Qazaqstannyń ómirdi saqtandyrý naryǵy jaz sońyna qarai jańa deńgeige kóterildi. 2026 jylǵy qańtar-tamyz ailarynda ómirdi saqtandyrý kompaniialary 913 mlrd teńge syilyqaqy jinady. Bul 2025 jyldyń týra osyndai kezeńindegi 664 mlrd teńgemen salystyrǵanda 37,5%-ǵa artyq jáne byltyrǵy rekordtyq kórsetkishtiń shamamen 90%-yna jetti. Negizgi draiver dep jańa, joǵary deńgeige kóterilgen zeinetaqy annýitetterine degen suranysty atasa bolady. Buǵan qosa jinaqtaý arqyly ómirdi saqtandyrý ónimderi de ósim kórsetti. Olar belgili bir deńgeide bank depozitterine balama bolyp keledi. Osy qarqyn saqtalǵan jaǵdaida, 2025 jylǵy rekord qyrkúiek aiynyń qorytyndysyn shyǵarǵan kezde jańarýy múmkin, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Tamyz aiynda ómirdi saqtandyrý kompaniialarynyń syilyqaqylary 173 mlrd teńgege jetip, 2026 jylǵy eń joǵary ailyq nátijeni kórsetti jáne qatarynan úshinshi ai boiy ósim tirkeldi. Shildemen salystyrǵanda syilyqaqylar 11%-ǵa, al 2025 jylǵy tamyzben salystyrǵanda 82%-ǵa ósti.
Jazdyń úsh aiynda ómirdi saqtandyrý kompaniialary 480 mlrd teńge jinady. Bul jyldyń alǵashqy bes aiyndaǵy kórsetkishten (433 mlrd teńge) joǵary jáne 2025 jylǵy qańtar-tamyz ailarynda jinalǵan syilyqaqylardyń jalpy kóleminiń tórtten úshine jýyq.
2026 jyldyń segiz aiynyń jeteýindegi kórsetkishter byltyrǵy sol ýaqytpen salystyrǵanda joǵary boldy. Mamyr aiyna deiingi ósim 10-20% sheginde bolsa, maýsym aiynan bastap 60-80%-ǵa jetti. Osylaisha, naryq turaqty ósim kezeńinen qarqyndy jedeldeý kezeńine ótti: sońǵy úsh ai segiz ailyq jiyntyq nátijeni aiqyndaityn negizgi faktorǵa ainaldy.
Syilyqaqylar qurylymy ósimniń ómirdi saqtandyrýdyń barlyq baǵyttary boiynsha birkelki bolmaǵanyn kórsetedi. Mindetti saqtandyrý (jumys ornyndaǵy jazataiym jaǵdaidan saqtandyrý) segiz ai boiy aiyna 10-14 mlrd teńge aralyǵynda turaqty deńgeide qaldy. Alaida basqa ónimderdiń qarqyndy ósýine bailanysty onyń naryqtaǵy úlesi qańtardaǵy 15%-dan tamyzda 8%-ǵa deiin tómendedi.
2025-2026 jyldardaǵy ómirdi saqtandyrý syilyqaqylarynyń dinamikasy, mlrd teńge
|
Kezeń |
Mindetti |
Erikti jeke |
Onyń ishinde klassikalyq ÓS |
Onyń ishinde jinaqtaýshy ÓS (JÓS) |
Onyń ishinde zeinetaqy annýiteti |
2026 |
2025 |
|
Qańtar |
12,6 |
70,2 |
17,6 |
7,4 |
50,4 |
82,9 |
70,3 |
|
Aqpan |
13,7 |
63,0 |
15,7 |
6,8 |
44,6 |
76,7 |
81,2 |
|
Naýryz |
11,7 |
69,6 |
17,4 |
6,9 |
49,1 |
81,2 |
68,3 |
|
Sáýir |
12,3 |
92,6 |
20,4 |
8,3 |
68,8 |
104,9 |
91,1 |
|
Mamyr |
9,5 |
78,0 |
19,4 |
12,4 |
56,2 |
87,5 |
79,3 |
|
Maýsym |
12,7 |
138,3 |
16,9 |
8,7 |
115,2 |
151,0 |
81,3 |
|
Shilde |
14,2 |
142,1 |
19,1 |
10,5 |
115,4 |
156,3 |
97,7 |
|
Tamyz |
13,9 |
159,1 |
26,2 |
11,9 |
125,1 |
173,0 |
95,0 |
|
Barlyǵy |
913,3 |
664,2 |
Derekkóz: Qazaqstan Respýblikasynyń Ulttyq Banki (QR UB)
Segiz aidyń qorytyndysy boiynsha annýitetter 624,8 mlrd teńge jinady nemese naryqtaǵy barlyq syilyqaqylardyń 68%-yn qurady. Tek tamyz aiynyń ózinde zeinetaqy annýitetteri ómirdi saqtandyrý kompaniialarynyń barlyq syilyqaqylarynyń shamamen 72%-yn qamtydy. Osylaisha, qazirgi dinamika saqtandyrýdyń qamtý aýqymynyń keńeiýin ǵana emes, zeinetaqy jinaqtarynyń bir bóliginiń saqtandyrý quraldaryna qaita baǵyttalýyn da kórsetedi.
