96 جىلدىق تاريحى بار قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اكتيۆتەرٸ تالان-تاراجعا سالىنعان. بۇل تۋرالى "AMANAT" پارتيياسى مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
الماتىدا "AMANAT" پارتيياسى جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق كەڭەستٸڭ وتىرىسى ٶتٸپ, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارىلۋى مەسەلەسٸ تالقىلاندى. جيىنعا مەملەكەتتٸك ورگان ٶكٸلدەرٸ, پروفەسسور-وقىتۋشىلار, قوعام بەلسەندٸلەرٸ جەنە قالا تۇرعىندارى قاتىستى.
كەڭەس تٶراعاسى, مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرلان سايروۆ ەدٸلەتتٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە زاڭسىز ەرەكەتتەرگە جول بەرگەن ازاماتتاردى جاۋاپقا تارتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
"2000 جىلداردىڭ باسىندا ۋنيۆەرسيتەتكە تيەسٸلٸ ٷش جاتاقحانا, بەس ٸرٸ زەرتحانا جەنە التى گەكتار جەر بەلگٸسٸز سەبەپتەرمەن جەكەمەنشٸككە ٶتٸپ كەتكەن. بۇل – سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ. مۇنىڭ ارتىندا سىبايلاس جەمقورلىق ەرەكەتٸ تۇرعانى انىق. بٷگٸندە "AMANAT" پارتيياسىنىڭ اتسالىسۋىمەن باس پروكۋراتۋرانىڭ جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ وسى مەسەلەمەن اينالىسىپ جاتىر. ەرينە, وسى جىلدار ارالىعىندا مەنشٸكتەر ەكٸنشٸ, ٷشٸنشٸ, تٶرتٸنشٸ قولعا ٶتٸپ كەتتٸ. سوعان قاراماستان, ەدٸلدٸك قالپىنا كەلۋٸ كەرەك. بالالارىمىزدىڭ اۋزىنان جىرىپ الىنعان بارلىق ىرىزدىقتى قايتارۋىمىز قاجەت. بۇعان جول بەرگەن ازاماتتار قۇقىقتىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلۋعا تيٸس", – دەدٸ ەرلان سايروۆ.
ٶز كەزەگٸندە, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ قىزمەتٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قۋاندىق راشيت ۋنيۆەرسيتەت نىساندارىن جەكە قولعا بەرۋگە قاتىستى زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتٸلەرٸنە توقتالدى.
"اگەنتتٸك بىلتىردان بەرٸ وسى وقۋ ورداسىنىڭ مٷلٸكتەرٸن جەكە تۇلعالارعا ساتۋ دەرەكتەرٸ بويىنشا تەرگەۋ امالدارىن جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا تيٸستٸ ساراپتامالار جاسالۋدا. قۇزىرەتتٸ ورگانداردىڭ ماماندارىمەن بٸرگە اتالعان مەنشٸكتەر جەكە تۇلعالارعا قانداي جولمەن بەرٸلٸپ, نەندەي زاڭ بۇزۋشىلىق جاسالعانى تەكسەرٸلٸپ جاتىر. وسى فاكتٸلەر بويىنشا تەرگەۋ امالدارى قولعا الىندى. بۇدان باسقا دا نىساندارعا قاتىستى تەرگەۋ جٷرگٸزٸلۋدە", – دەدٸ قۋاندىق راشيت.
بۇل رەتتە, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ رەكتورىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى پٸرٸمقۇل يبراگيموۆ اتالعان بٸلٸم ورداسى تەرگەۋ امالدارىن جٷرگٸزۋگە جان-جاقتى اتسالىسىپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
"ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, ەلٸمٸزدە 120-عا جۋىق جوعارى وقۋ ورنى بار. سونىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق دەرەجەدەگٸ ساناۋلى بٸلٸم ورداسىنىڭ بٸرٸ – وسى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ 96 جىلدىق تاريحى بار ەكەنٸن دە بٸلەسٸزدەر. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا قاجەت ماماندار دايارلايتىن بٸردەن-بٸر بٸلٸم ورداسى دا – وسى. اگرارلىق سالاداعى بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ كٶشباسشىسىمىز. سوعان قاراماستان, بٸر كەزدەرٸ ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا سىبايلاس جەمقورلىق فاكتٸلەرٸ بولدى. قۇزىرلى ورگاندار ونىڭ انىق-قانىعىن ەلٸ دە زەرتتەپ, زەردەلەپ جاتىر. ال تەرگەۋ امالدارىن جٷرگٸزۋگە قاجەت بارلىق ماتەريال ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان تولىق قامتاماسىز ەتٸلدٸ. ەڭ باستىسى, ەدٸلەتتٸ قازاقستاندا ەدٸلەتتٸ ۋنيۆەرسيتەت قۇرۋىمىز كەرەك", – دەدٸ پٸرٸمقۇل يبراگيموۆ.
