مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي قازاقستاننىڭ سۋ جاڭا پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆكە اعالىق اقىلىن ايتىپ, ودان قانداي ٷمٸت كٷتەتٸنٸن جەتكٸزدٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جۋىردا عانا توقاەۆ ەليحان سمايىلوۆ باسقاراتىن ٷكٸمەتتٸ وتستاۆكاعا جٸبەرگەن ەدٸ. جاڭا پرەمەر-مينيستر - 43 جاستاعى ولجاس بەكتەنوۆ.
"پرەمەرلٸك پوستقا ولجاس بەكتەنوۆتىڭ كانديداتۋراسى بولۋى مٷمكٸن دەگەن جورامال بۇعان دەيٸن مەنٸڭ بولجامىمدا جوق ەدٸ. ەندٸگٸ مينيسترلەر كابينەتٸن بولبىر, سىلبىر لاۋازىمگەر باسقارماۋى كەرەك, ول باتىل, قاجەت كەزٸندە ٷستەل توقپاقتاپ, ٶز مينيسترلەرٸن بٸر شىبىقپەن ايدايتىن مٸنەزدٸ پرەمەر بولۋى كەرەك دەگەن ويدا بولدىم. بٸراق بەكتەنوۆتىڭ كانديداتۋراسى بۇل كريتەرييلەر تٸزٸمٸندە بولماعان.
تٸپتٸ, پرەزيدەنت توقاەۆ بۇل رەتتە بەكتەنوۆ مىرزانى ٷكٸمەت باسقارۋعا ۇسىنۋى مٷمكٸن دەپ, ەشبٸر ساراپشى مەن ساياساتتانۋشى بولجام جاساعان جوق. سوندىقتان پرەزيدەنت پەن "امانات" پارتيياسى بۇل جولى كٷتپەگەن تاڭداۋ جاسادى. بٸراق "امانات" پارتيياسىنىڭ باسى – ەكەۋ, اياعى تٶرتەۋ ەمەس, بۇل – پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ تاڭداۋى ەكەنٸ داۋسىز. بٸردەن ايتايىن – مەن بۇل توسىن تاڭداۋدى قولدايمىن.
نەگە? بۇل تاڭداۋدىڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ نەدە?
بۇل ورايدا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتتٸڭ بٷگٸن ٶتكەن كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا كەڭ-مولىنان ايتتى. نىعىرلاپ ايتتى. ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ تالاپ تۇرعىسىندا ايتتى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ولجاس ولجا سالاتىن تاقىرىپتار باق-تا بۇرقىرىپ جازىلىپ جاتىر.
ال پرەزيدەنتتٸڭ جاڭا ٷكٸمەتكە تالابىن تارازىلاپ تارقاتساق, بٸز نە ايتا الامىز? بەكتەنوۆتىڭ ٷكٸمەتٸنەن نە ٷمٸت كٷتەمٸز?
قوعامعا مەلٸم – ەل بيۋدجەتٸ ەشكٸنٸڭ كەپكەن تەرٸسٸ سيياقتى, ارى-بەرٸ سوزۋعا كەلمەيتٸن دەففيتسيتتٸك داعدارىس جاعدايىندا. بۇل تۋلاق دار-دۇر ايىرىلۋدىڭ الدىندا. حالىقتىڭ سالىعى مەن ەبدەن ىڭىرشاعى شىققان وتاندىق ٶندٸرٸستەن ٶزگە بيۋدجەتكە تٷسەتٸن كٸرٸستٸڭ باسقا كٶزٸ تاپشى.
مۇنايدىڭ مٷمكٸندٸگٸ دە سالا قۇلاش سوزاتىن رەزٸڭكە ەمەس, ەكسپورتتى ەسەلەۋ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ. بيۋدجەتتٸ تولتىرادى دەگەن مۇناي-گاز تاسىمالىنىڭ باسىم بٶلٸگٸ رەسەيدٸڭ قۇبىر ماگيسترالدارىنا مٷددەلٸ. كەزكەلگەن سەتتەتوقاەۆقا توڭتەرٸس بولا قالۋى ىقتيمال كرەمل كراندى جاپ دەسە, نەمەسە قارا تەڭٸز ارقىلى ٶتەتٸن "كتك" قۇبىرىندا ەلدەبٸر (جاساندى) اپات بولا قالسا, ەل بيۋدجەتٸنە تٷسەتٸن قارجىنىڭ تەڭ جارتىسى كٷرت توقتايدى دەگەن سٶز...
