بۇگىن سەناتتا «ۇلتتىق مۇددە» ديالوگ الاڭىنىڭ «ساياسي جاڭعىرۋ: ادىلەتتى قازاقستاننىڭ كونستيتۋسيالىق مودەلى» تاقىرىبىنا ارنالعان وتىرىسى ءوتتى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار مەملەكەتتىلىكتى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە ءوتۋ كەزىندە كونستيتۋسيالىق رەفورمانىڭ ءمانى مەن مازمۇنىن، ونىڭ ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋداعى جانە مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋداعى ءرولىن تالقىلادى.
سەنات ءتوراعاسى ماۋلەن اشىمبايەۆ وتىرىسقا قاتىسۋشىلارعا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ، مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان اۋقىمدى كونستيتۋسيالىق وزگەرىستەر مەملەكەتتىلىكتى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە ءوتۋ ءۇشىن جاسالعان قادام جانە قوعامنىڭ ساياسي جۇيەنى جاڭارتۋعا قاتىستى سۇرانىسىنا بەرىلگەن جاۋاپ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول بۇل بەلگىلى ءبىر سالالارداعى وزگەرىستەر ەمەس، مەملەكەتتىك مودەلدىڭ مازمۇنى مەن جۇمىس ىستەۋ قاعيداتتارىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ جۋىردا وتكەن وتىرىسىندا اۋقىمدى كونستيتۋسيالىق رەفورمالار تۋرالى ايتتى. مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىسىنىڭ جاڭا كەزەڭى باستالاتىنىن جەتكىزدى. بۇل ساياسي جۇيەمىزگە تەك تۇزەتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ دەگەن ءسوز ەمەس. شىن مانىندە، بۇل الەمدەگى قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە بەيىمدەلۋ ارقىلى تۇبەگەيلى جاڭعىرۋعا قادام باسۋ ەكەنى انىق. سوندىقتان، وسىنداي ماڭىزدى ساتتە بىرلىگىمىزدى بەكەمدەپ، مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان وزگەرىستەردى جۇزەگە اسىرۋدا جۇدىرىقتاي جۇمىلۋ ايرىقشا مانگە يە»، – دەدى ماۋلەن اشىمبايەۆ.
پالاتا سپيكەرى ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان كونستيتۋسيالىق رەفورما كەشەندى جانە جۇيەلى سيپاتقا يە ەكەنىن ايتتى. الداعى وزگەرىستەر پارلامەنتتىك رەفورمالار اياسىنان شىعىپ، اتا زاڭىمىزدى تۇتاستاي قامتىپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا، ءقازىردىڭ وزىندە كونستيتۋسيانىڭ 80-گە جۋىق نورماسىنا وزگەرىستەر ەنەتىنى بەلگىلى بولدى. بۇل باستى قۇقىقتىق قۇجاتىمىزدىڭ 84 پايىزىن قۇرايدى. ماۋلەن اشىمبايەۆ رەفورمانىڭ ماڭىزدى باعىتى ەلىمىزدىڭ جوعارعى زاڭ شىعارۋشى ورگانىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋدى جانە ءرولىن كۇشەيتۋدى كوزدەيتىنىن دە اتاپ ءوتتى. سونداي-اق زاڭنامالىق پروسەستى وڭتايلاندىرۋ، دەپۋتاتتاردىڭ دەربەستىگىن ارتتىرۋ، پارتيالىق جۇيەنى دامىتۋ جانە ساياسي باسەكەلەستىكتى كۇشەيتۋ باعىتىنا دا باسا ءمان بەرىلىپ وتىرعانىنا توقتالدى.
سەنات ءتوراعاسى رەفورما اياسىندا مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى كەلىسىم جانە ديالوگ ينستيتۋتى رەتىندە حالىق كەڭەسىن قۇرۋ ۇسىنىلعانىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. وتىرىستا اتالعان الاڭدا يدەولوگيا، قۇندىلىقتار مەن ۇلتتىق بىرلىك ماسەلەلەرى تالقىلاناتىنى جانە كەڭەسكە زاڭ شىعارۋعا باستاماشى بولۋ قۇقىعىن بەرۋ ونى مازمۇندى ينستيتۋتقا اينالدىراتىنى ءسوز بولدى. ۇسىنىلعان وزگەرىستەردىڭ قاتارىندا ۆيسە-پرەزيدەنت لاۋازىمىن ەنگىزۋ جانە كونستيتۋسيانىڭ پرەامبۋلاسىن جاڭارتۋ تۋرالى باستامالار دا بار ەكەنىنە ءمان بەرىلدى. سول ارقىلى مەملەكەتتىلىكتىڭ تاريحي ساباقتاستىعىن كورسەتىپ، ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدى ەڭ جوعارى ماقسات رەتىندە بەلگىلەۋ كوزدەلىپ وتىر.
«قازاقستان ۇلتتىق جاڭعىرۋ كەزەڭىنە قادام باسۋدا. وسى تاريحي ساتتە زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن قوعامدىق پىكىر كوشباسشىلارى ەرەكشە ءرول اتقارادى. قازىرگى تاڭدا مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان اۋقىمدى وزگەرىستەردىڭ ءمانىن قوعامعا دۇرىس جەتكىزۋ اسا ماڭىزدى. قازىرگىدەي جاۋاپتى كەزەڭدە ۇلتتىق بىرلىكتى ودان ءارى بەكەمدەۋ وتە وزەكتى. قوعامدى ورتاق مۇددەگە جۇمىلدىرۋ ىسىندە دە سىزدەرگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى. ساياسي جاڭعىۋدىڭ تۇپكى ماقساتى – مەملەكەتتىلىك پەن تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ. بۇل – ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جولىنداعى جاڭا كونستيتۋسيالىق مودەلگە كوشۋ كەزەڭى. الداعى ۋاقىتتا كونستيتۋسيالىق رەفورمالاردى تابىستى ىسكە اسىرۋعا زيالى قاۋىم مەن ساراپشىلار قوعامداستىعى بەلسەندى ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىن»، – دەدى ماۋلەن اشىمبايەۆ.
«ۇلتتىق مۇددە» ديالوگ الاڭىندا سەناتورلارمەن بىرگە بەلگىلى فيلولوگ، قوعام قايراتكەرى قويشىعارا سالعارا ۇلى، ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۇۋ پروفەسسورى جامالادەن يبراگيموۆ، «ەل تاريحى» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەرلان سايلاۋباي، «قازاق گازەتتەرى» جشس-نىڭ باس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى، پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى ورتالىعىنىڭ باسشىسى شولپان سايموۆا، Nazarbayev University جوعارى مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبىنىڭ دوسەنتى سەرىك ورازعالييەۆ جانە باسقا ساراپشىلار ءسوز سويلەپ، قوزعالعان تاقىرىپقا قاتىستى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
