Қазақстанның өмірді сақтандыру нарығы жаз соңына қарай жаңа деңгейге көтерілді. 2026 жылғы қаңтар-тамыз айларында өмірді сақтандыру компаниялары 913 млрд теңге сыйлықақы жинады. Бұл 2025 жылдың тура осындай кезеңіндегі 664 млрд теңгемен салыстырғанда 37,5%-ға артық және былтырғы рекордтық көрсеткіштің шамамен 90%-ына жетті. Негізгі драйвер деп жаңа, жоғары деңгейге көтерілген зейнетақы аннуитеттеріне деген сұранысты атаса болады. Бұған қоса жинақтау арқылы өмірді сақтандыру өнімдері де өсім көрсетті. Олар белгілі бір деңгейде банк депозиттеріне балама болып келеді. Осы қарқын сақталған жағдайда, 2025 жылғы рекорд қыркүйек айының қорытындысын шығарған кезде жаңаруы мүмкін, деп хабарлайды Dalanews.kz.
Тамыз айында өмірді сақтандыру компанияларының сыйлықақылары 173 млрд теңгеге жетіп, 2026 жылғы ең жоғары айлық нәтижені көрсетті және қатарынан үшінші ай бойы өсім тіркелді. Шілдемен салыстырғанда сыйлықақылар 11%-ға, ал 2025 жылғы тамызбен салыстырғанда 82%-ға өсті.
Жаздың үш айында өмірді сақтандыру компаниялары 480 млрд теңге жинады. Бұл жылдың алғашқы бес айындағы көрсеткіштен (433 млрд теңге) жоғары және 2025 жылғы қаңтар-тамыз айларында жиналған сыйлықақылардың жалпы көлемінің төрттен үшіне жуық.
2026 жылдың сегіз айының жетеуіндегі көрсеткіштер былтырғы сол уақытпен салыстырғанда жоғары болды. Мамыр айына дейінгі өсім 10-20% шегінде болса, маусым айынан бастап 60-80%-ға жетті. Осылайша, нарық тұрақты өсім кезеңінен қарқынды жеделдеу кезеңіне өтті: соңғы үш ай сегіз айлық жиынтық нәтижені айқындайтын негізгі факторға айналды.
Сыйлықақылар құрылымы өсімнің өмірді сақтандырудың барлық бағыттары бойынша біркелкі болмағанын көрсетеді. Міндетті сақтандыру (жұмыс орнындағы жазатайым жағдайдан сақтандыру) сегіз ай бойы айына 10-14 млрд теңге аралығында тұрақты деңгейде қалды. Алайда басқа өнімдердің қарқынды өсуіне байланысты оның нарықтағы үлесі қаңтардағы 15%-дан тамызда 8%-ға дейін төмендеді.
2025-2026 жылдардағы өмірді сақтандыру сыйлықақыларының динамикасы, млрд теңге
|
Кезең |
Міндетті |
Ерікті жеке |
Оның ішінде классикалық ӨС |
Оның ішінде жинақтаушы ӨС (ЖӨС) |
Оның ішінде зейнетақы аннуитеті |
2026 |
2025 |
|
Қаңтар |
12,6 |
70,2 |
17,6 |
7,4 |
50,4 |
82,9 |
70,3 |
|
Ақпан |
13,7 |
63,0 |
15,7 |
6,8 |
44,6 |
76,7 |
81,2 |
|
Наурыз |
11,7 |
69,6 |
17,4 |
6,9 |
49,1 |
81,2 |
68,3 |
|
Сәуір |
12,3 |
92,6 |
20,4 |
8,3 |
68,8 |
104,9 |
91,1 |
|
Мамыр |
9,5 |
78,0 |
19,4 |
12,4 |
56,2 |
87,5 |
79,3 |
|
Маусым |
12,7 |
138,3 |
16,9 |
8,7 |
115,2 |
151,0 |
81,3 |
|
Шілде |
14,2 |
142,1 |
19,1 |
10,5 |
115,4 |
156,3 |
97,7 |
|
Тамыз |
13,9 |
159,1 |
26,2 |
11,9 |
125,1 |
173,0 |
95,0 |
|
Барлығы |
913,3 |
664,2 |
Дереккөз: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (ҚР ҰБ)
Сегіз айдың қорытындысы бойынша аннуитеттер 624,8 млрд теңге жинады немесе нарықтағы барлық сыйлықақылардың 68%-ын құрады. Тек тамыз айының өзінде зейнетақы аннуитеттері өмірді сақтандыру компанияларының барлық сыйлықақыларының шамамен 72%-ын қамтыды. Осылайша, қазіргі динамика сақтандырудың қамту ауқымының кеңеюін ғана емес, зейнетақы жинақтарының бір бөлігінің сақтандыру құралдарына қайта бағытталуын да көрсетеді.