ەل ەكونوميكاسىن شەتەلدٸك ينۆەستيتسييامەن ٷرلەي بەرۋ مٷمكٸندٸگٸ دە شەكتەۋلٸ. ينۆەستيتسييا – قايتارىمى بار قاراجات. ونىڭ ٷستٸنە, ول بەلەكەت ٷستەمە پايىزبەن قايتۋى تيٸس, ەلدٸڭ بولاشاق بيۋدجەتتەرٸنە قوسىمشا اۋىرلىق تٷسٸرەتٸن وراسان زور شىعىن.
سوندا نە قالادى? ەلدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق مۇقتاجدىعىن ٶتەۋ اۋقىمىن جاڭا ٷكٸمەت قانداي مٷمكٸندٸكتٸڭ ەسەبٸنەن كەڭەيتە الادى? پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ەلەۋمەتتٸك باستامالارىن قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ قانداي قوسىمشا مٷمكٸندٸگٸ بولۋى مٷمكٸن?
يە, بۇل ورايداعى رەزەرۆ – سوڭعى 20-25 جىل كٶلەمٸندە ۇرلانىپ-جىرلانعان اكتيۆتەردٸ ەل قازىناسىنا قايتارۋ. ەلٸ كٷنگە دەيٸن سىرتقا توقتاۋسىز سىرعىپ جاتقان اكتيۆتەر مەن قاراجاتتىڭ اعىسىن توقتاتۋ. تەۋەلسٸز ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنە قاراعاندا, ەرتٷرلٸ ەدٸستەرمەن, قيتۇرقى سحەمالارمەن شەتكە شىعارىلىپ جاتقان قاراجاتتىڭ كٶلەمٸ نازارباەۆتىڭ "دەۋٸرٸنە" جەتەعابىل كٶرٸنەدٸ.
مٸنە, پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىندا بەكتەنوۆتىڭ پرەمەرلٸك پوستقا قاجەتتٸلٸگٸ وسى پروبلەمالارعا بايلانىستى تۋىنداپ وتىر دەپ بولجايمىن. ەگەر جاڭا پرەمەر-مينيستر ٶزٸنە ەل ەكونوميكاسىنىڭ كٷنگەيٸن ەگجەي-تەگجەيلٸ مەڭگەرگەن بٸلٸكتٸ ورىنباسارلار تاڭداپ الاتىن بولسا, ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەردٸ قالىپتى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋعا جەنە ەكونوميكالىق ينديكاتورلاردى ەلدەقايدا جاقسارتۋعا بولادى.
ال قازٸرگٸ جاعدايداعى كٷردەلٸ مەسەلە – ەل ەكونوميكاسىنىڭ تەرٸسكەي, كٶلەڭكەلٸ جاعىندا بولىپ تۇر. بۇل تەرٸسكەيدٸڭ قىرساۋى سٶگٸلمەي, ەلٸ كٷنگە سٸرەسٸپ جاتىر.
ال بەكتەنوۆ مىرزا سوڭعى 10 جىلدان استام وسى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكامەن اينالىسقان مامان دەپ بٸلەم.
سوندىقتان ول پرەزيدەنت جٷكتەگەن مٸندەتتەردٸ جوعارى جاۋاپكەرشٸلٸكپەن تٷيسٸنۋٸ تيٸس. وتاندى تالان-تاراجعا سالۋدى ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ توقتاتۋ كەرەك!
بەكتەنوۆ – تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا پرەمەرلٸككە قۇقىق قورعاۋ – كٷشتٸك قۇرىلىم سالاسىنان كەلگەن بٸرٸنشٸ لاۋازىمگەر. سوندىقتان جاڭا پرەمەر ەكونوميكانىڭ تەرٸسكەيٸن تٷزەۋگە بٸرٸنشٸ كەزەكتە مٷددەلٸ تۇلعا دەپ سانايمىن. بٸر ٷمٸت – وسى.
