ەزٸربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ شۋشادا ٶتكەن IV جاھاندىق مەديافورۋمدا كەڭەس وداعىنىڭ مۇراسى, وڭتٷستٸك كاۆكازداعى گەوساياسي ٶزگەرٸستەر جەنە رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى سوعىس تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ساياساتتانۋشى ەرٸ جۋرناليست نۇرگەلدٸ ەبدٸعاني ەليەۆتٸڭ مەلٸمدەمەلەرٸن مەسكەۋدٸڭ ايماقتاعى ساياساتىنا باعىتتالعان ٷش ساياسي بەلگٸ رەتٸندە باعالادى. دەگەنمەن بۇل – ساراپشىنىڭ جەكە پايىمى. ەزٸربايجان پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶزٸ رەسەيمەن قارىم-قاتىناس تولىق قالىپقا كەلگەنٸن جەنە ەكٸجاقتى بايلانىستى جوعارى باعالايتىنىن دا ايتتى.
كەڭەستٸك كەزەڭدٸ وتارشىلىقپەن بايلانىستىردى
فورۋمدا يلحام ەليەۆ ەزٸربايجاننىڭ تاريحي وتارشىلدىق تەجٸريبەسٸ تۋرالى سٶز قوزعادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەل XIX عاسىردا وتارلانعان, ال كەڭەس وداعى قۇرىلعاننان كەيٸن رەسپۋبليكا مەرتەبەسٸنە يە بولعانىمەن, شىنايى تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن تولىق قۇقىقتارى بولماعان.
ەليەۆ كەڭەستٸك كەزەڭدە ەزٸربايجاننىڭ تابيعي رەسۋرستارى ورتالىقتىڭ مٷددەسٸنە پايدالانىلعانىن مەلٸمدەدٸ. ول كسرو تاراعان كەزدە ەلدٸڭ گاز بەن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاپشىلىعىنا تاپ بولعانىن, باكۋ ماڭىنداعى لاستانعان اۋماقتاردى قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارى ەلٸ جالعاسىپ جاتقانىن ايتتى. پرەزيدەنت تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا ەزٸربايجاننىڭ «ورتا دەرجاۆاعا» اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
نۇرگەلدٸ ەبدٸعانيدٸڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل مەلٸمدەمە كەڭەس وداعىن تاريحي رەسەيدٸڭ جالعاسى رەتٸندە قابىلدايتىن كرەملدٸڭ ساياسي ۇستانىمىنا قايشى كەلەدٸ. رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين بۇعان دەيٸن كسرو-نى «تاريحي رەسەي» دەپ اتاپ, ونىڭ ىدىراۋىن ەل ٷشٸن اۋىر سالدارعا ەكەلگەن وقيعا رەتٸندە سيپاتتاعان.
وڭتٷستٸك كاۆكازدىڭ ٶزگەرگەنٸن ايتتى
ەليەۆ رەسەيدٸڭ وڭتٷستٸك كاۆكازداعى قازٸرگٸ رٶلٸ تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, ايماقتىڭ سوڭعى بەس جىلدا تٷبەگەيلٸ ٶزگەرگەنٸن مەلٸمدەدٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, ەكٸنشٸ قاراباق سوعىسى بۇرىن قالىپتاسقان ساياسي تٷسٸنٸكتەردٸڭ قايتا قارالۋىنا تٷرتكٸ بولعان.
ەزٸربايجان باسشىسى سىرتقى كٷشتەردٸ وڭتٷستٸك كاۆكازدى گەوساياسي بەسەكەلەستٸك الاڭى رەتٸندە قاراستىرماۋعا شاقىردى. ول باكۋدٸڭ سىرتقى ويىنشىلارعا ەلدٸ ٶز ماقساتتارىنا پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەگەنٸن ايتىپ, كٶرشٸلەس مەملەكەتتەر دە وسىنداي ۇستانىمدا بولۋى كەرەك دەگەن پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
ساراپشى بۇل سٶزدەردٸ مەسكەۋدٸڭ ايماقتاعى بۇرىنعى ىقپالىنىڭ ەلسٸرەۋٸنە قاتىستى بەلگٸ دەپ باعالادى. الايدا ەليەۆ سول جيىندا رەسەيمەن قارىم-قاتىناستىڭ قالىپقا كەلگەنٸن, كٶلٸك, ساۋدا جەنە گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ەكٸ ەل ٷشٸن ماڭىزدى ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. سوندىقتان ونىڭ مەلٸمدەمەسٸن رەسەيمەن اشىق تەكەتٸرەس رەتٸندە ەمەس, ەزٸربايجاننىڭ دەربەس ايماقتىق ساياسات جٷرگٸزۋگە ۇمتىلىسى رەتٸندە قاراستىرعان دۇرىس.
ۋكرايناداعى سوعىستى دەرەۋ توقتاتۋعا شاقىردى
فورۋمدا ۋكراينالىق جۋرناليستٸڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرگەن ەليەۆ ۋكرايناعا اۋماقتارىنىڭ باسىپ الىنۋىنا كەلٸسپەۋگە كەڭەس بەرگەن بۇرىنعى ۇستانىمىن قايتالادى.
ول رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى سوعىستى توقتاتۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى تٷسٸنٸك ەلدەقاشان قالىپتاسۋى تيٸس بولعانىن ايتىپ, ەسكەري قيمىلداردى دەرەۋ دوعارۋعا شاقىردى. ەليەۆ مۇنى ەزٸربايجاننىڭ رەسمي ەرٸ ٶزٸنٸڭ جەكە ادامي ۇستانىمى دەپ اتادى. سونداي-اق باكۋدٸڭ ۋكراينانىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن, ەگەمەندٸگٸن جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان شەكارالارىن قولدايتىنىن مەلٸمدەدٸ.
نۇرگەلدٸ ەبدٸعانيدٸڭ پايىمداۋىنشا, بۇل مەلٸمدەمە سوعىستى جالعاستىرۋعا مٷددەلٸ تاراپقا باعىتتالعان ساياسي يشارا سانالادى.
ەليەۆ مەسكەۋدەن الىستاپ بارا ما?
ساراپشى ەليەۆتٸڭ كەڭەس وداعى, وڭتٷستٸك كاۆكاز جەنە ۋكراينا تۋرالى سٶزدەرٸن مەسكەۋگە باعىتتالعان «ٷش سوققى» دەپ باعالادى. الايدا ەزٸربايجان پرەزيدەنتٸنٸڭ تولىق مەلٸمدەمەسٸندە رەسەيمەن بايلانىستى ٷزۋ نەمەسە اشىق قارسىلاسۋ تۋرالى سٶز جوق.
كەرٸسٸنشە, ەليەۆ رەسەيمەن قاتىناستىڭ قالىپقا كەلگەنٸن راستادى. سونىمەن بٸرگە ول ەزٸربايجاننىڭ سىرتقى ساياساتتا تەۋەلسٸز شەشٸم قابىلدايتىنىن, ايماقتىڭ ٸرٸ دەرجاۆالار اراسىنداعى بەسەكە الاڭىنا اينالۋىنا قارسى ەكەنٸن كٶرسەتتٸ.
سوندىقتان شۋشاداعى سٶزدەردٸ مەسكەۋگە قارسى تٸكەلەي شابۋىلدان گٶرٸ, باكۋدٸڭ ەگەمەندٸككە, اۋماقتىق تۇتاستىققا جەنە دەربەس ايماقتىق ساياساتقا نەگٸزدەلگەن ۇستانىمىنىڭ كٶرٸنٸسٸ دەپ باعالاۋعا بولادى.