ال الماتى قالاسىنىڭ باسقارما پروكۋرورى ازات تۇرعانبەك اتالعان بٸلٸم ورداسىنداعى زاڭسىز ەرەكەتتەردٸ انىقتاۋ جۇمىسىنا توقتالدى.
"كەيٸنگٸ ەكٸ جىلدا قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اكتيۆتەرٸن مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارۋ باعىتىندا قارقىندى جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. ياعني, 2023 جىلى باس پروكۋراتۋرانىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس, الماتى قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى وسى ۋنيۆەرسيتەتتە تەكسەرۋ جٷرگٸزگەن بولاتىن. سونىڭ نەتيجەسٸندە, وسى بٸلٸم ورداسىنا تيەسٸلٸ جىلجىمايتىن مٷلٸكتەردٸ زاڭسىز يەلٸكتەن شىعارۋ فاكتٸلەرٸ انىقتالدى. بٸز بۇل فاكتٸنٸ ارنايى ەسەپكە الۋ كٸتاپشاسىنا تٸركەدٸك. كەيٸن وسى ٸس بويىنشا ارى قاراي تەكسەرٸس جٷرگٸزٸلٸپ, پروتسەستٸك شەشٸم قابىلداۋ ٷشٸن قۇجاتتار سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ الماتى قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتٸنە جولداندى. بٷگٸندە «بيلiكتi نەمەسە لاۋازىمدىق ٶكiلەتتiكتەردٸ اسىرا پايدالانۋ» بابى بويىنشا ٸس قوزعالىپ, تەرگەۋ امالدارى جٷرگٸزٸلۋدە. تيٸسٸنشە, وسى ٸستٸڭ بٷگە-شٸگەسٸ انىقتالىپ, ناقتى تەرتٸپتٸك شەشٸم قابىلدانادى", – دەدٸ ازات تۇرعانبەك.
وسى ورايدا, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ "اگرونومييا, سەلەكتسييا, بيوتەحنولوگييا" كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى تاستانبەك اتاقۇلوۆ بٸر كەزدەرٸ اتالعان بٸلٸم ورداسىندا بولعان زاڭسىزدىقتاردى ايتتى.
"1967 جىلى وسى بٸلٸم ورداسىنىڭ قابىرعاسىن العاش ستۋدەنت بولىپ اتتاعان ەدٸم. سول ۋاقىتتان بەرٸ بۇل قارا شاڭىراقتان بٸر ەلٸ اجىراعان جوقپىن. تابان اۋدارماي ازدى-كٶپتٸ 58 جىل ەڭبەك ەتٸپ كەلەمٸن. بٷگٸن ايتىلىپ جاتقان بارلىق زاڭسىز ەرەكەت كٶز الدىمدا جاسالدى. بەرٸن بٸلەمٸن. الايدا بٸزبەن ەشكٸم اقىلداسىپ جاتقان جوق. قولدان كەلەر قايران بولمادى. بٸرتٸندەپ وقۋ كورپۋسىمىزدان دا, جاتاقحانامىزدان دا ايرىلا باستادىق. جەكە ادامداردىڭ ەنشٸسٸندە كەتتٸ. بٸر كەزدەرٸ سەتباەۆ, فۋرمانوۆ (قازٸرگٸ نازارباەۆ), اباي, كراسينا (قازٸرگٸ ۋەليحانوۆ) كٶشەلەرٸ قيىلىساتىن تۇستاعى شارشى جەر تولىق قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنە تيەسٸلٸ ەدٸ. بٸر ەمەس, ەكٸ بٸردەي دەنە شىنىقتىرۋ زالىمىز بولدى. سونىڭ بەرٸ بٸرتٸندەپ جەكە ادامداردىڭ يەلٸگٸنە ٶتٸپ كەتتٸ", – دەدٸ تاستانبەك اتاقۇلوۆ.
جيىندى قورىتىندىلاي كەلە, كەڭەس تٶراعاسى ەرلان سايروۆ بٸر كەزدەرٸ بٸلٸم ورداسىنا تيەسٸلٸ بولعان جىلجىمايتىن مٷلٸكتەردٸ مٸندەتتٸ تٷردە قايتارۋ قاجەت ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. بۇل باعىتتاعى جۇمىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابا بەرەدٸ.
