ق ر جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىندا ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋىن مونيتورينگتەۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ جىل سايىنعى وتىرىسى ءوتتى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جيىندا ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ ماقساتقا ساي ءارى ءتيىمدى پايدالانىلۋىنا جۇرگىزىلگەن ريەۆيزيا قورىتىندىلارى قارالدى.
تەكسەرۋ نىسانالى ترانسفەرتتەر ەسەبىنەن 3،4 ترلن تەڭگەگە قارجىلاندىرىلعان 3 مىڭنان استام بيۋدجەتتىك ينۆەستيسيالىق جوبانى، سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنە بەرىلگەن 3،8 ترلن تەڭگە وبليگاسيالىق قارىزداردى قامتىدى.
جالپى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ وڭ ناتيجە بەردى. الايدا كوميسسيا ۇلتتىق قور قاراجاتىنان ەكونوميكالىق قايتارىمدى ارتتىراتىن مۇمكىندىكتەردى انىقتادى. جەكەلەگەن كەمشىلىكتەر مەن بۇزۋشىلىقتار دا انىقتالدى.
نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى – ۇلتتىق قورعا جۇكتەلگەن بارلىق ماقسات پەن مىندەتكە قول جەتكىزۋگە جاۋاپتى ءبىرىڭعاي مەملەكەتتىك ورگان جوق. بۇل ءبىرتۇتاس جۇيەنى قالىپتاستىرۋعا جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان مۇقيات تەكسەرىلگەن شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.
قازىرگى ۋاقىتتا فۋنكسيالار ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى، قارجى مينيسترلىگى جانە ۇلتتىق بانك اراسىندا بولىنگەن. بۇل رەتتە قور قاراجاتىنىڭ پايدالانىلۋىنا بايلانىستى بيزنەس-پروسەستەر بويىنشا، سونداي-اق قارجىلاندىرىلعان جوبالاردىڭ تۇپكىلىكتى ناتيجەلىلىگى بويىنشا تولىق اقپاراتتى ورتالىقتاندىرىلعان جيناقتاۋ جانە تالداۋ قامتاماسىز ەتىلمەگەن. ەسەپتىلىكتىڭ اشىقتىق دەڭگەيى جەتكىلىكسىز.
كوميسسيا ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بازالىق دايىندىعى جوق كەيبىر جوبالاردىڭ قارجىلاندىرۋعا قوسىلعانىن انىقتادى. ولار بويىنشا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما، جەر ۋچاسكەلەرى جانە ت.ب. بولماعان. بۇل مەرزىمدەردىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا اكەپ سوعادى. قۇنى 394 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن تاعى 500-دەن استام جوبا الىپ تاستالعان نە ورىندالۋ بارىسىندا باسقالارىنا اۋىستىرىلعان.
ۇلتتىق قوردان بەرىلەتىن نىسانالى ترانسفەرتتەر زاڭنامالىق تۇرعىدان ستراتەگيالىق جانە ۇلتتىق ماڭىزى بار باسىم مىندەتتەرگە ارنالعان. الايدا ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىن تارتپاي-اق ىسكە اسىرۋعا بولاتىن جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى جوبالاردى قارجىلاندىرۋ فاكتىلەرى انىقتالدى: اۋىلدى اباتتاندىرۋ وبەكتىلەرى، شاعىن الەۋمەتتىك وبەكتىلەر جانە ت.ب.
كەيبىر جاعدايلاردا ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتى بۇرىن اياقتالعان جوبالارعا جۇمسالعان نەمەسە ناقتى قاجەتتىلىكتەن اسىپ تۇسەتىن كولەمدە بولىنگەن.
سونىمەن قاتار قاراجاتتى ماقساتسىز جانە ءتيىمسىز قايتا ءبولۋ فاكتىلەرى اتاپ ءوتىلدى. اۋىلدىق جەرلەردە مەديسينالىق ينفراقۇرىلىمدى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان قاراجات قالالىق وبەكتىلەرگە باعىتتالعان، بۇرىن ساتىپ الىنعان جابدىققا قاراجات بولىنگەن. كەيبىر وڭىرلەردە جابدىقتى ساتىپ الۋ كولەمى قۇننىڭ جوعارىلاۋىنا بايلانىستى جوسپاردان ەكى ەسە اسىپ تۇسكەن.
كوميسسيا وبليگاسيالىق قارجىلاندىرۋدا دا كەمشىلىكتەر بار ەكەنىن انىقتادى. اتاپ ايتقاندا، مۇنداي قارىزداردىڭ ماقساتقا ساي ءارى ءتيىمدى پايدالانىلۋىن باقىلاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى ءالى قۇرىلماعان.
قايتارىمدىلىعى تومەن پروبلەمالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ، ليزينگتىك مامىلەلەردى ۇزاققا سوزۋ، مالىمدەلگەن ەكسپورتتىق جانە وندىرىستىك كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزبەستەن جەڭىلدىكتى قارىزداردى ارزان قورلاندىرۋ كوزى رەتىندە پايدالانۋ جاعدايلارى تىركەلدى.
جالپى 2023-2024 جىلدارى ۇلتتىق قوردان بولىنگەن قاراجاتتىڭ يگەرىلۋىنە جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىرقاتار قىلمىستىق ءىس تىركەلدى. جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنە ءتيىستى ۇسىنىمدار جولداندى.
سونىمەن قاتار تەكسەرۋ جۇرگىزگەن جۇمىس توبى كوميسسيانىڭ قاراۋىنا:
الدىن الا پىسىقتاۋدىڭ جانە ستراتەگيالىق باسىمدىقتارعا سايكەستىكتى باعالاۋدىڭ تولىق سيكلىنان وتپەگەن جوبالارعا نىسانالى ترانسفەرتتەر بولۋگە جول بەرمەۋ؛
ۇلتتىق قور قاراجاتى تۇپكىلىكتى الۋشىعا جەتكەنگە دەيىن ونىڭ تولىق قاداعالانىپ وتىرۋىن قامتاماسىز ەتۋ؛
مالىمدەلگەن ماقساتىنا ساي پايدالانىلماعان 64 ملرد تەڭگەنى قايتارۋ؛
كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ وتكەن جىلدارداعى وبليگاسيالىق قارىزداردى مەرزىمىنەن بۇرىن قايتارۋىن پىسىقتاۋ سياقتى ۇسىنىستار بەردى.
جۇمىس توبى مۇشەلەرىنىڭ پىكىرىنشە، اتالعان شارالاردى ىسكە اسىرۋ قارجىلىق ءتارتىپتى كۇشەيتۋگە جانە ۇلتتىق قور قاراجاتىنىڭ اتاۋلى ءارى ءتيىمدى پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
