14 тамызда Қазақстанның бірнеше өңірін жарықсыз қалдырған ірі энергетикалық апат мәселесі Үкіметте қайта көтерілді. Блэкауттың нақты себебі әлі толық анықталған жоқ. Осыған байланысты Премьер-министр Олжас Бектенов энергетикалық жүйенің сенімділігін күшейтіп, мұндай жағдайлардың қайталануына жол бермеу жөнінде тапсырма берді.
Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің мәлімдеуінше, оқиғаны зерттеп жатқан мемлекеттік комиссияның жұмысы әлі аяқталмаған. Қазір мамандар алғашқы ақаудан кейін Алматы энергия торабының неліктен ажырағанын және Қазақстанның электр желілеріндегі қорғаныс жүйелерінің қалай жұмыс істегенін анықтап жатыр.
Блэкаутқа Тоқтоғұл ГЭС-і себеп болды ма?
«KEGOC» компаниясының мәліметіне сәйкес, 14 тамыз күні Қырғызстандағы Тоқтоғұл су электр станциясының екі гидрогенераторы ажыратылған. Соның салдарынан электр энергиясының транзиттік ағындарына түсетін жүктеме артып, апатқа қарсы автоматика іске қосылған.
Нәтижесінде Қазақстанның оңтүстік энергетикалық аймағы елдің Бірыңғай энергетикалық жүйесінен және Орталық Азияның біріккен энергожүйесінен уақытша бөлініп қалған.
Апат салдарынан Алматы, Жамбыл, Түркістан, Қызылорда және Қарағанды облыстарында, сондай-ақ Жетісу, Ұлытау мен Абай облыстарында электр энергиясы өшкен.
Қырғыз тарапы Тоқтоғұл ГЭС-індегі екі агрегаттың ажыратылғанын растайды. Алайда одан кейін Қазақстан аумағында қандай процестер болғаны әзірге мемлекеттік комиссияның қорытындысынан кейін белгілі болады.
Жарық 2,5 сағатта қалпына келтірілді
Апаттан кейін «KEGOC» мамандары қалпына келтіру жұмыстарына бірден кіріскен. Энергетика министрлігінің дерегінше, елдің бүкіл энергетикалық жүйесі шамамен 2,5 сағат ішінде толық қалпына келтірілген.
Сонымен бірге тергеу аяқталғаннан кейін қосымша қауіпсіздік шаралары қабылданбақ. Атап айтқанда, релелік қорғаныс пен жүйелік автоматика жабдықтарына кезектен тыс тексеру жүргізіліп, олардың жұмыс параметрлері қайта бапталады.
Жаңа энергетикалық жобалар жағдайды өзгерте ме?
Министрлік электр энергиясының тапшылығын азайту және жүйенің тұрақтылығын арттыру үшін жаңа генерация нысандарын іске асыруды жалғастырып жатыр. Қазіргі таңда Алматыдағы №2 және №3 ЖЭО-ны жаңғырту, сондай-ақ Түркістан облысында қуаты 1000 МВт болатын жаңа бу-газ қондырғысын салу жобалары жүзеге асырылуда.
Бұдан бөлек, оңтүстік өңірдің энергетикалық қауіпсіздігін күшейту үшін 500 кВ Шу – Жамбыл – Шымкент электр беру желісі салынып жатыр. Бұл жобаны 2027 жылдың екінші тоқсанында аяқтау жоспарланған.
Ал министрдің айтуынша, Алматы қаласында 17 және 20 тамыз күндері болған электр қуатының өшуі 14 тамыздағы ауқымды блэкаутпен байланысты емес.
Соған қарамастан басты сұрақ әзірге ашық күйінде қалып отыр: Қазақстандағы ірі апатқа тек Тоқтоғұл ГЭС-індегі екі агрегаттың ажыратылуы себеп болды ма, әлде отандық энергожүйеде де осал тұстар бар ма?
Бұл сұраққа мемлекеттік комиссияның қорытындысы жауап беруі тиіс.
