Qazaqstannyń syrtqy saýdasyndaǵy oń saldo maýsym aiynda 4,4 mlrd dollarǵa jetip, mamyrdaǵy kórsetkishten tórt esege jýyq artty, carapshylar muny eksporttyń aitarlyqtai ósýimen bailanystyryp otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Maýsymda Qazaqstan 9,8 mlrd dollardyń taýaryn eksporttaǵan. Mamyrda bul kórsetkish 6,1 mlrd dollar bolǵan. Al import 5,1 mlrd dollardan 5,4 mlrd dollarǵa deiin ǵana ósken.
Osylaisha, maýsym aiyndaǵy saýda profitsiti 4,4 mlrd dollardy qurady. Bul sońǵy keminde on jyldaǵy eń joǵary ailyq kórsetkish. Buǵan deiingi rekord 2022 jyly tirkelip, 3,7 mlrd dollar bolǵan. Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵynyń bas sarapshysy Ramazan Dosovtyń aitýynsha, syrtqy saýda profitsiti el ekonomikasy úshin mańyzdy kórsetkish.
«Qazaqstan úshin bul óte mańyzdy kórsetkish, óitkeni syrtqy saýda elge shetel valiýtasynyń túsýiniń negizgi kózderiniń biri bolyp otyr. Turaqty profitsit tólem balansyn jáne halyqaralyq rezervterdi qoldaidy. Jalpy alǵanda, bul teńge úshin qolaily jaǵdai qalyptastyrady», - dedi sarapshy.
Jyl basynan bergi nátije de oń dinamikany kórsetedi. Qańtar maýsym aralyǵynda Qazaqstannyń saýda profitsiti 8,9 mlrd dollarǵa jetti. Bul ótken jyldyń sáikes kezeńindegi 7,3 mlrd dollardan 21,5%-ǵa joǵary.
Mańyzdysy, profitsit importtyń kúrt qysqarýynan emes, eksporttyń aitarlyqtai ósýinen qalyptasty. Bul elge túsetin valiýtalyq túsim kóleminiń artýyna múmkindik beredi. Sarapshylardyń pikirinshe, eksporttyń ósýi valiýta naryǵyna da áser etedi. Eksporttyq túsim kóbeigen saiyn naryqtaǵy shetel valiýtasynyń usynysy artady.
Sonymen birge maýsymdaǵy kórsetkishti teńge baǵamynyń ózgerýimen tikelei bailanystyrýǵa bolmaidy. Ulttyq valiýtaǵa kapital qozǵalysy, Ulttyq banktiń operatsiialary, biýdjet aǵyndary, munai baǵasy, naryqtaǵy iri mámileler jáne álemdik qarjy naryǵyndaǵy jaǵdai siiaqty faktorlar da áser etedi. Saýdadaǵy taǵy bir mańyzdy ózgeris óńdelgen jáne shikizattyq emes ónimder eksportynyń ósýine bailanysty.
Saýda jáne integratsiia ministrliginiń málimetinshe, 2026 jylǵy qańtar maýsymda Qazaqstannyń álem elderimen shikizattyq emes taýarlar ainalymy 43,9 mlrd dollardy qurady. Bul ótken jyldyń sáikes kezeńinen 7,6%-ǵa nemese 3,1 mlrd dollarǵa kóp. Al alǵashqy alty aida qazaqstandyq kásiporyndar syrtqy naryqtarǵa 15,2 mlrd dollardyń óńdelgen ónimin shyǵarǵan. Bul bir jyl burynǵy kórsetkishten 17,6%-ǵa joǵary.
Eksport geografiiasy da keńeiip keledi. Qazaqstannyń Túrkiiaǵa eksporty eki esege ósip, 1,91 mlrd dollarǵa jetti. Ulybritaniiaǵa eksport 2,7 esege artyp, 671,8 mln dollar boldy. Qytaiǵa eksport 12,1%-ǵa ósip, 3,67 mlrd dollarǵa jetti.
Ózbekstan, Frantsiia, Aýǵanstan jáne Gonkong baǵyttarynda da eksport kóleminiń ósýi baiqaldy.
Eksporttyń negizgi bóligin mys pen mys katodtary, ýran, ferroqorytpalar jáne kúmis quraidy. Óńdelgen ónimder ishinde kúnbaǵys maiy men mal azyǵyna arnalǵan ónimderdiń úlesi aitarlyqtai.
Sarapshylardyń baǵalaýynsha, eger eksporttyń ósýi óndiristik qýattardy keńeitý, ónimdi tereń óńdeý jáne jańa naryqtarǵa shyǵýmen qatar júrse, syrtqy saýda elge valiýta ákeletin sala ǵana emes, ekonomikany ártaraptandyrýdyń mańyzdy faktoryna ainalýy múmkin.
