بٷگٸندە ەل-جۇرتتىڭ ساياسيلانىپ كەتكەنٸ – ٶمٸر شىندىعى. سوندىقتان بٸراز اعايىن «بيلٸك پارتيياسىنىڭ وسى كەڭەسٸندە پارتييا جەتەكشٸسٸ نە ايتار ەكەن? جەنە دە ۇسىنىستارى ەلدٸ دەموكراتييالاندىرۋعا قانداي ەسەر ەتەر ەكەن?» دەگەن ٷمٸت پەن كٷدٸك ارالاس كٶڭٸل-كٷيدە بولعانى راس.
بٸراق, ٷمٸت اقتالا قويدى ما?
بۇل سۇراقتى قويۋىما بەس نەگٸز بار.
بٸرٸنشٸدەن, راس, ەلباسى كٶڭٸلگە قونىمدى بٸراز نەرسە ايتتى. بٸراق ونىڭ بەرٸ وسىنداي جيىنداردا بۇرىن دا ايتىلىپ كەلە جاتقان, قۇلاق ٷيرەنگەن جايتتار. مەسەلەن, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ, حالىقپەن جاندى بايلانىس ورناتۋ, جەمقورلىقپەن كٷرەس, شەندٸلەردٸڭ باق-قا جاساپ جاتقان قىسىمى جەنە تاعى باسقا دا بەسەنەدەن بەلگٸلٸ پروبلەمالار.
بٸراق سوڭعى كەزدە ازىپ-توزىپ كەتكەن ەلدٸڭ ٶز باسشىسىنان كٷتكەنٸ بۇل ەمەس ەدٸ!
ودان جۇرتى, ەڭ الدىمەن, سوڭعى كەزدە ەرەكشە ٶزەكتٸ بوپ كەتكەن قوعامدىق-ساياسي ٶمٸرگە قاتىستى نوۆاتسييالارعا قاتىستى كەسٸمدٸ وي-پٸكٸر كٷتٸپ ەدٸ بۇل جۇرتى. بٸراق ول تۋرالى ەلباسى ايتا قويمادى. كەرٸسٸنشە, ول زاڭدارعا ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ قاجەت ەمەس دەگەن سىڭايدا سٶز سٶيلەدٸ. ٷمٸتتەنگەن تالاي كٶڭٸل سۋ سەپكەندەي باسىلدى.
مۇنىڭ ٶزٸ «نۇر وتان» پليۋراليستٸك قوعامدا ورىن العان كٶڭٸل-كٷيدٸ, ٶزٸنە دەگەن سىني كٶزقاراستى, ساياسي اللەرگييانى بايقاعىسى كەلمەيتٸنٸن تاعى دا بٸر كٶرسەتتٸ دەپ سانايمىن!
ەكٸنشٸدەن, دەموكراتييالىق ۇيىم بولعىسى كەلەتٸن پارتييانى بيۋروكراتييالىق ستيلدە باسقارىپ, ونىڭ جۇمىسىن ۇشپاققا شىعارۋ تٸپتٸ مٷمكٸن ەمەس! ەزٸرشە, «نۇر وتان» ۇجىمدىق وي-پٸكٸردٸڭ ەمەس, بٸر ادامنىڭ جەكە ساياسي شەشٸمٸ نەگٸزٸندە عانا قىزمەت اتقارا الاتىن ۇيىم بوپ كٶرٸنٸپ تۇر. بٷكٸل ٶمٸرٸ, تۇرمىس-تٸرشٸلٸگٸ جالعىز تۇلعانىڭ بايانداماسىنا تەلٸنٸپ قالعان ۇيىمنان نە قايىر!
ٷشٸنشٸدەن, «نۇر وتان» ٶزٸن قايتا جٷكتەگٸسٸ كەلەدٸ («پەرەزاگرۋزكا») ەكەن.
