ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى ق. تۇرعانقۇلوۆتىڭ نازارىنا!
رەداكتسييا اتىنان: «قالا مەن دالا» گازەتٸنە حابارلاسقان وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ تۇرعىنى, كەسٸپكەر ەرجان دەۋلەتوۆتٸڭ ارىزىنا بەي-جاي قاراي المادىق. ٶزٸن-ٶزٸ دەپۋتاتتىققا ۇسىنعان دەۋلەتوۆتٸڭ ايتۋىنشا, تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ قايرات ەبدۋەليەۆ: «نۇر وتاننىڭ» اتىنان تٷسەتٸن دايىن كانديداتىمىز بار», – دەپ تٸزٸمنەن الىپ تاستاپتى. سونىمەن...
[caption id="attachment_13991" align="alignright" width="252"]
مەن تٷلكٸباس اۋدانى كٶكتەرەك اۋىلىندا تۇرامىن. اۋىلدىڭ پروبلەماسىن جاقسى بٸلەتٸن ادام رەتٸندە №6 تٷلكٸباس سايلاۋ وكرۋگٸ بويىنشا اۋداندىق مەسليحاتقا كانديداتۋرامدى ۇسىنعان ەدٸم.
الايدا الدىمەن تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ قايرات ەبدۋەليەۆتٸڭ قابىلداۋىنا كٸرٸپ, ٶز-ٶزٸمدٸ دەربەس كانديدات رەتٸندە ۇسىنعالى جاتقانىمدى ايتتىم. تەرٸس تٷسٸنٸپ قالماڭىزدار. مۇنداعى ماقسات – ونىڭ الدىنان ٶتۋ ەمەس ەدٸ.
كەرٸسٸنشە, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ, اۋىل اقساقالدارىنىڭ اتىنان كەلٸپ وتىرعانىمدى, مەسليحات دەپۋتاتى بولعان جاعدايدا اۋىلداعى بٸرسىپىرا مەسەلەلەردٸ شەشۋگە اتسالىساتىنىمدى ايتقىم كەلگەن.
مەنٸڭ سايلاۋعا تٷسەتٸنٸمدٸ ەستي سالا ەكٸمنٸڭ تٷرٸ ٶزگەرٸپ كەتتٸ جەنە بٸردەن قارسى بولدى. ەكٸممەن اراداعى ەڭگٸمەنٸڭ قالاي ٶربٸگەنٸن قاز-قالپىندا ايتايىن.
– سەن قىزىقسىڭ, اي قاراپ جٷردٸڭ بە? سايلاۋعا تٷسەتٸن بولساڭ, وسىدان 3-4 اي بۇرىن ايتپادىڭ با? بٸز №6 سايلاۋ وكرۋگٸنەن تٷسەتٸن ادامدى ەلدەقاشان بەلگٸلەپ قويعانبىز. سول ادام ٶتەدٸ, ەگەر ول ٶتپەسە, مەن ورنىمنان كەتۋٸم كەرەك...– دەدٸ ەكٸم.
قىسقاسىن ايتقاندا, مەنٸڭ سايلاۋعا تٷسۋٸمە قارسى بولدى.
– تٷسپەي-اق قوي, قاجەتٸ قانشا... كەرەك ەمەس. بٸز بەرٸن شەشٸپ قويعانبىز, – دەدٸ بٸر كەزدە.
[caption id="attachment_13992" align="alignleft" width="448"]
– ەندەشە, سايلاۋدىڭ قاجەتٸ نە? الدىن-الا شەشٸپ قويعان بولساڭىزدار, حالىقتى ەبٸگەرگە سالىپ, الاشاپقىن قىلۋدىڭ نە كەرەگٸ بار? – دەدٸم مەن.
ەكٸم الدىڭعى ايتقانىن قايتالادى.
مەن «ٷمٸت-سد» دەگەن جشس-نىڭ اتقارۋشى ديرەكتورىمىن. كەسٸپكەرمٸن. مەنٸڭ نيەتٸمنەن قايتپاسىمدى سەزگەن بولۋى كەرەك, ەكٸم سول ارادا باس ديرەكتورعا زۆوندادى.
نەگە بۇلاي جاساعانىن تٷسٸنبەدٸم. باستىعىم مەنٸ رايىنان قايتارادى دەپ ويلاعان شىعار.
«سٸزدٸڭ ورىنباسارىڭىز اۋداندىق مەسليحاتقا ٶزٸنٸڭ كانديداتۋراسىن ۇسىنىپ جاتىر ەكەن...» دەپ باستادى ەكٸم. بٸراق, باستىعىم ٷندەگەن جوق.
