جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسى ەليحان سمايىلوۆ 2025 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ ورىندالۋى بويىنشا بٸرقاتار جٷيەلٸ مەسەلەنٸ اتادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
مەجٸلٸس وتىرىسىندا سٶيلەگەن سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ٶتكەن جىلى بيۋدجەت جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸ اياسىندا ورىندالدى. مەملەكەتتٸك ورگاندارعا كٶبٸرەك دەربەستٸك بەرٸلگەنٸمەن, تسيفرلاندىرۋ, جوسپارلاۋ جەنە قاراجاتتىڭ تيٸمدٸ جۇمسالۋىنا قاتىستى پروبلەمالار ساقتالىپ وتىر.
ونىڭ سٶزٸنشە, بيۋدجەت پروتسەسٸن تولىق تسيفرلاندىرۋ ەلٸ اياقتالماعان. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋ تەك ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بيۋدجەتكە دەيٸن عانا جٷزەگە اسادى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸ تولىق ينتەگراتسييالانباعاندىقتان, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ ورگانداردىڭ دەرەكتەرٸ بٸر-بٸرٸنە سەيكەس كەلمەيتٸن جاعدايلار كەزدەسەدٸ.
«2025 جىلى 2,4 ترلن تەڭگە قايتا بٶلٸندٸ. كەيبٸر ەكٸمشٸلەر بويىنشا قايتا بٶلٸنگەن قاراجات كٶلەمٸ جوسپارلانعان بيۋدجەتتٸك باعدارلامالاردىڭ 90 پايىزىنا دەيٸن جەتتٸ», – دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ مەلٸمەتٸنشە, جىل ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قۇنى 75 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 99 جوبا الىنىپ تاستالعان. سونىمەن قاتار اياقتالۋى جوسپارلانعان 600-دەن استام ينۆەستيتسييالىق جوبانىڭ 20 پايىزدان استامى جٷزەگە اسپاعان.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسى تيٸمسٸز پايدالانىلعان قاراجات كٶلەمٸ 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,7 ەسە ٶسكەنٸن ايتتى.
«قاراجاتتى يگەرۋ دەڭگەيٸنٸڭ جوعارى بولۋى جوسپارلانعان نەتيجەلەردٸڭ ورىندالۋىنا كەپٸلدٸك بەرمەدٸ. ورتالىق دەڭگەيدە بيۋدجەتتٸك باعدارلامالار كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ ورتا ەسەپپەن 5 پايىزى ورىندالمادى. ٶڭٸرلەردە بۇل كٶرسەتكٸش 33 پايىزدى قۇرادى. جالپى مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە تسيفرلاندىرۋ, اۋىل جەنە سۋ شارۋاشىلىعى, ەكولوگييا جەنە باسقا دا سالالار بويىنشا 11 نەگٸزگٸ ۇلتتىق كٶرسەتكٸش پەن 30-دان استام ماقساتتى ينديكاتورعا قول جەتكٸزٸلمەدٸ», – دەدٸ ول.
سمايىلوۆ سونداي-اق جالپى ٸشكٸ ٶنٸم بولجامنان 9 ترلن تەڭگەگە ارتىق بولعانىنا قاراماستان, بيۋدجەتكە 335 ملرد تەڭگە تٷسپەي قالعانىن مەلٸمدەدٸ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل جاعداي جوسپارلاۋداعى كەمشٸلٸكتەر مەن سالىق تٷسٸمدەرٸنە قاتىستى شامادان تىس وپتيميستٸك بولجامداردىڭ سالدارى.
«بٸزدٸڭ باعالاۋىمىز بويىنشا, 2025 جىلى بيۋدجەتكە 2026 جىلدىڭ 154 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ تٶلەمدەرٸ الدىن الا ەسەپكە الىنعان جەنە شامامەن 900 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ قوسىلعان قۇن سالىعى قايتارىلماعان. سوعان قاراماستان بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ مەن شىعىستارىنىڭ تەڭگەرٸمٸ قامتاماسىز ەتٸلمەدٸ», – دەدٸ پالاتا تٶراعاسى.
سونىمەن قاتار ول سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ ساپاسىنا قاتىستى مەسەلەلەرگە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ سوتقا شاعىمدانۋ جاعدايلارى كٶبەيگەن.
«سوڭعى تٶرت جىلدا داۋلانعان سومالاردىڭ جارتىسىنان استامى سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ پايداسىنا شەشٸلدٸ. كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا مەن جەكەلەگەن تاۋار نارىقتارىنىڭ اشىق ەمەستٸگٸنە بايلانىستى تەۋەكەلدەر ساقتالىپ وتىر», – دەدٸ سمايىلوۆ.
ول سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردىڭ ەكونوميكاعا جەنە مەملەكەتتٸك قارجى جٷيەسٸنە ىقپالى بۇرىنعىداي جوعارى دەڭگەيدە ەكەنٸن ايتتى.
پالاتا دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2025 جىلى كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورعا بيۋدجەتتەن 812 ملرد تەڭگە بٶلٸنگەن. ونىڭ 57 پايىزى مەملەكەتتٸك تاپسىرمالار ارقىلى ٷلەستٸرٸلگەن. بۇدان بٶلەك, كۆازيمەملەكەتتٸك ۇيىمدار مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار اياسىندا قوسىمشا 1,4 ترلن تەڭگە العان.
سمايىلوۆ بيۋدجەت پروتسەسٸنە ەنگٸزٸلگەن بيۋدجەتتەن تىس قورلارعا دا نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل قورلاردىڭ ناقتى سانى مەن قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ تۋرالى تولىق اقپارات جوق.
«مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى, مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورى, جەبٸرلەنۋشٸلەرگە ٶتەماقى تٶلەۋ قورى جەنە ارناۋلى مەملەكەتتٸك قور بويىنشا ۇسىنىلعان اقپارات جەتكٸلٸكسٸز. ولاردىڭ قىزمەتٸنٸڭ نەتيجەلٸلٸگٸ مەن قارجى اعىندارىنىڭ اشىقتىعى تولىق باعالانباي وتىر», – دەدٸ ول.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسى بيۋدجەت قاراجاتىن يگەرۋ بارىسىندا اتقارۋشىلىق تەرتٸپتٸڭ تٶمەندٸگٸ مەن نەتيجەلٸلٸكتٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ ەلٸ دە ٶزەكتٸ مەسەلە بولىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