Аннуитеттердің өсуінің құрылымдық факторларының бірі – зейнетақы жинақтарын пайдалану мүмкіндіктерінің өзгеруі болып отыр. Белгілі бір сома жинаған азаматтар үшін аннуитет – стандартты зейнет жасқа жеткенге дейін жинақталған капиталды пайдаланудың негізгі әрі ыңғайлы механизмдердің біріне айналып келеді. Бұған қоса, зейнетақы аннуитеті бойынша қаражатты мұраға қалдыру тәртібіндегі өзгерістер де қосымша фактор болуы мүмкін. Мұрагерлік механизмінің ыңғайлылығы келісімшарт жасасу мүмкіндігіне жақындаған азаматтар үшін өнімді тарты ете түсті.
Зейнетақы аннуитеттерінің басым рөліне қарамастан, тамыз айы нарықтағы өсімнің ауқымы кеңейгенін көрсетті. Жеті ай бойы 16-20 млрд теңге аралығында болған классикалық өмірді сақтандыру сыйлықақылары тамызда шілдедегі 19,1 млрд теңгеден 26,2 млрд теңгеге дейін өсті. Әзірге бұл көлемдер нарықтың жалпы құрылымын айтарлықтай өзгертуге жеткіліксіз. Дегенмен классикалық және жинақтаушы өмірді сақтандыру сегменттерінің алдағы динамикасы саланың даму деңгейін бағалау үшін анағұрлым маңызды көрсеткіш болмақ.
Жинақтаушы өмірді сақтандыруды да жеке атап өткен жөн. Биыл бұл сегмент айлық сыйлықақылар бойынша екі таңбалы көлемге шықты. Сыйлықақылар көлемі қаңтардағы 7 млрд теңгеден мамырда 12,4 млрд теңгеге дейін өсті, ал тамызда 11,9 млрд теңгені құрады. Абсолюттік көлем әзірге аса жоғары болмаса да, ол ұзақ мерзімді жинақ құралы ретінде бұл сегменттің ауқымын біртіндеп кеңейтіп келеді және халықтың қаражаты үшін басқа сақтандыру өнімдерімен ғана емес, банк депозиттерімен де бәсекелеседі.
Мәселен, жеке тұлғалардың мерзімді теңгелік депозиттері бойынша орташа алынған мөлшерлемелер шамамен 15% деңгейінде болды. Осыған байланысты жинақтаушы сақтандыру өнімдері сақтандыру қорғанысын ұсына отырып, табыстылығы салыстырмалы түрде жоғары депозиттерге балама құрал ретінде қарастырылады.
Нәтижесінде қаңтар-тамыз айларында сақтандыру сыйлықақылары 913,3 млрд теңгені құрады, ал 2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 664,2 млрд теңге болған. Өсім шамамен 37,5%-ды құрады.
2025 жылғы 1 065 млрд теңге нәтижесіне жету үшін нарыққа тағы 152 млрд теңге жинау қажет. Болжам, 1 трлн теңге межесі қыркүйек айында-ақ еңсеріледі, ал 2025 жылғы рекорд қыркүйекте немесе консервативті сценарий бойынша қазанда жаңаруы мүмкін.
Бұл 2026 жыл ӨСК нарығы үшін қатарынан екінші рекордтық жыл болатынын және сонымен бірге нарық құрылымында оң өзгерістердің белгілері қалыптасып келе жатқанын білдіреді.