1 ساعات بويى ەكٸمنٸڭ كابينەتٸندە بولدىم. وسى ۋاقىت ارالىعىندا مەنٸ ەبدەن ٷگٸتتەدٸ.
– رايىڭنان قايت. قايتەسٸڭ, قويا سال. ول وكرۋگتەن قۋاندىق احمەتوۆ ٶتەدٸ. كەلٸسٸلٸپ قويعان. ول كٸسٸ «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ ادامى.., – دەدٸ ەكٸم.
[caption id="attachment_13993" align="alignright" width="448"]
– «نۇر وتانعا» قارسىلىعىم جوق. پارتييانىڭ مٷشەسٸ بولماسام دا پرەزيدەنتتٸڭ ەر باستاماسىن قولدايتىن اداممىن. بٸراق, بۇل ارادا مۇنىڭ قاتىسى قانشا? ٶز-ٶزٸڭدٸ ۇسىنۋعا بولمايدى دەگەن زاڭ جوق قوي? – دەدٸم مەن.
«نۇر وتاننىڭ» اتىنان تٷسٸپ وتىرعان ەلگٸ قۋاندىق احمەتوۆ اتتى ازاماتتى كٶكتەرەك اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى جاقسى بٸلەدٸ. بٸر كەزدەرٸ اۋىلدىڭ ەكٸمٸ بولعان. وسى ۋاقىتقا دەيٸن اۋداندىق سەۋلەت-قۇرىلىس بٶلٸمٸن باسقاردى. ونىڭ «ٶمٸربايانىن» جاقسى بٸلەمٸن. بٸراق, قازٸر ونى ايتىپ جاتۋدىڭ قاجەتٸ جوق.
بٸر ساعات ٶتكەندە ەكٸمنٸڭ كابينەتٸنەن ەزەر شىقتىم. «باس تارت», «قويا سال» دەگەنٸنە قاراعانىم جوق. ٶزٸمدٸ ٷمٸتكەر رەتٸندە تٸركەدٸم. سالىق باسقارماسىنا دەكلاراتسييا تاپسىردىم.
سودان كەيٸن-اق قۋدالاۋ باستالدى. الدىمەن ەيەلٸمدٸ قىسىمعا الدى. جۇبايىم تٷلكٸباستاعى تۇرار رىسقۇلوۆ مەكتەبٸندە وقۋ ٸسٸ جٶنٸندەگٸ ورىنباسار بولىپ ٸستەيدٸ.
ەكٸمنٸڭ قابىلداۋىنا كٸرٸپ-شىققان كەلەسٸ كٷنٸ ەيەلٸمە اياقاستىنان ٶتٸنٸش جازدىرىپ, ەڭبەك دەمالىسىنا جٸبەرەدٸ. وقۋ ماۋسىمى قىزعان ٷشٸنشٸ توقساننىڭ كەزٸندە وقۋ ٸسٸ جٶنٸندەگٸ ورىنباساردى ەڭبەك دەمالىسىنا جٸبەرە مە ەكەن?
ول ٶز الدىنا. ەكٸم ەيەلٸمدٸ قابىلداۋىنا شاقىرادى.
«كٷيەۋٸڭە ايت, سايلاۋعا تٷسپەي-اق قويسىن. 50-دەن اسقان ەر-ازاماتتى بٸر كٶندٸرسەڭ, سەن كٶندٸرە الاسىڭ», – دەيدٸ.
ول ٶز الدىنا, كەيٸن ەيەلٸمنٸڭ اعاسىن جٸبەردٸ. ەكٸم وعان دا سونى ايتىپتى. «ەگەر ايتقانىمدى تىڭداماسا, قارىنداسىڭدى جۇمىستان شىعارتقىزامىن», – دەپتٸ.
كەيٸن مەنٸڭ باستىعىما شىعىپ: «دەۋلەتوۆتٸ جۇمىستان شىعارىڭىزدار, ەيتپەسە ەرتەڭ كەڭسەلەرٸڭە سالىق باسقارماسى بارادى», – دەپ قورقىتقان.
ارتىنشا كٷيەۋ بالاسىن جٸبەردٸ...
ەڭ سوڭىندا اۋىلعا كەلدٸ. اقسالدارمەن جٷزدەسكەن ەكٸم ولاردى دا ازعىرىپتى. بٸراق, حالىق مەنٸ ٶزٸ ۇسىنىپ وتىرعاننان كەيٸن ەكٸمنٸڭ سٶزٸنە كٶنە سالماسى بەلگٸلٸ عوي.
