قازاقستان – تاريحى مەن مەدەنيەتٸ باي مەملەكەت. سوندىقتان, مەدەني مۇرانى قورعاۋ – باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ. بٷگٸندە قازاقستان يۋنەسكو كونۆەنتسييالارىنا قاتىسۋ ارقىلى ەلٸمٸز ٶز مەدەني نىساندارىن ۇيىم تٸزٸمدەرٸنە ەنگٸزٸپ, ەلەمدٸك قاۋىمداستىققا تانىتۋدا. دەگەنمەن, بۇل جەتٸستٸك تەك ماقتانىش ەمەس, سونداي-اق وسى مۇرالاردى قورعاۋ مەن ساقتاۋ بويىنشا ناقتى مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋدى تالاپ ەتەدٸ.
وسى ماقساتتا 2024 جىلعى تامىز ايىندا قر مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆانىڭ تٶراعالىعىمەن جۇمىس توبى قۇرىلدى. بۇل توپتىڭ مٸندەتٸ – ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ, يۋنەسكو جەنە يسەسكو ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ قر ۇلتتىق كوميسسيياسىنىڭ مٷشەلەرٸنٸڭ, عالىمداردىڭ, ارحەولوگتاردىڭ, ەتنوگرافتاردىڭ جەنە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸنٸڭ كٷش-جٸگەرٸن ٷيلەستٸرۋ.
بۇل ستراتەگييالىق باستاما ەلەمدٸك مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگەن ماڭىزدى تاريحي جەنە سەۋلەت ەسكەرتكٸشتەرٸن ساقتاۋعا عانا ەمەس, سونداي-اق دەستٷرلەر, سالت-جورالار, تٸل, مۋزىكا, قولٶنەر سيياقتى ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرا ەلەمەنتتەرٸن جەنە قۇجاتتىق مۇرالاردى قورعاۋعا باعىتتالعان. بۇل ەلەمەنتتەر مەدەني دارالىقتى قالىپتاستىرۋدا, ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ نىعايتۋدا جەنە قۇندىلىقتاردى بولاشاق ۇرپاققا جەتكٸزۋدە ماڭىزدى رٶل اتقارادى.
ايدا بالاەۆا بارلىق مٷددەلٸ قۇرىلىمداردىڭ جٷيەلٸ ەرٸ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸ قاجەتتٸگٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. مينيستر قويىلعان مٸندەتتەردٸ ورىنداۋ جەنە كونۆەنتسييانىڭ تالاپتارىن تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن كٷش-جٸگەردٸ بٸرٸكتٸرۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
بٷگٸنگە دەيٸن جۇمىس توبىنىڭ ەكٸ وتىرىسى ٶتتٸ. وندا قاتىسۋشىلار مەدەني مۇرانى قورعاۋ جەنە ساقتاۋ بويىنشا نەگٸزگٸ باعىتتاردى انىقتادى.
2024 جىلعى 30 قاراشادا الماتى قالاسىندا ٶتكەن وتىرىستا ٷش كٸشٸ توپتىڭ جۇمىس جوسپارلارى تانىستىرىلدى. ەر توپ مەدەني مۇرانى قورعاۋ جەنە ناسيحاتتاۋ سالاسىنداعى ناقتى اسپەكتٸلەرگە باعىتتالعان.
ۇسىنىلعان جۇمىس جوسپارلارى اراسىندا ماتەريالدىق جەنە ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرانى قورعاۋ جەنە ناسيحاتتاۋ, يۋنەسكو-نىڭ «ەلەم جادى» باعدارلاماسى اياسىندا قۇجاتتىق مۇرانى ساقتاۋ سەكٸلدٸ نەگٸزگٸ باعىتتار ايقىندالدى.
بۇل جوسپارلاردا مامانداردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ بويىنشا شارالار قامتىلعان. ونىڭ ٸشٸندە ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرانى انىقتاۋ جەنە دامىتۋ ەدٸستەرٸن وقىتۋعا ارنالعان وقۋ مودۋلدەرٸن ەزٸرلەۋ مەن ٸسكە اسىرۋ قاراستىرىلعان. مينيستر وقۋ مازمۇنىنىڭ پايدالى ەرٸ تەجٸريبەگە باعىتتالعان بولۋى تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونداي-اق جۇمىس توبى ماتەريالدىق جەنە ماتەريالدىق ەمەس مۇرا نىساندارىن تٷگەندەۋ, قولدا بار دەرەكتەردٸ تسيفرلاندىرۋ, مەدەني مۇرانى حالىقارالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋ ستراتەگيياسىن ەزٸرلەۋ, سونداي-اق جاڭا نىساندار مەن ەلەمەنتتەردٸ يۋنەسكو تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
يۋنەسكو قورعاۋىنداعى نىسانداردى تيٸمدٸ باسقارۋ جەنە قورعاۋ ەدٸستەرٸن ەزٸرلەۋگە ايرىقشا مەن بەرٸلدٸ. جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورگاندارى مەن قوعامدىق ۇيىمداردى مەدەني مۇرانى قورعاۋ جەنە ناسيحاتتاۋ ٸس-شارالارىنا بەلسەندٸ تارتۋ, سونداي-اق حالىقتىڭ مەدەني مۇرانىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى حاباردارلىعىن ارتتىرۋ ٷشٸن تۇراقتى ٸس-شارالار مەن اقپاراتتىق ناۋقاندار ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانعان.
جالپى, جۇمىس توپتارىنىڭ جەتەكشٸلەرٸ ۇسىنعان جوسپارلار ماتەريالدىق, ماتەريالدىق ەمەس جەنە قۇجاتتىق مۇرانى ساقتاپ, ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى شارالاردى قامتيدى. مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ بۇل باستامالاردى قولعا الاتىن بولادى. اتالعان شارالار قازاقستاننىڭ مەدەني مۇراسىن قورعاۋ مەن دامىتۋ ٸسٸن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋٸ تيٸس.
