1 قازاننان باستاپ مەرزٸمٸ 12 ايدان اساتىن ۆاليۋتالىق جيناق دەپوزيتتەرٸ بويىنشا ۇسىنىلاتىن ەڭ جوعارى مٶلشەرلەمە جىلدىق 1%-دان 2,5%-عا دەيٸن كٶتەرٸلدٸ. بۇل ٶزگەرٸس اتالعان كٷننەن كەيٸن اشىلعان نەمەسە مەرزٸمٸ ۇزارتىلعان سالىمدارعا قاتىستى. ناقتى مٶلشەرلەمەنٸ ەر بانك ٶزٸ بەلگٸلەيدٸ. ال مەرزٸمٸ بٸر جىل نەمەسە ودان از ۆاليۋتالىق دەپوزيتتەر ٷشٸن بۇرىنعى 1% دەڭگەيٸ ساقتالدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بۇل ٶزگەرٸس جيناقتى دوللارمەن ساقتاعان تيٸمدٸ دەگەندٸ بٸلدٸرە مە? تەڭگەلٸك دەپوزيتتەردٸڭ سىياقىسى ەلٸ دە ايتارلىقتاي جوعارى. الايدا سوڭعى نەتيجەگە ۆاليۋتا باعامى دا ەسەر ەتەدٸ. ەكٸ نۇسقانى قالاي سالىستىرۋ كەرەك ەكەنٸن Qazaq Expert Club ساراپشىسى, ەكونوميكا ماگيسترٸ قانات وسپانوۆ تٷسٸندٸردٸ.
«الدىمەن قىسقا مەرزٸمدٸ مىسالدى قاراستىرايىق جەنە دوللار باعامى بٸر جىل ٸشٸندە ٶزگەرمەيدٸ دەپ ەسەپتەيٸك. ازاماتتىڭ قولىندا 1 ملن تەڭگە بار. ەگەر ول قاراجاتىن شارتتى تٷردە جىلدىق 12%-بەن دەپوزيتكە سالسا, بٸر جىلدان كەيٸن 1 ملن 120 مىڭ تەڭگە الادى. ال سول اقشانى دوللارعا ايىرباستاپ, جىلدىق 2,5%-بەن ۆاليۋتالىق دەپوزيتكە ورنالاستىرسا, باعام ٶزگەرمەگەن جاعدايدا جيناق كٶلەمٸ شامامەن 1 ملن 25 مىڭ تەڭگەگە تەڭ بولادى (ايىرباستاۋ شىعىندارىن ەسەپتەمەگەندە). ياعني ايىرماشىلىق – تەڭگەلٸك دەپوزيتتٸڭ پايداسىنا 95 مىڭ تەڭگە. دەمەك, ۆاليۋتا باعامى تۇراقتى بولسا, جوعارى مٶلشەرلەمە تەڭگەلٸك سالىمعا ارتىقشىلىق بەرەدٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
ال باعام ايتارلىقتاي ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن ۇزاق مەرزٸمدە جاعداي قالاي بولادى?
قانات وسپانوۆ تاعى بٸر شارتتى مىسال كەلتٸرەدٸ. ايتالىق, 2016 جىلدىڭ قازانىندا ادامنىڭ قولىندا 2 ملن تەڭگە بولعان. ونىڭ 1 ميلليونى تەڭگەلٸك دەپوزيتكە سالىنسا, قالعان 1 ميلليونى دوللارعا ايىرباستالىپ, ۆاليۋتالىق دەپوزيتكە ورنالاستىرىلدى.
«2016 جىلعى 5 قازانداعى رەسمي باعام بويىنشا دوللار 333,59 تەڭگە تۇرعان. ياعني 1 ملن تەڭگەگە شامامەن 2 998 دوللار ساتىپ الۋعا بولاتىن ەدٸ. ەگەر ۆاليۋتالىق دەپوزيتتٸڭ تابىستىلىعى جىل سايىن كاپيتالداندىرىلاتىن تۇراقتى 1% بولدى دەپ الساق, 2026 جىلدىڭ قازانىنا قاراي بۇل سوما شامامەن 3 311 دوللارعا جەتەر ەدٸ. ال 2026 جىلعى 7 قازانداعى 453,65 تەڭگەلٸك باعاممەن ەسەپتەگەندە بۇل شامامەن 1,5 ملن تەڭگە بولادى.
تٸپتٸ دەپوزيتتٸڭ جىلدىق تابىستىلىعى بارلىق ون جىل بويى 2,5% بولدى دەپ ەسەپتەسەك تە, باستاپقى 2 998 دوللار شامامەن 3 837 دوللارعا دەيٸن ٶسەر ەدٸ. ونى 2026 جىلعى باعاممەن قايتا ەسەپتەگەندە شامامەن 1,74 ملن تەڭگە شىعادى. بٸزدٸڭ شارتتى مودەل بويىنشا تەڭگەلٸك دەپوزيت بەرٸبٸر كٶبٸرەك تابىس ەكەلەدٸ – شامامەن 3,1 ملن تەڭگە», – دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار ساراپشى ۆاليۋتا باعامى سوڭعى نەتيجەگە ايتارلىقتاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
مىسالى, 2025 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە دوللار باعامى ساۋدا بارىسىندا 550 تەڭگەگە دەيٸن جەتكەن بولاتىن. ەگەر جوعارىداعى 3 837 دوللاردى وسى باعاممەن ەسەپتەسەك, ونىڭ قۇنى 2,11 ملن تەڭگەدەن اسادى. ال 2026 جىلعى قازان باعامىمەن بۇل كٶرسەتكٸش 1,74 ملن تەڭگە عانا بولعان.
