قازاقستاندا ەر بالانىڭ دٷنيەگە كەلۋٸن كٷتۋ – عاسىرلار بويى قالىپتاسقان قۇبىلىس. ەسٸرەسە, ببالانىڭ ۇل بولعانىن قالاۋدان تۋىنداعان دەستٷردٸڭ بٸرٸ – قىزعا ەسٸم بەرۋ ٷردٸسٸ. ەل اراسىندا «ۇلبولسىن», «ۇلجالعاس», «ۇلجان», «جاڭىل» سىندى ەسٸمدەر جيٸ كەزدەسەدٸ. بۇل ەسٸمدەر كەلەسٸ بالانىڭ مٸندەتتٸ تٷردە ۇل بولۋىن تٸلەگەن اتا-انا نيەتٸن بٸلدٸرەدٸ. بٸراق وسىنداي ەسٸمدەرگە يە قىز-كەلٸنشەكتەر ٶزٸن قالاي سەزٸنەدٸ? ولارعا بۇل ەسٸم قالاي ەسەر ەتەدٸ?
ۇل بولسىن دەپ ٷمٸتتەنۋ – دەستٷر مە, ەلدە...
قازاق قوعامىندا ۇل بالانى ەرەكشە قۇرمەتتەگەنٸ بەلگٸلٸ. بۇرىنعى زاماندا ەر ازامات – ۇرپاق جالعاۋشى, مۇراگەر, رۋ باسى, ەڭبەك كٷشٸ رەتٸندە قاراستىرىلعان. سوندىقتان ەر بالانىڭ دٷنيەگە كەلۋٸ ٶتە ماڭىزدى سانالىپ, قىز بالا تۋعاندا ونىڭ ەسٸمٸ ارقىلى كەلەسٸ پەرزەنتتٸڭ ۇل بولۋىن تٸلەۋ دەستٷرٸ قالىپتاسقان.
ۇل كٷتۋ دەستٷرٸنٸڭ تامىرى تەرەڭدە جاتقانىمەن, قازٸرگٸ زاماندا ونىڭ ەسەرٸ قانداي? بۇل ٷردٸس تەك اتا-بابا سالتىن جالعاستىرۋ ما, ەلدە قوعامنىڭ ەيەل مەن ەردٸڭ رٶلٸنە قويعان شەكاراسىنان تۋعان ستەرەوتيپ پە?
ۇلبولسىن ەسٸمدٸلەردٸڭ پٸكٸرلەرٸ قانداي?
وسىنداي ەسٸمگە يە قىزداردىڭ كٶبٸ باستاپقىدا ٶز اتتارىنىڭ ماعىناسىن تٷسٸنبەگەنٸمەن, ەسەيە كەلە ويلانا باستايدى. كەيبٸرٸ بۇعان نەمقۇرايدى قارايدى, ال ەندٸ بٸرەۋلەرٸ ٶز ەسٸمٸن اۋىر قابىلدايدى.
جاڭىل بايمولداەۆا ەسٸمدٸ كەيٸپكەردٸڭ وقيعاسى – وسى مەسەلەنٸڭ ايقىن مىسالى. ول – وتباسىنداعى تٶرتٸنشٸ قىز. اتا-اناسى قىزدار شەكتەن تىس كٶبەيٸپ كەتتٸ دەپ ويلاپ, ونىڭ اتىن «جاڭىل» دەپ قويعان. «بۇل جولى جاڭىلدىق, كەلەسٸدە ۇل بولسىن» دەگەن نيەتپەن بەرٸلگەن ەسٸم. الايدا اتا-اناسىنىڭ تٸلەگٸ ورىندالىپ, جاڭىلدان كەيٸن ۇل دٷنيەگە كەلەدٸ. بٸراق جاڭىل ەسەيە كەلە وسى ەسٸمنٸڭ ٶزٸن تٶمەندەتەتٸنٸن, «قاتەلٸك» سيياقتى سەزٸم تۋدىراتىنىن ايتادى. «كەيدە اتىمدى اتاعاندا, اتا-انام مەنٸ قالاماعانداي ەسەر قالدىرادى. بۇل مەنٸڭ تاعدىرىما ەسەر ەتتٸ مە دەپ ويلايمىن» دەيدٸ ول.
وسى سەكٸلدٸ ۇلبولسىن, ۇلجالعاس ەسٸمدٸ ەيەلدەر دە كەيدە ٶز ەسٸمدەرٸنەن ىڭعايسىزدىق سەزٸنەتٸنٸن ايتادى. بٸرٸ وعان بەي-جاي قاراسا, بٸرٸ ٸشكٸ رەنٸشٸن جاسىرا المايدى.
بولاشاققا كٶزقاراس: ۇل تۋاماسا شە?
