sondai-aq qorǵanshylyqqa alǵan balalary bar, eger olar basqa ata-ananyń otbasynda eskerilmese, ógei balalary bar adamdardyń (otbasylardyń) bala kútimine bailanysty járdemaqy alýǵa quqyǵy bar. Esepti kezeńde 1,5 jasqa tolǵanǵa deiin bala kútimi boiynsha járdemaqymen 32,7 mlrd teńge somasynda orta eseppen 124,4 myń adam qamtyldy, onyń ishinde qyrkúiek aiynda 3,7 mlrd teńge somasyn 125,8 myń adam aldy.
Bala týýyna jáne bala kútimine arnalǵan memlekettik járdemaqylardyń mólsheri respýblikalyq biýdjet týraly zańmen tiisti qarjy jylyna bekitilgen ailyq eseptik kórsetkishke (budan ári – AEK) bailanysty belgilenedi. 2025 jyldyń basynan bastap memlekettik járdemaqylardyń mólsheri 6,5%-ǵa indekstelgen.
Biylǵy bala týýyna arnalǵan járdemaqy mólsheri:
- birinshi, ekinshi, úshinshi balaǵa – 38,0 AEK nemese 149 416 teńge;
- tórtinshi jáne odan keiingi balalarǵa – 63,0 AEK nemese 247 716 teńge.
Bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deiin onyń kútimine bailanysty tólenetin járdemaqy ai saiyn kelesidei mólsherde tólenedi:
- birinshi balaǵa – 5,76 AEK nemese 22 648 teńge;
- ekinshi balaǵa – 6,81 AEK nemese 26 777 teńge;
- úshinshi balaǵa – 7,85 AEK nemese 30 866 teńge;
- tórtinshi jáne odan keiingi balalarǵa – 8,90 AEK nemese 34 995 teńge.
Budan basqa jumys isteitin azamattarǵa júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa bailanysty kirisinen aiyrylǵan jaǵdaida MÁSQ-tan tólenetin áleýmettik tólem júktiligi jáne bosanýy boiynsha berilgen demalystyń barlyq kúnderine taǵaiyndalady. Tólem mólsheri júktiligi jáne bosanýy boiynsha ýaqytsha eńbekke jaramsyzdyq paraǵy berilgenge deiingi sońǵy 12 ai ishinde MÁSQ-ǵa áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen ortasha ailyq kiriske jáne eńbekke jaramsyzdyq kúnderiniń sanyna bailanysty bolady.
Atalǵan birjolǵy tólemdi jyl basynan beri jalpy somasy 227,9 mlrd teńgege 161,4 myń adam aldy, onyń ishinde qyrkúiek aiynda 17,2 mlrd teńge somasyna 16,7 myń adam aldy. 2025 jyldyń 9 aiynda taǵaiyndalǵan tólemniń ortasha mólsheri 1 478 563 teńgeni qurady.
Sondai-aq MÁSQ-dan bala bir jarym jasqa tolǵanǵa deiin onyń kútimine bailanysty kirisinen aiyrylý jaǵdaiy boiynsha ai saiynǵy áleýmettik tólem mindetti áleýmettik saqtandyrý júiesine qatysýshyǵa balanyń týǵan kúninen bastap taǵaiyndalady. Tólemniń mólsheri sońǵy 2 jylda MÁSQ-ǵa áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen ortasha ailyq kiristiń 40%-n quraidy. Eki jáne odan da kóp bala týǵan jaǵdaida tólem ár balaǵa jeke taǵaiyndalady.
2025 jyldyń 9 aiynda bul tólem 324,1 mlrd teńgege 189,4 myń adamǵa taǵaiyndaldy. Onyń ishinde tólem qyrkúiek aiynda 19 myń alýshyǵa taǵaiyndaldy, tólemniń somasy qyrkúiek aiynda 34,8 mlrd teńgeni qurady. 9 aidaǵy tólemniń ai saiynǵy ortasha mólsheri – 87 035 teńge.
