ساراپشىلار حالىقتىڭ تابىسى كٶبەيٸپ جاتقانىمەن, شىعىستارى دا سوعان ساي ٷنەمٸ ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. ەڭ باستى نازار اۋدارارلىق جايت – تۇرعىندار تابىسىنىڭ جارتىسىنان استامىن تەك ازىق-تٷلٸككە جۇمساپ وتىر, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Inbusiness.kz-كە سٸلتەمە جاساپ.
بۇل نەنٸ بٸلدٸرەدٸ? حالىقتىڭ تۇتىنۋ دەڭگەيٸ كٶتەرٸلدٸ مە, ەلدە ينفلياتسييانىڭ ەسەرٸ مە?
شىعىن قۇرىلىمى جەنە كٷمەن تۋدىراتىن ەسەپتەر
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگٸنشە, قازاقستاندىقتار تابىسىنىڭ 50,6 پايىزىن ازىق-تٷلٸككە, 22,4 پايىزىن ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلارعا, 18 پايىزىن اقىلى قىزمەتتەرگە, ال قالعان 6,6 پايىزىن كرەديت پەن قارىز ٶتەۋگە جۇمسايدى. اتاپ ٶتەرلٸگٸ, تۇتىنۋعا بايلانىستى شىعىندار ايتارلىقتاي ۇلعايعان.
مىسالى, ماڭعىستاۋ جەنە تٷركٸستان وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارى تابىستارىنىڭ 59,6 پايىزىن ازىق-تٷلٸككە جۇمساعان.
بيۋرو حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى جىلدىق ورتاشا تابىسىن 1 328 907 تەڭگە دەپ كٶرسەتكەن. ونىڭ ٸشٸندە 627 427 تەڭگەسٸ ازىق-تٷلٸككە (ايىنا شامامەن 56 035 تەڭگە), ال 87 707 تەڭگەسٸ نەسيەلەرگە جۇمسالادى دەلٸنگەن. بٸراق بۇل ەسەپتە كٷمەن تۋدىراتىن تۇستار بار: تۇتىنۋشىلىق نەسيە كٶلەمٸ ٶسٸپ جاتقان كەزدە نەسيەنٸ ٶتەۋگە وسىنشا از قارجى جۇمسالدى دەۋ قيسىنعا كەلە بەرمەيدٸ.
ورتاشا تابىس پەن ناقتى شىعىن سەيكەسە مە?
ساراپشىلار بۇعان دەيٸن دە حالىق تابىسىنىڭ كٶپ بٶلٸگٸ ازىق-تٷلٸككە كەتەتٸنٸن ايتىپ كەلگەن. بٸراق ولار ەسەپتٸ جىلدىق ەمەس, ايلىق تابىس كٶلەمٸنە قاراپ جاسايتىن. مىسال ٷشٸن, 2024 جىلدىڭ سوڭعى توقسانىندا ورتاشا ايلىق جالاقى 434 982 تەڭگە بولدى. ونىڭ 50,6 پايىزى – شامامەن 220 101 تەڭگە – ازىق-تٷلٸككە جۇمسالعان دەپ ەسەپتەلەدٸ. بٸراق بۇل جەردە دە مەسەلە بار: 6,6 پايىز (28 709 تەڭگە) نەسيەگە جۇمسالادى دەۋ – ٶمٸر شىندىعىنا ساي كەلمەيدٸ. نەسيەلٸك تٶلەمدەر مۇنان ەلدەقايدا جوعارى.
ازىق-تٷلٸككە شىعىننىڭ ارتۋىن ينفلياتسييامەن بايلانىستىرۋ – تابيعي رەفلەكس. الايدا رەسمي ورگاندار 2024 جىلى ينفلياتسييا اسا جوعارى بولماعانىن ايتادى. مىسالى, ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسى نەبەرٸ 5,5 پايىز دەڭگەيٸندە بولعان. بٸراق تۇرعىندار شىنايى ٶمٸردە مٷلدە باسقا جاعدايدى سەزٸنۋدە.
وسىعان سٷيەنە وتىرىپ, ساراپشىلار تابىس پەن شىعىن تۋرالى رەسمي ستاتيستيكا قايتا قارالىپ, ناقتىلانۋى تيٸس دەگەن پٸكٸردە. سەبەبٸ قازٸرگٸ دەرەكتەر ازاماتتاردىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردەگٸ قارجىلىق جٷكتەمەسٸمەن سەيكەس كەلمەي وتىر.
