پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا ەدٸلەت ورگاندارىن تسيفرلاندىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا جيىن ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
وندا قۇقىقتىق جٷيەنٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنا تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋ قارقىنىن پىسىقتاۋ, اتقارۋشىلىق ٸس جٷرگٸزۋدٸڭ اشىقتىعى مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ, سوت-ساراپتاما قىزمەتٸن جاڭعىرتۋ جەنە حالىقتىڭ قۇقىقتىق كٶمەككە قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار قارالدى.
ولجاس بەكتەنوۆ تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرٸن ەنگٸزۋ بارلىق سالانىڭ دامۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدا ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
«مەملەكەت باسشىسى كٷنٸ كەشە ٸسكە قوسقان سۋپەركومپيۋتەر ەلٸمٸزدەگٸ تسيفرلىق دامۋدىڭ جاڭا پاراعىن اشىپ وتىر. بۇل - ورتالىق ازيياداعى العاشقى سۋپەركومپيۋتەرلٸك كلاستەر, سونداي-اق, ايماقتاعى ەڭ قۋاتتى ەسەپتەپ شىعارۋ قۇرىلعىسى. ونىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار, عىلىمي ينستيتۋتتار, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن بيزنەس ٷشٸن قولجەتٸمدٸ بولماق. سوندىقتان بارلىق ۆەدومستۆولار وسى باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرۋى تيٸس», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
جيىندا ەدٸلەت مينيسترٸ ەرلان سەرسەمباەۆ سالانىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسيياسى جەنە جاڭا سەرۆيستەردٸ ەنگٸزۋ تۋرالى بايانداما جاسادى.
ونىڭ ايتۋىنشا, «E-نوتاريات» جٷيەسٸندە 2025 جىلدىڭ 1 سەۋٸرٸنەن باستاپ «تاراپتاردىڭ جەكە كابينەتٸ» پايدا بولدى. فۋنكتسييا بورىشكەرگە اتقارۋشى جازباعا ونلاين رەجيمدە كەلٸسٸم نەمەسە قارسىلىق بٸلدٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بيومەترييالىق سەيكەستەندٸرۋ جەنە اۋماقتىلىقتىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. وسى سەرۆيستٸ ەنگٸزۋدٸڭ ارقاسىندا 450 مىڭنان استام ازامات حابارلاما الدى, ونىڭ ٸشٸندە 43 مىڭنان استامى قارسىلىق بٸلدٸرۋ مٷمكٸندٸگٸن پايدالاندى. نەتيجەسٸندە وسى باعىت بويىنشا شاعىمدار سانى 20%-عا قىسقاردى.
اتقارۋشىلىق ٸس جٷرگٸزۋ سالاسىندا «تسيفرلىق اسسيستەنت» كٶمەكشٸسٸ ەنگٸزٸلدٸ. جٷيە قاۋلىلاردى باقىلاۋعا جەنە قارىزدى ونلاين تٶلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, جەكە سوت ورىنداۋشىلارى (جسو) ٷشٸن ورىنداۋ مەرزٸمٸ تۋرالى ەسكە سالۋ فۋنكتسيياسى ەنگٸزٸلدٸ. سونىمەن بٸرگە جسو-لار اراسىندا اتقارۋشىلىق قۇجاتتاردى اۆتوماتتى تٷردە بٶلۋ تەتٸگٸ ٸسكە قوسىلدى, بۇل زاڭسىز ۋاعدالاستىقتار مٷمكٸندٸگٸن بولدىرمايدى جەنە ەكٸمشٸلٸك جٷكتەمەنٸ ازايتادى.
