قر جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىندا ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋىن مونيتورينگتەۋ جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ جىل سايىنعى وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جيىندا ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ ماقساتقا ساي ەرٸ تيٸمدٸ پايدالانىلۋىنا جٷرگٸزٸلگەن رەۆيزييا قورىتىندىلارى قارالدى.
تەكسەرۋ نىسانالى ترانسفەرتتەر ەسەبٸنەن 3,4 ترلن تەڭگەگە قارجىلاندىرىلعان 3 مىڭنان استام بيۋدجەتتٸك ينۆەستيتسييالىق جوبانى, سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنە بەرٸلگەن 3,8 ترلن تەڭگە وبليگاتسييالىق قارىزداردى قامتىدى.
جالپى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ وڭ نەتيجە بەردٸ. الايدا كوميسسييا ۇلتتىق قور قاراجاتىنان ەكونوميكالىق قايتارىمدى ارتتىراتىن مٷمكٸندٸكتەردٸ انىقتادى. جەكەلەگەن كەمشٸلٸكتەر مەن بۇزۋشىلىقتار دا انىقتالدى.
نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸ – ۇلتتىق قورعا جٷكتەلگەن بارلىق ماقسات پەن مٸندەتكە قول جەتكٸزۋگە جاۋاپتى بٸرىڭعاي مەملەكەتتٸك ورگان جوق. بۇل بٸرتۇتاس جٷيەنٸ قالىپتاستىرۋعا جەنە ەكونوميكالىق تۇرعىدان مۇقييات تەكسەرٸلگەن شەشٸمدەر قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا فۋنكتسييالار ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ, قارجى مينيسترلٸگٸ جەنە ۇلتتىق بانك اراسىندا بٶلٸنگەن. بۇل رەتتە قور قاراجاتىنىڭ پايدالانىلۋىنا بايلانىستى بيزنەس-پروتسەستەر بويىنشا, سونداي-اق قارجىلاندىرىلعان جوبالاردىڭ تٷپكٸلٸكتٸ نەتيجەلٸلٸگٸ بويىنشا تولىق اقپاراتتى ورتالىقتاندىرىلعان جيناقتاۋ جەنە تالداۋ قامتاماسىز ەتٸلمەگەن. ەسەپتٸلٸكتٸڭ اشىقتىق دەڭگەيٸ جەتكٸلٸكسٸز.
كوميسسييا ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن بازالىق دايىندىعى جوق كەيبٸر جوبالاردىڭ قارجىلاندىرۋعا قوسىلعانىن انىقتادى. ولار بويىنشا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما, جەر ۋچاسكەلەرٸ جەنە ت.ب. بولماعان. بۇل مەرزٸمدەردٸڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا ەكەپ سوعادى. قۇنى 394 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن تاعى 500-دەن استام جوبا الىپ تاستالعان نە ورىندالۋ بارىسىندا باسقالارىنا اۋىستىرىلعان.
ۇلتتىق قوردان بەرٸلەتٸن نىسانالى ترانسفەرتتەر زاڭنامالىق تۇرعىدان ستراتەگييالىق جەنە ۇلتتىق ماڭىزى بار باسىم مٸندەتتەرگە ارنالعان. الايدا ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىن تارتپاي-اق ٸسكە اسىرۋعا بولاتىن جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدەگٸ جوبالاردى قارجىلاندىرۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالدى: اۋىلدى اباتتاندىرۋ وبەكتٸلەرٸ, شاعىن ەلەۋمەتتٸك وبەكتٸلەر جەنە ت.ب.
كەيبٸر جاعدايلاردا ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتى بۇرىن اياقتالعان جوبالارعا جۇمسالعان نەمەسە ناقتى قاجەتتٸلٸكتەن اسىپ تٷسەتٸن كٶلەمدە بٶلٸنگەن.
سونىمەن قاتار قاراجاتتى ماقساتسىز جەنە تيٸمسٸز قايتا بٶلۋ فاكتٸلەرٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. اۋىلدىق جەرلەردە مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان قاراجات قالالىق وبەكتٸلەرگە باعىتتالعان, بۇرىن ساتىپ الىنعان جابدىققا قاراجات بٶلٸنگەن. كەيبٸر ٶڭٸرلەردە جابدىقتى ساتىپ الۋ كٶلەمٸ قۇننىڭ جوعارىلاۋىنا بايلانىستى جوسپاردان ەكٸ ەسە اسىپ تٷسكەن.
كوميسسييا وبليگاتسييالىق قارجىلاندىرۋدا دا كەمشٸلٸكتەر بار ەكەنٸن انىقتادى. اتاپ ايتقاندا, مۇنداي قارىزداردىڭ ماقساتقا ساي ەرٸ تيٸمدٸ پايدالانىلۋىن باقىلاۋدىڭ تيٸمدٸ جٷيەسٸ ەلٸ قۇرىلماعان.
قايتارىمدىلىعى تٶمەن پروبلەمالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ, ليزينگتٸك مەمٸلەلەردٸ ۇزاققا سوزۋ, مەلٸمدەلگەن ەكسپورتتىق جەنە ٶندٸرٸستٸك كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزبەستەن جەڭٸلدٸكتٸ قارىزداردى ارزان قورلاندىرۋ كٶزٸ رەتٸندە پايدالانۋ جاعدايلارى تٸركەلدٸ.
جالپى 2023-2024 جىلدارى ۇلتتىق قوردان بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ يگەرٸلۋٸنە جٷرگٸزٸلگەن تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا بٸرقاتار قىلمىستىق ٸس تٸركەلدٸ. جاۋاپتى مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنە تيٸستٸ ۇسىنىمدار جولداندى.
سونىمەن قاتار تەكسەرۋ جٷرگٸزگەن جۇمىس توبى كوميسسييانىڭ قاراۋىنا:
الدىن الا پىسىقتاۋدىڭ جەنە ستراتەگييالىق باسىمدىقتارعا سەيكەستٸكتٸ باعالاۋدىڭ تولىق تسيكلىنان ٶتپەگەن جوبالارعا نىسانالى ترانسفەرتتەر بٶلۋگە جول بەرمەۋ;
ۇلتتىق قور قاراجاتى تٷپكٸلٸكتٸ الۋشىعا جەتكەنگە دەيٸن ونىڭ تولىق قاداعالانىپ وتىرۋىن قامتاماسىز ەتۋ;
مەلٸمدەلگەن ماقساتىنا ساي پايدالانىلماعان 64 ملرد تەڭگەنٸ قايتارۋ;
كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ ٶتكەن جىلدارداعى وبليگاتسييالىق قارىزداردى مەرزٸمٸنەن بۇرىن قايتارۋىن پىسىقتاۋ سيياقتى ۇسىنىستار بەردٸ.
جۇمىس توبى مٷشەلەرٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, اتالعان شارالاردى ٸسكە اسىرۋ قارجىلىق تەرتٸپتٸ كٷشەيتۋگە جەنە ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ اتاۋلى ەرٸ تيٸمدٸ پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
