Qazaqstannyń keibir oblystarynda baǵalar basqa óńirlerge qaraǵanda jyldamyraq ósedi. Máselen, 2025 jyly el boiynsha resmi infliatsiia 12,3% bolsa, óńirler arasyndaǵy aiyrmashylyq 11,7%-dan 14,2%-ǵa deiin boldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club sarapshysy, qarjy mamany Saida Tleýlenova bul aiyrmashylyqty birneshe sebeppen túsindiredi.
Eń aldymen, bul - tutyný qurylymy. Onyń aitýynsha, ońtústik óńirlerde azyq-túlikke jumsalatyn shyǵyndardyń úlesi joǵary, al dál osy azyq-túlik 2025 jyly eń kóp - 13,5%-ǵa qymbattaǵan. Sondyqtan bul óńirlerde infliatsiia resmi túrde ortasha deńgeige jaqyn bolsa da, halyq ony qattyraq sezinedi.
«Logistika da mańyzdy ról atqarady. Qazaqstan - úlken el, sondyqtan jetkizý quny baǵaǵa tikelei áser etedi. Negizgi import aǵyndary men logistikalyq toraptardan alys ornalasqan soltústik jáne ortalyq óńirlerde infliatsiia jii joǵary bolady. Mysaly, Soltústik Qazaqstan oblysynda infliatsiia shamamen 14,2% boldy - bul eldegi eń joǵary kórsetkishterdiń biri. Bul qarapaiym ekonomikany kórsetedi: jetkizý tizbegi neǵurlym uzyn bolsa, sońǵy baǵa soǵurlym joǵary», - deidi sarapshy.
Tleýlenovanyń pikirinshe, taǵy bir sebep - tarifter men qyzmetterdegi aiyrmashylyqtar. Kommýnaldyq qyzmetter, kólik jáne jergilikti qyzmet kórsetý naryqtary eleýli áser etedi, óitkeni bul salalardaǵy retteý men shyǵyndar ártúrli. 2025 jyly qyzmet kórsetý tarifteri shamamen 12%-ǵa ósti, biraq el ishinde bul ósim birkelki bolǵan joq.
«Baǵanyń ósý qarqynyna, - dep qosady Saida, - básekelestik deńgeii de áser etedi. Mysaly, Almaty siiaqty iri qalalarda básekelestik joǵary ári tańdaý keń, bul baǵanyń ósýin tejeidi. Sondyqtan munda infliatsiia dástúrli túrde tómen - shamamen 11,7%. Al az damyǵan óńirlerde naryqtar kóbirek monopoliialanǵan, bul baǵaǵa qysymdy kúsheitedi.
Sońynda, jergilikti shoktar faktory bar. Mysaly, 2025 jyly birqatar oblystarda baǵa ósimi ortasha deńgeiden joǵary boldy, ásirese indýstriialyq óńirlerde. Bul janarmai quny men infraqurylym jaǵdaiy siiaqty jergilikti faktorlarǵa bailanysty».
Sondyqtan infliatsiia halyq úshin árqashan «jergilikti» sipatqa ie: adamdar el boiynsha ortasha kórsetkishke emes, óz qalasyndaǵy jáne óz shyǵyn qurylymyndaǵy baǵa ósimine qaraidy. Osy turǵydan alǵanda, óńirler arasyndaǵy aiyrmashylyq ekonomikalyq jaǵdaidy qabyldaýda sheshýshi faktorǵa ainalady.
