Qazaq Expert Club-تىڭ شاقىرىلعان ساراپشىسى جەنە بٸلٸم بەرۋ ساياساتى سالاسىنىڭ مامانى جازيرا اسانوۆا قازاقستانداعى بٸلٸم ساپاسىن باعالاۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلدە بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا قاتىستى دەرەكتەر جەتكٸلٸكتٸ بولعانىمەن, ناقتى بٸر مەكتەپتەگٸ بٸلٸم ساپاسىن تولىق باعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جٷيە ەلٸ قالىپتاسپاعان, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قازاقستاندىق وقۋشىلاردىڭ بٸلٸم دەڭگەيٸ قانداي?
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق زەرتتەۋلەر قازاقستاندىق مەكتەپتەردٸڭ دامۋ ەلەۋەتٸ بار ەكەنٸن كٶرسەتكەنٸمەن, وقۋشىلاردىڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ نەگٸزگٸ بٸلٸم داعدىلارىن قاجەتتٸ دەڭگەيدە مەڭگەرمەگەن. PISA-2022 زەرتتەۋٸنٸڭ نەتيجەسٸنە سەيكەس, قازاقستانداعى 15 جاستاعى وقۋشىلاردىڭ تەك 36 پايىزى عانا وقۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە جەتكەن. ياعني وقۋشىلاردىڭ 64 پايىزى بازالىق كٶرسەتكٸشتەن تٶمەن نەتيجە كٶرسەتكەن. ال ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمى (ەىدۇ) ەلدەرٸندە بۇل كٶرسەتكٸش ورتا ەسەپپەن 26 پايىز.
ماتەماتيكا پەنٸ بويىنشا قازاقستاندىق وقۋشىلاردىڭ 50 پايىزى, ال جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى بويىنشا 45 پايىزى ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە جەتە الماعان.
كرەاتيۆتٸ ويلاۋ كٶرسەتكٸشٸ دە الاڭداتارلىق. قازاقستاندىق وقۋشىلار بۇل باعىتتا 60 بالدىڭ 24 بالىن جيناعان. ەىدۇ ەلدەرٸندەگٸ ورتاشا نەتيجە – 33 بالل. بازالىق دەڭگەيگە جەتكەن وقۋشىلار ٷلەسٸ قازاقستاندا 47 پايىز بولسا, ەىدۇ ەلدەرٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 78 پايىزعا تەڭ.
قازاقستاننىڭ نەتيجەلەرٸ تۇراقتى ما?
سونىمەن قاتار ساراپشى نەتيجەلەرگە تەك تەرٸس تۇرعىدان قاراۋعا بولمايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. 2018–2022 جىلدار ارالىعىندا ەىدۇ ەلدەرٸنٸڭ ورتاشا كٶرسەتكٸشتەرٸ ماتەماتيكادان 15 بالعا, وقۋ ساۋاتتىلىعىنان 10 بالعا تٶمەندەگەن. ال قازاقستان وسى باعىتتار بويىنشا نەتيجەلەرٸن ساقتاپ قالىپ, جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى بويىنشا كٶرسەتكٸشٸن جاقسارتقان. بۇل بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە تۇراقتىلىعىن كٶرسەتەدٸ.
TALIS-2024 زەرتتەۋٸنٸڭ دەرەگٸ بويىنشا, قازاقستانداعى نەگٸزگٸ مەكتەپ مۇعالٸمدەرٸنٸڭ 59 پايىزى جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن پايدالانادى. ەىدۇ ەلدەرٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 36 پايىز عانا. الايدا جي قولدانبايتىن پەداگوگتەردٸڭ 51 پايىزى بٸلٸم مەن داعدىنىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸن, ال 61 پايىزى مەكتەپتەردە قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىمنىڭ جوقتىعىن ايتقان.
نەگٸزگٸ مەسەلە نەدە?
جازيرا اسانوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, مەسەلە دەرەكتەردٸڭ ازدىعىندا ەمەس, ولاردىڭ شاشىراڭقى بولۋىندا. قازٸر حالىقارالىق زەرتتەۋلەر بٸلٸم جٷيەسٸنٸڭ جالپى كٶرٸنٸسٸن بەرەدٸ, ۇبت تٷلەكتەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸنٸڭ دايىندىق دەڭگەيٸن باعالايدى, ال مودو مەكتەپتەردٸڭ شامامەن تٶرتتەن بٸرٸن عانا قامتيدى.
سوندىقتان قازٸرگٸ تاڭدا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ تۋرالى تەك «ورتاشا تەمپەراتۋرانى» عانا كٶرۋگە بولادى. ال بۇل كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ارتىندا قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرٸ, ٷلكەن جەنە شاعىن جيناقتى مەكتەپتەر اراسىنداعى ايىرماشىلىقتار جاسىرىنۋى مٷمكٸن.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانعا ەر مەكتەپتٸڭ جاعدايىن جەكە باعالايتىن ۇلتتىق تەۋەلسٸز دياگنوستيكا جٷيەسٸ قاجەت. بۇل جٷيە مەكتەپتەردٸڭ رەيتينگٸن جاساۋ نەمەسە جاڭا ەمتيحان ەنگٸزۋ ٷشٸن ەمەس, ناقتى مەسەلەلەردٸ انىقتاپ, قاجەتتٸ ەدٸستەمەلٸك قولداۋ كٶرسەتۋ ٷشٸن جۇمىس ٸستەۋٸ تيٸس.
ەر مەكتەپ ٷشٸن بٸلٸم نەتيجەلەرٸ, ولاردىڭ ٶزگەرۋ ديناميكاسى جەنە وعان ەسەر ەتەتٸن فاكتورلار كٶرسەتٸلگەن ارنايى دياگنوستيكالىق پروفيل جاسالۋى كەرەك. وندا وقىتۋ ساپاسى, باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸ, مەكتەپ ورتاسى, بالالاردىڭ ەل-اۋقاتى جەنە اتا-انالارمەن جۇمىس دەڭگەيٸ ەسكەرٸلۋٸ قاجەت.
بٸلٸم ساپاسىن ارتتىرۋ ٷشٸن نە ٶزگەرۋٸ كەرەك?
ساراپشى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن دامىتۋ ٷشٸن بەس نەگٸزگٸ باعىتقا نازار اۋدارۋدى ۇسىنادى:
- پەداگوگتەردٸ دايارلاۋ جەنە كەسٸبي دامىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ;
- مەكتەپتەردەگٸ باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸن كٷشەيتۋ;
- تەۋەلسٸز ۇلتتىق باعالاۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋ;
- بٸلٸم بەرۋ ورتاسىن جەتٸلدٸرۋ;
- وقۋ باعدارلامالارى مەن وقىتۋ ەدٸستەمەلەرٸن جاڭارتۋ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل باعىتتاردىڭ ەشقايسىسى جەكە-دارا نەتيجە بەرە المايدى. دياگنوستيكا مەسەلەنٸ انىقتاپ, باسقارۋ جٷيەسٸ قولداۋ ۇيىمداستىرىپ, مۇعالٸم تەجٸريبەسٸن جەتٸلدٸرٸپ, وقۋ باعدارلاماسى ماقساتتى بەلگٸلەپ, مەكتەپ ورتاسى وقۋشىنىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋى تيٸس. سوندا عانا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ ناقتى ٶزگەرٸستەردٸڭ بولعانىن باعالاپ, ەر بالانىڭ ساپالى بٸلٸم الۋىنا مٷمكٸندٸك بەرە الادى.