ەكٸمنٸڭ بۇلايشا قيپاقتاۋى تەگٸن ەمەس. مەن سايلاۋعا تٷسسەم, ەلگٸ ٶزدەرٸ «سايلاپ» قويعان «دايىن كانديداتتىڭ» ٶتپەي قالاتىنىن بٸلەدٸ. اۋىل تۇرعىندارى ەكٸمنٸڭ ادامىنا داۋىس بەرمەيتٸنٸن ايتقان.
بۇل كەزدەرٸ دەپۋتاتتىققا ٷمٸتكەر ازاماتتاردىڭ ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن ەدٸ.
شىنى كەرەك, ەكٸم باسىمەن «ٶتٸنگەننەن» كەيٸن قايرات ەبدۋەليەۆتٸڭ ٶزٸ ايتقانداي «قويا سالۋعا» بولار ەدٸ.
بٸراق, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ, اقساقالداردىڭ الدىندا ۇيالدىم. كٶكتەرەكتە 120-دان اسا تٷتٸن بار. شاعىن عانا اۋىلدىڭ مەسەلەسٸ شاش ەتەكتەن. مەكتەبٸ 70 جىل بۇرىن ساماننان سوعىلعان, ەسكٸ, قۇلاعالى تۇر. مەد. پۋنكتٸسٸ ەبدەن ەسكٸرگەن, جولى جٶندەۋ كٶرمەگەلٸ جارتى عاسىر بولعان. ەڭ باستىسى, بٸرنەشە جىل تازا اۋىزسۋدان دا تاپشىلىق كٶرٸپ كەلەمٸز.
نەگٸزٸ, مەن 2007 جىلى دا سايلاۋعا تٷسكەنمٸن. ول جولى دا ەدٸلەتسٸزدٸك بولىپ ٶتكٸزبەي تاستاعان-تۇعىن. سودان بەرگٸ 9 جىلدا جٷيە ٶزگەردٸ, ەدٸلەتتٸلٸك سالتانات قۇردى دەگەن سەنٸمدە بولعانمىن. قاتەلەسٸپپٸن...
ەكٸم مەنٸ «نۇر وتانعا» قارسى ادام رەتٸندە كٶرسەتكٸسٸ كەلەدٸ. سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋدە وسىنى جاسىرماي ايتتىم.
«نۇر وتانعا» قارسىلىعىم جوق. تەك وسى پارتييانىڭ ٸشٸنە كٸرٸپ العان جەنە سايلاۋدى بيزنەس كٶرەتٸن تەرٸس پيعىلدى ادامداردان قورقامىن», – دەدٸم مەن.
قازٸر مەنٸ ٷمٸتكەرلەر تٸزٸمٸنەن الىپ تاستاپتى. دەكلاراتسييامنان قاتەلٸك تاۋىپتى... شىن مەنٸندە, دەكلاراتسييامدى ەدەيٸ كەشٸكتٸرٸپ بەردٸ. بۇل جايلى ايتار بولسام, ۇزىن سونار ەڭگٸمە. سوتقا ارىز تاستاعانمىن. دەكلاراتسييامدى ەدەيٸ كەشٸكتٸرٸپ, مەنٸ كانديداتتار تٸزٸمٸنەن سىزىپ تاستاۋدى جوسپارلاعاندارى ٷشٸن. بٸراق, ولاردىڭ قۋلىعى تىم تەرەڭدە ەكەن... زاڭدى ٶزگەرتۋ, ونىڭ قاي جەرٸن قالاي پايدالانۋ كەرەكتٸگٸن ٶزدەرٸ ەبدەن «مەڭگەرٸپ» الىپتى.
باسقا امالىم قالماعاندىقتان, بۇل جايدى وقىرمان وقىسىن, ەل ەستٸسٸن دەگەن ماقساتپەن جازىپ وتىرمىن. مەسەلەنٸ «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بٶلٸمٸ نازارعا الار دەگەن ٷمٸتٸم بار.
ەرجان دەۋلەتوۆ,
تٷلكٸباس سايلاۋ وكرۋگٸ بويىنشا
اۋداندىق مەسليحات دەپۋتاتتىعىنا ٷمٸتكەر
(ماقالانى كٶشٸرٸپ باسقاندا مٸندەتتٸ تٷردە گيپەرسٸلتەمەسٸن كٶرسەتۋ قاجەت, رەداكتسييا تالابى)
