Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы жылдарында мемлекет басшысының ресми сапарларын қамтамасыз ету үшін заманауи әрі алыс қашықтыққа ұшатын әуе кемесі қажет болды. Осы мақсатта 1994 жылы сол кездегі Президент Нұрсұлтан Назарбаев Boeing-747 ұшағын сатып алды. Бұл әуе кемесі кейін UN-001 борт нөмірін алып, ел тарихындағы алғашқы президенттік ұшақ ретінде танымал болды, деп dalanews.kz тілшісі kznews.kz сайтына сілтеме жасап хабарлайды.
Неге дәл Boeing таңдалды?
1994 жылы АҚШ-қа ресми сапар алдында Қазақстан тарапы Boeing-нің кең фюзеляжды 747 үлгісін таңдады. Вашингтонда АҚШ президенті Билл Клинтон бұл жаңа ұшақ туралы сұрағаны да айтылады. Сол кезде Назарбаев бұл Қазақстанның бұрынғы Кеңес кеңістігіндегі алғашқы Boeing екенін атап өтіп, оның Ил-96 сияқты кеңестік үлгілермен салыстырғанда тиімді әрі үнемді екенін жеткізген. Алайда бұл жаңа өндірілген ұшақ емес болатын.
Ұшақтың тарихы
Boeing-747SP моделі 1978 жылы шығарылған. Алғашында ол америкалық Trans World Airlines (TWA) әуе компаниясының флотында қызмет етті. Кейін бірнеше иесін ауыстырып, 1994 жылдың 6 қаңтарында Қазақстан үкіметінің меншігіне өтті. Сол кезде оған UN-001 нөмірі берілді.
Ұшақ тек президенттік рейстерге ғана емес, кей кезеңдерде азаматтық және коммерциялық бағыттарда да пайдаланылған. Бұл уақытта елдің әуе тасымалы жүйесі жаңадан қалыптасып жатқан болатын. Кейін осы саланың негізінде Air Kazakhstan және Air Astana компаниялары құрылды.
Қазақстаннан кейінгі тағдыры
Шамамен екі жыл өткен соң ұшақ басқа иеге өтіп, Ұлыбританияға жөнелтілді. 2002 жылға дейін қызмет еткеннен кейін ол пайдаланудан шығарылып, утильге жіберілді.
747sp.com мәліметінше, Cargolux компаниясы ұшақтың алдыңғы кабинасы мен жоғарғы палубасын сақтап қалған. Бұл бөліктер оқу-жаттығу мақсатында қолданылған. Қазіргі уақытта оның фюзеляжының бір бөлігі Германияның Фельберт қаласында сақтаулы екені айтылады.
Тарихтағы орны
UN-001 – жай ғана әуе кемесі емес, Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі алғашқы халықаралық қадамдарының символы болды. 1990-жылдары мұндай ұзақ қашықтыққа ұшатын лайнердің сатып алынуы елдің сыртқы саясаттағы дербестігін көрсеткен маңызды оқиғалардың бірі ретінде бағаланады.
Бүгінде бұл ұшақ ұшпайды, бірақ Қазақстанның алғашқы дипломатиялық сапарлары мен тарихи келіссөздерінің үнсіз куәгері ретінде тарихта қалды.
Кликбейт тақырыптар
UN-001 құпиясы: Назарбаевтың алғашқы президенттік ұшағының таңғаларлық тарихы
Қазақстанның алғашқы Boeing-і қайда жоғалды? UN-001 тағдыры бәрін таңғалдырды
1994 жылғы шешім: Назарбаев сатып алған ұшақтың құпия жолы ашылды
Бір ұшақ бүкіл тарихты өзгертті: Қазақстанның алғашқы президенттік Boeing-і
UN-001: Қазақстан тәуелсіздігінің «ұшқан символы» қалай жоғалды?
Қаласаң, бұны SEO мақаласына немесе қысқа жаңалық форматына да бейімдеп берем.
