Халықаралық саясаттағы басты интригалардың бірі – БҰҰ-ның келесі Бас хатшысы кім болатыны – біртіндеп айқындалып келеді, деп хабарлайды Dala News Tarazy.kz-ке сілтеме жасап.
Ұйым ішінде негізгі үміткерлердің тізімі қалыптасып, енді талқылау олардың саяси салмағы мен аймақтық тепе-теңдікке сәйкестігіне ауысты. Бұған дейін Қазақстанда да Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ басшылығына баруы мүмкін деген болжамдар айтылғанымен, үміткерлер қатарында оның есімі аталған жоқ.
Бас хатшылыққа негізгі кандидаттар қатарында Чилидің бұрынғы президенті Мишель Бачелет, МАГАТЭ басшысы Рафаэль Гросси, БҰҰ-ның сауда және даму жөніндегі конференциясының жетекшісі Ребека Гринспан және Сенегалдың экс-президенті Маки Салл бар.
Сарапшылардың айтуынша, БҰҰ Бас хатшысын таңдаудағы негізгі қағидалардың бірі – аймақтық ротация. Ұйым шартты түрде әлемді бес географиялық топқа бөледі: Батыс Еуропа, Шығыс Еуропа, Латын Америкасы мен Кариб бассейні, Азия-Тынық мұхиты аймағы және Африка.
Қазіргі Бас хатшы Антониу Гутерриш Батыс Еуропадан шыққандықтан, келесі кезек Латын Америкасы мен Кариб өңіріне тиесілі. Осыған байланысты негізгі фавориттер де осы аймақтан ұсынылып отыр.
Сонымен қатар әр кандидаттың жеке тәжірибесі де маңызды рөл атқарады. Мишель Бачелет адам құқықтары саласындағы тәжірибесімен танылса, Рафаэль Гросси ядролық қауіпсіздік пен халықаралық бақылау мәселелерінде ықпалды тұлға саналады. Ребека Гринспан жаһандық экономика мен сауда бағытындағы тәжірибесімен ерекшеленеді. Ал Маки Салл Африкадағы саяси тәжірибесімен белгілі, алайда аймақтық ротация тұрғысынан оның мүмкіндігі шектеулі деп бағаланады.
Сарапшылардың пікірінше, негізгі бәсеке Латын Америкасы өкілдері арасында өтеді. Әсіресе Бачелет, Гросси және Гринспан арасында таңдау жасалуы ықтимал.
Бұл ретте шешуші факторлар ретінде ірі державалардың (АҚШ, Қытай, Ресей) келісімі, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі вето құқығы және кандидаттың бейтараптығы мен келісімге қабілеттілігі аталады.
Сарапшылар атап өткендей, алдағы тағайындау тек кадрлық шешім ғана емес, жаһандық саясаттың бағытын да айқындайды. Сондықтан таңдау тек аймақтық квотаға емес, үміткердің нақты саяси ықпалына байланысты болмақ.
Қорытындысында, БҰҰ Бас хатшысы кім болатыны әзірге толық шешілмегенімен, негізгі кандидаттар мен бәсекенің бағыты айқындала түсті.