ەرلان سەرسەمباەۆ سونداي-اق «ە-ساراپتاما» جٷيەسٸندە تٸرٸ ادامداردى كۋەلاندىرۋ بويىنشا پيلوتتىق مودۋل ٸسكە قوسىلعانىن حابارلادى. مۇنداي تسيفرلىق شەشٸم ۇيعارىم بەرۋدٸ جەنە تەكسەرۋ شابلوندارىن پايدالانۋدى اۆتوماتتاندىرۋ ەسەبٸنەن سوت ساراپتامالارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار بۇل مودۋلدٸڭ ادامي فاكتوردى ازايتۋ جەنە اشىقتىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا جاساندى ينتەللەكت فۋنكتسييالارىن پايدالاناتىن جاڭا نۇسقاسى ەزٸرلەنۋدە.
حالىققا قۇقىقتىق كٶمەك كٶرسەتۋ شەڭبەرٸندە وسى جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ «ەدٸلەت» جەنە «ە-زاڭ كٶمەگٸ» جٷيەلەرٸندە جاساندى ينتەللەكت بازاسىندا «تسيفرلىق كونسۋلتانت» ٸسكە قوسىلعانى اتاپ ٶتٸلدٸ. سەرۆيس ازاماتتارعا تيپتٸك ٷلگٸدەگٸ قۇقىقتىق سۇراقتار بويىنشا اۆتوماتتى تٷردە اقىل-كەڭەس بەرەدٸ, وسىلايشا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ازايتادى.
سونداي-اق قۇقىقتىق نورمالار شىعارماشىلىعى سالاسىندا دا تسيفرلىق شەشٸمدەر ەزٸرلەنۋدە. مينيسترلٸك اۆتورلىق قۇقىقتاردى ۇجىمدىق نەگٸزدە باسقارۋ ٷشٸن زيياتكەرلٸك مەنشٸك بويىنشا بٸرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورما قۇرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنا باستاماشىلىق جاسادى. سەرۆيستٸڭ تۇساۋكەسەرٸ 2026 جىلعا جوسپارلانعان.
پرەمەر-مينيستر ەدٸلەت ورگاندارىنىڭ ەلٸمٸزدٸڭ قۇقىق جٷيەسٸندەگٸ ماڭىزدى رٶلٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. قۇقىقتىق رەسٸمدەردٸڭ اشىقتىعىن, قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن جەدەلدٸگٸن ارتتىراتىن زاماناۋي قۇرالدارسىز تيٸمدٸ قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن جٷزەگە اسىرۋ مٷمكٸن ەمەستٸگٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. بۇل سالادا تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جارييالاعان «زاڭ جەنە تەرتٸپ» تۇجىرىمداماسى اياسىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە.
«مەملەكەت باسشىسى بارلىق سالالاردى تسيفرلاندىرۋدىڭ تۇتاس جٷيەسٸن قۇرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. ٷكٸمەت مەملەكەتتٸك ورگانداردا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيياسىن ەنگٸزۋگە كٸرٸستٸ. بۇل جۇمىس بارلىق جەردە جٷرگٸزٸلۋدە. ەدٸلەت ورگاندارىن تسيفرلاندىرۋ – بٷگٸندە قۇقىقتىق جٷيەنٸ رەفورمالاۋدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ جەنە زاڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدى قۇرالى. بٸزگە جەدەل, اشىق جەنە تيٸمدٸ قۇقىقتىق شەشٸمدەر قاجەت», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ جٷزەگە اسىرۋ ادام يگٸلٸگٸنە باعىتتالعان قاعيداتقا نەگٸزدەلۋٸ تيٸس ەكەندٸگٸنە نازار اۋداردى. بۇل ازاماتتاردىڭ مەملەكەتپەن ٶزارا ٸس-قيمىلىن جەڭٸلدەتۋگە, رەسٸمدەردٸڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا جەنە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن سەنٸمدٸ قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا جاساندى ينتەللەكتتٸ قولدانۋدى كەڭەيتۋگە, جاڭا تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋگە جەنە ەدٸلەت سالاسىنداعى زاڭنامالىق باستامالاردى ٸلگەرٸلەتۋگە باعىتتالعان تاپسىرمالار بەرٸلدٸ.
