تايجانعا «شانتاج» جاساعان كٸم?
بەرٸن باسىنان باستاساق. ٶزٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك پاراقشاسىنداعى جازباسىندا بۇدان بۇرىن مۇحتار تايجان ٶزٸنە ەلدەبٸر ادامنىڭ «شانتاج» جاساعانىن حابارلاعان بولاتىن. «شانتاج» جاساعان اداممەن تايجان بەتپە-بەت كەزدەسكەن. ەندەشە بولعان جايدى قاز-قالپىندا جەتكٸزەيٸك.
تايجان بىلاي دەيدٸ:
مۇنى شانتاج دەپ تٷسٸندٸم
«دوستار, ٶمٸر دەگەن قىزىق نەرسە ەكەن. ٶتكەن اپتادا مەنٸ بٸر قازاقتٸلدٸ جۋرناليست «سەن تۋرالى ناشار اقپارىم بار» دەپ كەزدەسۋگە شاقىردى. جالعىز ەمەس, جٷزدەسەتٸن جەرگە دوسىم ايدوس جۇقاندى ەرتٸپ باردىم. ەلگٸ ادام «ناشار اقپارىن» كٶرسەتٸپ, «جارييالايمىن» دەدٸ… بٸرازدان سوڭ «بٸر جوبام بار, سونى قارجىلاندىرۋ كەرەك» دەپ 3 ملن. تەڭگە سۇرادى. ٶز باسىم مۇنى «شانتاج» دەپ تٷسٸندٸم.
«قاراجات بەرسەڭ, مۇنى جارييا قىلمايمىن, ٶشٸرٸپ تاستايمىن. بەرمەسەڭ, ەكەڭنٸڭ اسىنان كەيٸن جارييالايمىن» دەدٸ. دوسىم ەكەۋمٸز كٷلدٸك جەنە كٶرسەتكەن ماتەريالدارى جالعان ەكەنٸن ايتتىق. بۇل ماعلۇماتتىڭ بەرٸ ٶتٸرٸك. جارييالاپ شىعارامىن دەسەڭٸز, ٶزٸڭٸز بٸلٸڭٸز, بٸراق اقشا بەرمەيمٸن دەپ, قايتاردىم. جالپى, بۇل كٸسٸ جاسى بٸزدەن ەلدەقايدا ٷلكەن قازاقتٸلدٸ جۋرناليست. ٶزٸ ٶمٸرباقي «ۇلتشىلمىز عوي», قاسىمىزدا جٷرگەن ەدٸ, بايقاسام ٶزٸ تيٸستٸ ورگاندارعا جۇمىس جاساپ جٷرگەن ەكەن. كٶرەمٸز ەندٸ, ٶمٸر دەگەن شىنىمەن قىزىق نەرسە…»
وسىلاي دەگەن مۇحتار تايجان بٷگٸن ٶزٸنە «شانتاج» جاساعان ادامنىڭ اتىن اتادى.
«ايتۋعا تۋرا كەز كەلدٸ. بۇل كٸسٸ – گەرويحان قىستاۋباەۆ بولاتىن. ەندٸ مەنٸ ەرٸ قاراي جامانداپ جٷر» دەيدٸ ول.
ال گەرويحان قىستاۋباەۆ نە دەيدٸ? مۇحتار تايجان «شانتاج» جاسادى دەگەن قىستاۋباەۆتىڭ بۇل تۋراسىندا پٸكٸرٸ قانداي? كەلەسٸ كەزەكتە وسى كٸسٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك پاراقشاسىنا ٷڭٸلدٸك.
قىستاۋباەۆ بىلاي دەيدٸ:
«قازاق كەشٸرٸمشٸل, بٸراق كەشٸرٸم سۇراۋعا قۇمار حالىق ەمەس!»
گەرويحان قىستاۋباەۆ
بٸردەن ايتايىن, مەن جانات ەسەنتاەۆتىڭ كەشٸرٸم سۇراپ, بوستاندىققا شىققانىن ايىپقا بۇيىرمايمىن. ەر ادامنىڭ شەشٸمٸن سىيلايمىن.
مەنٸڭ ايىپقا بۇيىراتىنىم: مۇحتار تايجان مەن گٷلجان ەرعاليەۆانىڭ قىلىقتارى!
بٸرٸنشٸدەن, اباقتىدا جاتقان ادامعا, بٶتەندەر تٷگٸلٸ, ٶزٸنٸڭ باۋىر-تۋىسقاندارىن زورعا كٸرگٸزەدٸ. سوندا جاناتقا «ايدالاداعى» بۇلار قالاي كٸرٸپ جٷر?! بۇل بٷگٸنگٸ بارلىق زاڭ اتاۋلىعا قايشى ەرەكەت. سوندا بيلٸك زاڭدى بۇلاي ٶرەسكەل بۇزۋعا قالاي باردى? بۇدان كەيٸن, بۇل ەكٸ «جاناشىر» جاندى كٸمدەر دەپ ايتۋعا بولادى?