Annýitetterdiń ósýiniń qurylymdyq faktorlarynyń biri – zeinetaqy jinaqtaryn paidalaný múmkindikteriniń ózgerýi bolyp otyr. Belgili bir soma jinaǵan azamattar úshin annýitet – standartty zeinet jasqa jetkenge deiin jinaqtalǵan kapitaldy paidalanýdyń negizgi ári yńǵaily mehanizmderdiń birine ainalyp keledi. Buǵan qosa, zeinetaqy annýiteti boiynsha qarajatty muraǵa qaldyrý tártibindegi ózgerister de qosymsha faktor bolýy múmkin. Muragerlik mehanizminiń yńǵailylyǵy kelisimshart jasasý múmkindigine jaqyndaǵan azamattar úshin ónimdi tarty ete tústi.
Zeinetaqy annýitetteriniń basym róline qaramastan, tamyz aiy naryqtaǵy ósimniń aýqymy keńeigenin kórsetti. Jeti ai boiy 16-20 mlrd teńge aralyǵynda bolǵan klassikalyq ómirdi saqtandyrý syilyqaqylary tamyzda shildedegi 19,1 mlrd teńgeden 26,2 mlrd teńgege deiin ósti. Ázirge bul kólemder naryqtyń jalpy qurylymyn aitarlyqtai ózgertýge jetkiliksiz. Degenmen klassikalyq jáne jinaqtaýshy ómirdi saqtandyrý segmentteriniń aldaǵy dinamikasy salanyń damý deńgeiin baǵalaý úshin anaǵurlym mańyzdy kórsetkish bolmaq.
Jinaqtaýshy ómirdi saqtandyrýdy da jeke atap ótken jón. Biyl bul segment ailyq syilyqaqylar boiynsha eki tańbaly kólemge shyqty. Syilyqaqylar kólemi qańtardaǵy 7 mlrd teńgeden mamyrda 12,4 mlrd teńgege deiin ósti, al tamyzda 11,9 mlrd teńgeni qurady. Absoliýttik kólem ázirge asa joǵary bolmasa da, ol uzaq merzimdi jinaq quraly retinde bul segmenttiń aýqymyn birtindep keńeitip keledi jáne halyqtyń qarajaty úshin basqa saqtandyrý ónimderimen ǵana emes, bank depozitterimen de básekelesedi.
Máselen, jeke tulǵalardyń merzimdi teńgelik depozitteri boiynsha ortasha alynǵan mólsherlemeler shamamen 15% deńgeiinde boldy. Osyǵan bailanysty jinaqtaýshy saqtandyrý ónimderi saqtandyrý qorǵanysyn usyna otyryp, tabystylyǵy salystyrmaly túrde joǵary depozitterge balama qural retinde qarastyrylady.
Nátijesinde qańtar-tamyz ailarynda saqtandyrý syilyqaqylary 913,3 mlrd teńgeni qurady, al 2025 jyldyń sáikes kezeńinde bul kórsetkish 664,2 mlrd teńge bolǵan. Ósim shamamen 37,5%-dy qurady.
2025 jylǵy 1 065 mlrd teńge nátijesine jetý úshin naryqqa taǵy 152 mlrd teńge jinaý qajet. Boljam, 1 trln teńge mejesi qyrkúiek aiynda-aq eńseriledi, al 2025 jylǵy rekord qyrkúiekte nemese konservativti stsenarii boiynsha qazanda jańarýy múmkin.
Bul 2026 jyl ÓSK naryǵy úshin qatarynan ekinshi rekordtyq jyl bolatynyn jáne sonymen birge naryq qurylymynda oń ózgeristerdiń belgileri qalyptasyp kele jatqanyn bildiredi.
