10 تامىزدا قازاقستاندا اباي كٷنٸ اتالىپ ٶتەدٸ. بيىل قازاقتىڭ ۇلى اقىنى, اعارتۋشىسى, فيلوسوفى, كومپوزيتورى جەنە قوعام ويشىلى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ تۋعانىنا 181 جىل تولدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ونىڭ شىعارماشىلىعى قازاق جازبا ەدەبيەتٸ مەن ۇلتتىق مەدەنيەتتٸڭ ماڭىزدى نەگٸزدەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالدى.
اباي 1845 جىلى 10 تامىزدا سەمەي ٶڭٸرٸندە توبىقتى رۋىنىڭ بەدەلدٸ ستارشىنى قۇنانباي ٶسكەنبايۇلىنىڭ وتباسىندا دٷنيەگە كەلگەن. بولاشاق اقىن العاشقى بٸلٸمٸن ٷيدە الىپ, كەيٸن سەمەيدەگٸ احمەت-ريزا مەدرەسەسٸندە وقىدى. سونىمەن قاتار ورىس مەكتەبٸنە دە بارىپ جٷردٸ. اباي اراب جەنە پارسى تٸلدەرٸن مەڭگەرٸپ, شىعىستىڭ باي مۇراسىمەن تانىستى. ناۋاي, فيردوۋسي, نيزامي, ساعدي, جەمي جەنە حافيز شىعارمالارىن وقىدى.
قالاداعى وقۋىن اياقتاماي, ەكەسٸنٸڭ قالاۋىمەن اباي دالاعا ورالىپ, بٸرتٸندەپ قوعامدىق جەنە ەكٸمشٸلٸك ٸستەرگە ارالاسا باستادى. داۋلى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە قاتىسىپ, دالاداعى ەدەت-عۇرىپ قۇقىعى مەن باسقارۋ دەستٷرلەرٸن تانىپ-بٸلدٸ, شەشەندٸك قابٸلەتٸن شىڭدادى. سول كەزدٸڭ ٶزٸندە ونىڭ دەربەس ويلايتىنى جەنە ەدٸلدٸككە ۇمتىلىسى بايقالدى. كٶپتەگەن مەسەلەدە ابايدىڭ كٶزقاراسى ەكەسٸ مەن رۋ باسىلارىنىڭ ۇستانىمىمەن سەيكەس كەلە بەرمەيتٸن.
الايدا اباي ٶمٸرٸنٸڭ باستى مۇراتى ەدەبيەت, اعارتۋشىلىق جەنە حالقىنىڭ بولاشاعى تۋرالى تولعانىس بولدى. ٶلەڭدەرٸ مەن ەيگٸلٸ قارا سٶزدەرٸندە ول بٸلٸم مەن ەڭبەكتٸڭ قادٸرٸ, ادامنىڭ ادامگەرشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸ, ەدٸلدٸك, ەل بٸرلٸگٸ جەنە ٷنەمٸ ٸزدەنٸپ, وي-ٶرٸستٸ دامىتۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى جازدى.
اباي مۇراسىندا مەدەنيەتتەر ٷندەستٸگٸ دە ەرەكشە ورىن الادى. ونىڭ اۋدارمالارى ارقىلى قازاق وقىرمانى الەكساندر پۋشكين, ميحايل لەرمونتوۆ, يۆان كرىلوۆ جەنە باسقا دا قالامگەرلەردٸڭ شىعارمالارىمەن تانىستى. قازاق دالاسىنىڭ دەستٷرٸن, شىعىس ەدەبيەتٸ مەن ورىس جەنە ەۋروپا مەدەنيەتٸن ساباقتاستىرا وتىرىپ, اباي ۇلتتىق ەدەبيەتتٸڭ تانىم كٶكجيەگٸن ەدەۋٸر كەڭەيتتٸ.
اباي مۋزىكا مەدەنيەتٸندە دە ٶشپەس ٸز قالدىردى. ونىڭ ەندەرٸ ۇلتتىق مۇرانىڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالدى. اقىننىڭ ٶلەڭدەرٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن ساحنادا ورىندالىپ, مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتىلادى, شەت تٸلدەرٸنە اۋدارىلىپ, قازاقستاننان تىس جەرلەردە دە جارىق كٶرٸپ كەلەدٸ.
بٷگٸندە اباي مۇراسى تەك ٶز دەۋٸرٸنٸڭ ەسكەرتكٸشٸ رەتٸندە قابىلدانبايدى. ونىڭ بٸلٸم, ەڭبەك, ادامدىق قادٸر-قاسيەت, جاۋاپكەرشٸلٸك پەن قوعامنىڭ دامۋى تۋرالى ويلارى ارادا بٸر عاسىردان استام ۋاقىت ٶتسە دە ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتقان جوق.
ابايدىڭ ەسٸمٸمەن كٶشەلەر, مەكتەپتەر, كٸتاپحانالار, تەاترلار, ۋنيۆەرسيتەتتەر جەنە باسقا دا مەكەمەلەر اتالادى. 1995 جىلى اقىننىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋى يۋنەسكو اياسىندا اتالىپ ٶتتٸ. بۇل ونىڭ مۇراسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعانىن كٶرسەتتٸ.
اباي كٷنٸ – قوعامدى ٷنەمٸ العا ۇمتىلۋعا, بٸلٸم ٸزدەۋگە, ٶزٸنە جەنە اينالاسىنداعى دٷنيەگە سىن كٶزبەن قاراۋعا شاقىرعان تۇلعانى ەسكە الاتىن كٷن. سوندىقتان اباي شىعارماشىلىعى قازٸرگٸ قازاقستاننىڭ مەدەني جەنە زيياتكەرلٸك ٶمٸرٸنٸڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
دەستٷر بويىنشا ەلوردادا, باسقا قالالاردا جەنە ابايدىڭ تۋعان جەرٸندە مەرەكەلٸك ەرٸ تاقىرىپتىق ٸس-شارالار ٶتەدٸ.