ەكٸنشٸدەن, بۇلاردىڭ وسىنداي جولمەن كٸنەسٸز ادامدى تٷرمەدەن «امان الىپ قالعانى», شىن مەنٸندە, ويلانىپ كٶرسەك – ۇلتتىڭ رۋحىن سىندىرۋ! ەڭ ٶكٸنٸشتٸسٸ – مٸنە وسى! ٶتكەندە بۇلار: «500 ادام قولداپ, جٶن ساناپ وتىر. بيلٸكتەن كەشٸرٸم سۇرا» دەپ ەرمەك نارىمبايدى دا ازعىرعان ەدٸ.
مەنٸڭ بۇلارعا ايتارىم: قازاق كەشٸرٸمشٸل, بٸراق كەشٸرٸم سۇراماعان حالىق! سەبەبٸ بٸزدٸڭ اتا-بابالارىمىز قولىمەن جاساعاندى موينىمەن كٶتەرە بٸلگەن, ٶر حالىق. سەندەر قايتا, قايتا كەشٸرٸم سۇراتىپ, سول ٶرلٸگٸمٸزدەن ايىراتىن بولدىڭدار! وسىلاي كەتە بەرسەك ەسٸكتەن ەنگەننەن, شىعىپ كەتكەنگە دەيٸن, كەشٸرٸم سۇرايتىن قۇل حالىققا اينالاتىنىمىز داۋسىز دٷنيە. ەلدٸڭ كەلەشەگٸن ويلايتىن ادامنىڭ وسىعان ٶرەسٸ جەتۋٸ تيٸس ەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, بۇلار, وسىنداي «ەلگە جاساعان جاقسىلىقتارىمەن» ديكتاتورلىق جٷيەنٸ شەتەل الدىندا اقتاپ جاتىر.
تٶرتٸنشٸدەن, جاناتتىڭ كەلەشەگٸن نەگە بۇلار ويلامايدى? ەندٸ ەل ابىرويلى, سال-سەرٸ جاناتتى قالاي قابىلدايدى? وسى جاعىن ويلاندى ما, بۇل «مەيٸرٸمدٸ» جاندار?
ەگەر بۇلار جاناتقا شىن جاندارى اشىسا, وندا نەگە, مىسالى, مۇحتار ٶتكەندە باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارىمەن كەزدەسكەندە: «ج. ەسەنتاەۆتىڭ ٸسٸ ەدٸل قارالسىن. مەنٸڭ ٶز قاداعالاۋىمدا بولادى» دەگەن سيياقتى, بٸر اۋىز تالاپ-ەسكەرتپە حاتتى, سول ورىنباساردىڭ اتىنان, ورال قالاسىنىڭ قۇقىقتىق مەكەمەلەرٸنە جٸبەرۋٸن تالاپ ەتپەدٸ?! مٸنە بۇل تەسٸل ەرٸ زاڭدى (!), ەرٸ جاناتتىڭ ساعىن سىندىرماس ەدٸ!
بولماسا, باسقاداي جولداردى نەگە قاراستىرمادى? مىسالى: «ەشقانداي جازىقسىز اباقتىدا وتىرعان ج. ەسەنتاەۆ بوستاندىققا شىقپاسا, جەر كوميسسيياسى قۇرامىنان شىعامىز» دەپ, نەگە تالاپ قويمادى?!
جوق! ولاي ەمەس! ازاماتتىڭ ساعىن سىندىراتىن جولدى تاڭدادى! سوندا بۇل كٸمگە جاساعان جاقسىلىق?
جاناتتىڭ ٶزٸ وسىنداي ويعا كەلٸپ, كەشٸرٸم سۇراسا, ەڭگٸمە جوق. ال ونداي ويى جوق ادامدى زاڭدى بەلدەن باسىپ, تٷرمەگە كٸرٸپ, كەشٸرٸم سۇراۋعا ٷگٸتتەپ كٶندٸرۋ – نە سول ادامنىڭ ٶزٸنە, نە قوعامعا پايداسى جوق, زالالى وراسان زور ٸس.
تٷرمەدە, سىرتتان بەيحابار جاتقان ادام ارتىنان الماتىدان ۇشاقپەن ارنايى «ٸزدەپ» كەلگەن «دوستارى» نە ايتسا, سوعان سەنەدٸ. حالىق سولاي دەپ جاتسا, وندا نەسٸنە مەن قيسايامىن? دايىنداپ جازىپ كەلگەن قاعازىنا قول قويا سالايىن دەپ ويلايتىنى بەك انىق.
ال «بوستاندىق» الىپ بەرگەن مۇنداي «دوستاردان» دۇشپان ارتىق ەكەنٸن ۇققاندا, كەش بولادى.
قىستاۋباەۆىڭ وسىلاي دەيدٸ. تايجاننىڭ پٸكٸرٸن دە وقىدىڭىزدار.
كٸمدٸكٸ دۇرىس جەنە كٸمدٸكٸ بۇرىس, قالاي ويلايسىزدار?
دەرەككٶزٸ: kaz.365info.kz