قوعامدا ۇلى جوق وتباسىنىڭ ٶمٸر سٷرۋٸ تۋرالى ەرتٷرلٸ پٸكٸر كەزدەسەدٸ. كەيبٸر ەسكٸ كٶزقاراستاعى ادامدار ٷشٸن بۇل ٷلكەن مەسەلە بولسا, قازٸرگٸ زامان ادامدارى ٷشٸن بۇل قالىپتى جاعداي. سەبەبٸ, ۇل دا, قىز دا – بٸردەي پەرزەنت, ەرقايسىسىنىڭ ورنى بٶلەك.
كەيبٸر ەرلٸ-زايىپتىلار, ەگەر تەك قىزدار عانا ٶمٸرگە كەلسە, قوعام تاراپىنان ەرەكشە قىسىم سەزٸلەتٸنٸن ايتادى. «ۇرپاق جالعاستىرۋ» تٷسٸنٸگٸ تەك ەر بالامەن عانا بايلانىستى دەگەن سەنٸم ەلٸ دە بار. بٸراق عىلىم مەن زاڭ تۇرعىسىنان العاندا, مۇراگەرلٸك, اتا-تەگٸن جالعاستىرۋ قىز بالا ارقىلى دا جٷزەگە اسادى.
ۇل كٷتپەي, قىزعا قۋانا بٸلۋ كەرەك
بٸزدٸڭ قوعامدا ەر بالانىڭ دٷنيەگە كەلۋٸ – ٷلكەن قۋانىش بولۋى تيٸس. ۇل نەمەسە قىز دەپ بٶلۋدٸڭ قاجەتٸ جوق. باستىسى – بالاعا دۇرىس تەربيە بەرۋ, ونىڭ جەكە تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا جاعداي جاساۋ.
قازاقتىڭ «قىز – قوناق» دەگەن سٶزٸ قىز بالانىڭ مٸندەتتٸ تٷردە باسقا وتباسىعا كەتەتٸنٸن مەڭزەيدٸ. بٸراق قازٸرگٸ قوعامدا قىزدار دا اتا-اناسىنىڭ قامقورشىسى, ەۋلەتتٸڭ تٸرەگٸ بولا الادى. دەمەك, بالا تۋعاندا ونىڭ جىنىسىنا قاراماستان, ونى جاقسى كٶرٸپ, قۇشاققا باسىپ, ەسٸمٸن بولاشاعىنا اۋىر سالماق تٷسٸرمەي قويۋ – اتا-انانىڭ ەڭ باستى مٸندەتٸ.
قورىتىندىلاي كەلە, «ۇلبولسىن» ەسٸمٸنە يە ەيەلدەرگە تاعىلعان جاۋاپكەرشٸلٸك, قوعامداعى ۇلعا ەرەكشە مەن بەرۋ – تەرەڭ ويعا جەتەلەيتٸن مەسەلە. ەڭ ماڭىزدىسى – دٷنيەگە كەلگەن ەر بالا قالاۋلى, سٷيٸكتٸ جەنە باقىتتى بولۋى تيٸس. سول كەزدە عانا وتباسى دا, قوعام دا ٷيلەسٸمدٸ داميدى.
"جەتٸ گٷل" فيلمٸ – تاقىرىپتىڭ كٶركەم كٶرٸنٸسٸ
بۇل تاقىرىپ قازٸرگٸ قوعامدا ٶزەكتٸ ەكەنٸن كٶرسەتەتٸن تاعى بٸر جايت – "جەتٸ گٷل" فيلمٸنٸڭ شىعۋى. 5 ناۋرىزدان باستاپ پروكاتقا شىققان بۇل كارتينا كٶرەرمەننٸڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. فيلمدە دەل وسى ۇل كٷتۋ, قىزعا ەسٸم بەرۋ سالتى جەنە ونىڭ قىز بالانىڭ ٶمٸرٸنە تيگٸزەتٸن ەسەرٸ باياندالادى. كٶپشٸلٸك فيلمدٸ كٶرٸپ, ٶز ويلارىن ورتاعا سالىپ, قوعامدا وسى مەسەلە تٶڭٸرەگٸندە جاڭا پٸكٸرتالاس باستالدى.
"جەتٸ گٷل" فيلمٸ – قازاق قوعامىنداعى گەندەرلٸك ستەرەوتيپتەردٸ, اتا-انانىڭ بالاعا قوياتىن ٷمٸتٸنٸڭ اۋىرتپالىعىن جەنە ەربٸر پەرزەنتتٸڭ ٶزٸنشە باعالى ەكەنٸن كٶرسەتەتٸن ەرەكشە تۋىندى. بۇل فيلمدٸ كٶرگەن ەربٸر جان ٶز وتباسىلىق قۇندىلىقتارى تۋرالى ويلانىپ, ماڭىزدى قورىتىندى شىعاراتىنى سٶزسٸز.