مەنٸڭشە, پارتييانى عانا ەمەس, بٷكٸل قوعامدىق-ساياسي ٶمٸردٸ قايتا جٷكتەۋ كەرەك! ول ٷشٸن, ەڭ الدىمەن, ەلدەگٸ پارتييا زاڭناماسى مەن پراكتيكاسىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋ قاجەت! بٸر پارتيياعا ەلدەن ەرەكشە, ەكسكليۋزيۆتٸ قولايلى جاعداي جاساپ قويىپ, باسقا پارتييالاردى بارلىق مٷمكٸندٸكتەردەن ايىرىپ تاستاۋ – ەشكٸمگە دە وپا بەرمەيدٸ. تەك قانا اشىق ەرٸ بەسەكەلٸ ساياسي ورتا ەلٸمٸزدە شىنايى پارتيياارالىق يدەيا مەن تۇلعالار جارىسىن ورناتا الادى, سوندا عانا ول پارتييالار ٶمٸرشەڭ بولادى, حالىقتىڭ جاساندى ەمەس, تابيعي قولداۋىنا يە بولادى.
ەيتپەسە, سايلاۋ كوميسسييالارىنداعى ٶز مٷشەلەرٸنە سەنٸپ قالعان «نۇر وتان» ٶز قارسىلاستارىن سايلاۋ قورىتىندىلارىن بۇرمالاۋ ارقىلى عانا «جەڭە الاتىن» مونوپوليست-مونستر رەتٸندە قالا بەرمەك!
بٸراق ٶتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا دٷنيەگە كەلٸپ, ىقپالدى كٷشكە اينالعان باقىلاۋشىلار ەندٸگٸ جەردە وڭاي بەرٸلە قويمايتىنى تاعى بار!
ٶزٸنە سەنٸمدٸ بولسا, «نۇر وتان» ەلباسى مەن پرەزيدەنتتٸڭ ارتىنا جاسىرىنباي, ولاردىڭ ەكٸمشٸلٸك رەسۋرسىنا سەنە بەرمەي, باسقا پارتييالارمەن شىنايى بەسەكەگە تٷسٸپ كٶرسٸن! ونى, مەسەلەن, پرەمەر باسقارسىن. وعان بەرٸلگەن اقپاراتتىق مٷمكٸندٸك باسقا پارتييالارعا دا بەرٸلسٸن. جاڭا پارتييالار قۇرىلۋى جەڭٸلدەتٸلسٸن. ولاردى تٸركەۋ تەرتٸبٸ دەموكراتييالاندىرىلسىن. سايلاۋ كوميسييالارىندا بارلىق پارتييا ٶكٸلدەرٸ ەنگٸزٸلسٸن.
مٸنە, ەلدەگٸ پارتييالىق ٶمٸر سوندا عانا جاندانادى, XXI عاسىر تالاپتارىنا لايىق, ناعىز ٶركەنيەتتٸ ساياسي ورتا قالىپتاسادى.
ەلباسى «نۇر وتان» جەتەكشٸ كٷش بولۋى كەرەك دەيدٸ. كەزٸندە سوۆەت وداعىندا كوممۋنيستٸك پارتييانىڭ جەتەكشٸ رولٸ كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلٸپ قوياتىن. اتا زاڭدا جازىلماسا دا, بٸزدە دە ٸس جٷزٸندە سولاي بولىپ تۇر. پارتيياارالىق تەڭدٸك, ياعني جۇمىس ٸستەۋدە تەڭ مٷمكٸندٸكتەر جوق! مەنٸڭشە, جەتەكشٸلٸك پرەزيدەنت جارلىعىمەن نە باسقا بٸر بيۋروكراتييالىق شەشٸممەن ورنامايدى, جەتەكشٸلٸك تە دەموكراتييالىق تالاپتارعا ساي بولۋى تيٸس قۇبىلىس, يدەيالار مەن تۇلعالاردىڭ اشىق بەسەكەسٸ نەتيجەسٸندە عانا قول جەتكٸزٸلە الاتىن بيٸك مەرتەبە بولۋى تيٸس! ول جاعى بٸزدە ەكٸ اياعىنان اقساپ تۇر!
تٶرتٸنشٸ جايتتىڭ سالماعى باسقاشا بولىڭقىراپ تۇرعانى. كٶپتەن بەرٸ ەل الدىنا شىقپاعان ەلباسى بۇل جولى كەي سەتتە پارتيياسىنا عانا ەمەس, ٶزٸنەن قولداۋ كٷتكەن ەل-جۇرتقا دا كٶڭٸلٸ تولماي جٷرگەندەي بوپ كٶرٸندٸ.