يە, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە ولجاس بەكتەنوۆ – "مەنت-پرەمەر" دەگەن سان-ساققا الىپقاشپا پٸكٸرلەر ايتىلىپ جاتىر. قوعامنىڭ اۋزىنا قاقپاق بولا المايسىڭ. مەسەلە "مەنتتە" ەمەس, مەملەكەتتٸك مەنتاليزمدە! مٸنەز مەملەكەتتٸك مٷددە تۇرعىسىندا بولسا, سول مەنتالدىق ەلدٸ جايلاعان جەمقورلىقتىڭ قاس جاۋىنا اينالسا, پرەمەردٸڭ پايىمىنداعى باستى كريتەرييدٸڭ بٸرٸ وسى بولعانى.
ەلگە جالپاعىنان جايىلعان جەمقورلىقپەن ناقتى كٷرەستٸ "مەنت-پرەمەر" باستايدى دەپ سەنەمٸن. ەگەر, بٸرٸنشٸ كەزەكتە, جەمقورلىق جويىلماسا, ەل ەكونوميكاسىندا ەشقاشان بەرەكە دە, وڭدى ٶزگەرٸس تە بولمايدى. وندايدا بەكتەنوۆ مىرزا ەل پرەزيدەنتٸ مەن پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ الدىندا: "ەكونوميكالىق رەفورمالار جٷزەگە اساتىن بولادى!" دەپ, سالتاناتتى سىڭايدا سەرت بەرگەنٸ بەكەر بولعانى.
ەڭ باستىسى, ۇرلانىپ-جىرلانىپ, ەلدەن جىلىستاتىلعان ٸشكٸ-سىرتقى اكتيۆتەردٸ قازاقستانعا قايتارۋ – بۇل ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶزٸنە قابىلداعان پروگراممالىق مٸندەتٸ. ەكٸنشٸ قايىرا تاققا وتىرعان كەزدە حالىققا بەرگەن ۋەدەسٸ – ەلدە ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك ورناتۋ. جەتٸ جىلعى پرەزيدەنتتٸك قۇزٸرەتٸندە ٶزٸنە جٷكتەپ العان وسى مٸندەتتٸ ورىنداپ شىقسا, توقاەۆ مىرزا پرەزيدەنتتٸك قانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە پەرزەنتتٸك پارىزىن دا ورىنداعانى.
ال ول ەدٸلەتتٸلٸكتٸڭ باستى اسپەكتٸسٸ – حالىقتىڭ اۋزىنان جىرىپ, كلەپتوكرات-ۇرىلار الىپ كەتكەن وراسان زور قارجىنى قازىناعا قايتارۋ. جاڭا پرەمەر وسى پرەزيدەنتتٸك-پروگراممالىق پايىمنىڭ ٸسكە اسۋىنا بارلىق كٷش-قارىمىمەن بٷكٸل ٷكٸمەت پەن باس پروكۋراتۋراعا گەنەراتسييا بەرۋٸ تيٸس.
يە, ولجاس بەكتەنوۆ بۇعان دەيٸن ٷلكەن ەكونوميكامەن ەتەنە اينالىسپاعان ادام. يە, ول تٸپتٸ مەملەكەتتٸك دەڭگەيدەگٸ شارۋاشىلىقتى مينيسترلٸك دەرەجەدە باسقارماعان لاۋازىمگەر. مەملەكەتتٸك باسقارۋ ٸسٸندەگٸ تەجٸريبەسٸ دە كەندەلەۋ بولۋى ىقتيمال.
بٸراق جاس امبيتسيياسى اسقاقتاپ تۇرعان جاڭا مەملەكەتتٸك مەنەدجەر رەتٸندە ٶز كابينەتٸن پرەزيدەنت جٷكتەگەن مٸندەتتەرگە جۇمىلدىرا الادى دەگەن ٷمٸتٸم زور. ونىڭ الدىندا كەمٸندە 20-25 جىلدىق بەلسەندٸ ساياسي ٶمٸر بار. سونىمەن بٸرگە وعان پرەزيدەنت تەڭدەسٸز شانس بەرٸپ وتىر. ول بۇل مٷمكٸندٸكتٸ تازا نيەتٸمەن, مەملەكەت الدىنداعى ازاماتتىق پارىزىمەنu پايدالانا بٸلۋٸ كەرەك. بۇل – مەنٸڭ اعالىق اقىلىم", - دەيدٸ دەپۋتات.
