Қазақстанның сыртқы саудасындағы оң сальдо маусым айында 4,4 млрд долларға жетіп, мамырдағы көрсеткіштен төрт есеге жуық артты, cарапшылар мұны экспорттың айтарлықтай өсуімен байланыстырып отыр, деп хабарлайды dalanews.kz.
Маусымда Қазақстан 9,8 млрд доллардың тауарын экспорттаған. Мамырда бұл көрсеткіш 6,1 млрд доллар болған. Ал импорт 5,1 млрд доллардан 5,4 млрд долларға дейін ғана өскен.
Осылайша, маусым айындағы сауда профициті 4,4 млрд долларды құрады. Бұл соңғы кемінде он жылдағы ең жоғары айлық көрсеткіш. Бұған дейінгі рекорд 2022 жылы тіркеліп, 3,7 млрд доллар болған. Қазақстан Қаржыгерлер қауымдастығының бас сарапшысы Рамазан Досовтың айтуынша, сыртқы сауда профициті ел экономикасы үшін маңызды көрсеткіш.
«Қазақстан үшін бұл өте маңызды көрсеткіш, өйткені сыртқы сауда елге шетел валютасының түсуінің негізгі көздерінің бірі болып отыр. Тұрақты профицит төлем балансын және халықаралық резервтерді қолдайды. Жалпы алғанда, бұл теңге үшін қолайлы жағдай қалыптастырады», - деді сарапшы.
Жыл басынан бергі нәтиже де оң динамиканы көрсетеді. Қаңтар маусым аралығында Қазақстанның сауда профициті 8,9 млрд долларға жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі 7,3 млрд доллардан 21,5%-ға жоғары.
Маңыздысы, профицит импорттың күрт қысқаруынан емес, экспорттың айтарлықтай өсуінен қалыптасты. Бұл елге түсетін валюталық түсім көлемінің артуына мүмкіндік береді. Сарапшылардың пікірінше, экспорттың өсуі валюта нарығына да әсер етеді. Экспорттық түсім көбейген сайын нарықтағы шетел валютасының ұсынысы артады.
Сонымен бірге маусымдағы көрсеткішті теңге бағамының өзгеруімен тікелей байланыстыруға болмайды. Ұлттық валютаға капитал қозғалысы, Ұлттық банктің операциялары, бюджет ағындары, мұнай бағасы, нарықтағы ірі мәмілелер және әлемдік қаржы нарығындағы жағдай сияқты факторлар да әсер етеді. Саудадағы тағы бір маңызды өзгеріс өңделген және шикізаттық емес өнімдер экспортының өсуіне байланысты.
Сауда және интеграция министрлігінің мәліметінше, 2026 жылғы қаңтар маусымда Қазақстанның әлем елдерімен шикізаттық емес тауарлар айналымы 43,9 млрд долларды құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 7,6%-ға немесе 3,1 млрд долларға көп. Ал алғашқы алты айда қазақстандық кәсіпорындар сыртқы нарықтарға 15,2 млрд доллардың өңделген өнімін шығарған. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 17,6%-ға жоғары.
Экспорт географиясы да кеңейіп келеді. Қазақстанның Түркияға экспорты екі есеге өсіп, 1,91 млрд долларға жетті. Ұлыбританияға экспорт 2,7 есеге артып, 671,8 млн доллар болды. Қытайға экспорт 12,1%-ға өсіп, 3,67 млрд долларға жетті.
Өзбекстан, Франция, Ауғанстан және Гонконг бағыттарында да экспорт көлемінің өсуі байқалды.
Экспорттың негізгі бөлігін мыс пен мыс катодтары, уран, ферроқорытпалар және күміс құрайды. Өңделген өнімдер ішінде күнбағыс майы мен мал азығына арналған өнімдердің үлесі айтарлықтай.
Сарапшылардың бағалауынша, егер экспорттың өсуі өндірістік қуаттарды кеңейту, өнімді терең өңдеу және жаңа нарықтарға шығумен қатар жүрсе, сыртқы сауда елге валюта әкелетін сала ғана емес, экономиканы әртараптандырудың маңызды факторына айналуы мүмкін.