«باعامنىڭ كٷرت ٶزگەرۋٸنە قاتىستى مىسالدار از ەمەس. 2015 جىلدىڭ باسىندا دوللار شامامەن 185 تەڭگە تۇرسا, جىل سوڭىنا قاراي 340 تەڭگەگە جۋىقتادى. سول كەزدە جيناعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن الدىن الا دوللاردا ساقتاعان ادامدار قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە ەدەۋٸر ۇتىسقا يە بولدى», – دەيدٸ وسپانوۆ.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, ناقتى بٸر بانكتٸڭ شارتتارىن ەسكەرمەي, ون جىل ٸشٸندەگٸ تەڭگەلٸك دەپوزيتتٸڭ ناقتى تابىسىن ەسەپتەۋ مٷمكٸن ەمەس. ٶيتكەنٸ بۇل كەزەڭدە مٶلشەرلەمەلەر ٶزگەردٸ جەنە دەپوزيت بٸرنەشە رەت جاڭا شارتتارمەن قايتا رەسٸمدەلۋٸ كەرەك ەدٸ.
دەگەنمەن شارتتى تٷردە جىلدىق 12% مٶلشەرلەمە جەنە كاپيتالداندىرۋ ساقتالدى دەپ الساق, باستاپقى 1 ملن تەڭگە شامامەن 3,1 ملن تەڭگەگە دەيٸن ٶسەر ەدٸ. بۇل مودەلدە تەڭگەلٸك دەپوزيت دوللار باعامىنىڭ ٶسۋٸنە قاراماستان كٶبٸرەك تابىس بەرەدٸ. بٸراق مۇنداي نەتيجە بولاشاقتا مٸندەتتٸ تٷردە قايتالانادى دەگەن سٶز ەمەس.
«مەسەلە مىنادا: دەۆالۆاتسييانىڭ بولعانىن تاريحي دەرەكتەردەن كٶرۋ وڭاي, بٸراق ونى الدىن الا دەل بولجاۋ قيىن. كەيدە ادام دوللاردىڭ قىمباتتاۋىن ۇزاق كٷتٸپ, سول ارالىقتا تەڭگەلٸك دەپوزيتتٸڭ جوعارى سىياقىسىنان قاعىلىپ قالۋى مٷمكٸن. ال كەي جاعدايدا كەرٸسٸنشە, تەڭگەنٸ تاڭداپ, ماڭىزدى ساتىپ الۋ الدىندا باعامنىڭ كٷرت ٶزگەرۋٸنە تاپ بولادى», – دەيدٸ ساراپشى.
سوندىقتان دەپوزيت تاڭداعاندا ەڭ الدىمەن جيناقتىڭ ماقساتى مەن مەرزٸمٸن ەسكەرۋ قاجەت.
ەگەر اقشا بٸرنەشە ايدان كەيٸن تەڭگەمەن جۇمسالاتىن بولسا, جوعارى مٶلشەرلەمە ۇسىناتىن تەڭگەلٸك دەپوزيت تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن. ال بولاشاقتاعى شىعىندار دوللارمەن جوسپارلانسا, قاجەتتٸ قاراجاتتى سول ۆاليۋتادا ساقتاۋ باعام تەۋەكەلٸنەن قورعايدى.
«ۆاليۋتالىق دەپوزيت تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸنەن قورعانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸراق ونىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى ناقتى تابىسى باعامعا بايلانىستى ٶزگەرٸپ وتىرادى. ەگەر تەڭگە قاتتى قۇنسىزدانسا, دوللارداعى جيناقتىڭ قۇنى ٶسەدٸ. ال باعام ۇزاق ۋاقىت تۇراقتى بولسا, تەڭگەلٸك دەپوزيتتٸڭ جوعارى مٶلشەرلەمەسٸ ەلدەقايدا كٶپ تابىس ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
قىسقا مەرزٸمدە تەڭگەلٸك دەپوزيتتٸڭ ارتىقشىلىعى بايقالۋى ىقتيمال. ۇزاق مەرزٸمدە مٶلشەرلەمەمەن قاتار ۆاليۋتا باعامىنىڭ ٶزگەرۋٸن دە ەسكەرۋ قاجەت. سوندىقتان دەپوزيت تاڭداعاندا ونىڭ مەرزٸمٸنە, بانك ۇسىناتىن ناقتى مٶلشەرلەمەگە جەنە بولاشاقتا اقشانىڭ قاي ۆاليۋتادا قاجەت بولاتىنىنا نازار اۋدارعان جٶن», – دەپ تٷيٸندەدٸ قانات وسپانوۆ.
