Қасым-Жомарт Тоқаевтың президенттігінің жеті жылдық кезеңі жекелеген шешімдерді ғана емес, бүкіл елдің даму бағытын сараптауға мүмкіндік береді. Мұнай-газ саласының танымал сарапшысы, Energy Monitor қоғамдық қорының директоры Нұрлан Жұмағұлов ұлттық экономикадағы маңызды үдерістерді сарапқа салды. Оның пайымдауынша, 2022 жылдан бастап реформалардың серпінді кезеңі басталып, мемлекет үлесін қосқарту, бәсекелестікті өрістету, жеке бизнесті қолдау мен әртүрлендіру басты меже болып айқындалды, деп хабарлайды Dalanews.kz.
Даму құрылымы мен шикізаттық емес салалар
Аналитик макроэкономикалық көрсеткіштерді бағалауда ЖӨӨ көлемімен шектелмей, ішкі сапалық ауысуларға назар аудару қажеттігін айтады. 2019 бен 2025 жылдар аралығында елдің номиналды ЖӨӨ $181,7 млрд-тан $306 млрд-қа дейін артса, 2025 жылдың қорытындысы бойынша нақты өсім 6,5% құрады. Өсімнің басым бөлігін өнеркәсіп, сауда, логистика мен құрылыс секторлары қамтамасыз етті.
Дүниежүзілік банк деректеріне сүйенсек, өңдеу өнеркәсібінің ЖӨӨ-дегі үлесі 2019 жылғы 11,5%-дан 2025 жылы 12,7%-ға дейін ұлғайды. Шикізаттық емес бағыттың бұл серпіні экономика құрылымының біртіндеп жаңарғанын аңғартады, десе де шикізатқа тәуелділікті азайту күн тәртібіндегі негізгі мәселе болып қала береді.
Қаржылық сектор, әлеуметтік даму мен институттар
Оң өзгерістер қаржы жүйесіндегі депозитарлық базаның артуынан және әлеуметтік инфрақұрылымның өсуінен көрінеді. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, тұрғын үймен қамтылу көрсеткіші жан басына шаққанда 22,2-ден 25,1 шаршы метрге дейін ұлғайып, 2025 жылы 20,3 млн шаршы метрден астам баспана пайдалануға берілді. Бұдан бөлек, Дүниежүзілік экономикалық форумның Саяхат пен туризмді дамыту индексінде Қазақстан 66-орыннан 52-орынға көтерілді.
Нұрлан Жұмағұлов экономикалық жаңарулар мемлекеттік институттарды қайта құру реформаларымен қатар жүріп жатқанын атап өтті:
«Алдағы кезеңде басты міндет ЖӨӨ өсімінің бірнеше жылын қамтамасыз ету ғана емес, мемлекеттің әлеуметтік орнықтылығын сақтай отырып, анағұрлым бәсекеге қабілетті әрі технологиялық экономика құру болып табылады».
Өңірлік мүмкіндіктер мен болашақ міндеттер
Орталық Азия елдерінің қарқынды дамуын сарапшы Қазақстан үшін сауда-саттық пен логистиканы кеңейтудің, сондай-ақ өңірлік ортақ нарық қалыптастырудың қосымша мүмкіндігі ретінде қарастырады.
Бүгінгі таңда Қазақстанда берік қаржылық жүйе, инфрақұрылым және адами капитал қоры қалыптасқан. Жұмағұловтың пікірінше, алдағы кезеңде ел табысының басты факторлары шикізатты терең өңдеу, қосылған құны жоғары өнім экспортын ұлғайту, цифрлық-технологиялық даму және жеке сектордың позициясын нығайту болмақ.