يە, ٸس جٷزٸندە باس بيلٸكتٸ ۋىسىنان شىعارا قويماعان ونىڭ ٶز نٶكەرلەرٸنە رەنجۋٸ, جەكٸرۋٸ, قاتتى ايتۋى, كەرەك دەسەڭٸز, جەردەن الىپ, جەرگە سالۋى ورىندى بولار. ونىڭ ٷستٸنە كٶزگە ۇرىپ تۇرعان كەمشٸلٸكتەر – شاش ەتەكتەن! ۇرىسسا, شەندٸلەرگە ۇرىسا بەرسٸن, وعان قۇلاق تا, كٶز دە ٷيرەنگەن.
بٸراق, حالىقپەن سٶيلەسۋدٸڭ جٶنٸ بٶلەك سەكٸلدٸ. وسىنشاما ۋاقىت بويىنا بار بيلٸكتٸ تۇڭعىش پرەزيدەنت پەن ونىڭ اشكٶز اينالاسىنا بەرٸپ قويعان قايمانا جۇرتتىڭ نە جازىعى بار?!
مەن ەلباسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك قولداۋ سۇراعان جۇرت پەن ەكٸ سيىر تۋرالى ايتقان سٶزدەرٸن مەڭزەپ وتىرمىن. جەمە-جەمگە كەلگەندە, وسىنشاما جىل بيلٸكتە تاپجىلماي وتىرىپ الىپ, ەل جاعدايىنىڭ وسىنشاما تٶمەندەپ كەتۋٸنە تٸكەلەي ەرٸ بٸردەن-بٸر جاۋاپتى وسى پارتييا ەمەس پە?!
كونستيتۋتسييا بويىنشا قازاقستان – ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت, سوندىقتان ٶكٸمەت ٶزٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەرٸن ورىنداۋى قاجەت! ەگەر دە اعىمداعى بيلٸك حالىقتان جينالعان سالىق پەن جەر قويناۋى بايلىقتارىن ساتۋدان تٷسكەن قىرۋار قارجىنى جاراتا الماسا, ونداي ٷكٸمەتتٸڭ نە كەرەگٸ بار?!
كەز كەلگەن ساياساتكەر, ونىڭ ٸشٸندە, ەل باسقارىپ وتىرعان تۇلعا ٶز سٶزٸندە شەنەۋٸنٸكتەردٸڭ ەمەس, حالىقتىق مٷددەنٸ العا تارتىپ سٶيلەۋٸ تيٸس دەپ سانايمىن!
سوندىقتان دا ەلەۋمەتتٸك قولداۋعا مۇقتاج, تٷرلٸ-تٷرلٸ داعدارىستاردان ەبدەن سٸڭٸر شىققان جۇرتشىلىق ەلباسىنىڭ دەل وسى سٶزدەرٸن جىلى قابىلدادى دەپ ايتا المايمىن.
بەسٸنشٸدەن, ٶزٸنٸڭ سايلاۋ زاڭناماسىنا قاتىستى قاتقىل ويىن بٸلدٸرۋ ارقىلى ەلباسى ەرتەڭگٸ كٷنٸ جينالعالى وتىرعان ۇلتتىق كەڭەستٸڭ جۇمىسىنىڭ اۋقىمى مەن كٷن تەرتٸبٸن وسى باستان شەكتەپ, تەجەپ قويعان سيياقتى. ٶيتكەنٸ, ەل ٸشٸندە ەلٸ دە «وسى كەڭەس ساياسي زاڭداردى جەتٸلدٸرەدٸ» دەگەن ٷمٸت ەلٸ دە بار. بٸراق ەلباسى كەسٸپ-پٸشٸپ ايتتى, ياعني ەل اۋزىندا ايتىپ جٷرگەن ٶزەكتٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ قارالۋى ەرٸ قابىلدانۋى ەندٸگٸ جەردە ەكٸتالاي بوپ قالدى.
