بىلتىرعى جىلدىڭ جازىندا بٸزدٸڭ قوعام ەلەۋسٸز قالدىرعان, بٸراق بەرٸمٸز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى جاڭالىق شىققان ەدٸ. وسىنى مەن دە كٶپتەن بەرٸ جازايىن دەپ جٷرگەنمٸن. قازاقستان رەسمي تٷردە وەسر-دٸڭ ستاتيستيكا بويىنشا كەڭەسٸنٸڭ ۇسىنىمىنا قوسىلدى. وسىلايشا قازاقستان تمد مەن ورتالىق ازييادا بۇل ستاندارتقا ٶتكەن العاشقى ەل اتاندى. دەمەك, بٸزدٸڭ ستاتيستيكامىزعا ەندٸ بٷكٸل ەلەم سەنەتٸن بولادى. بۇل تۋرالى ساراپشى ايبار ولجاەۆ جازدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بۇل كەدٸمگٸ پروبلەما. مىسالى, ارتتا قالعان, ديكتاتۋرا ورناعان كٶپتەگەن ەلدەردٸڭ ستاتيستيكاسىنا حالىقارالىق قاۋىمداستىق سەنبەيدٸ. سەبەبٸ ولار قولدان جاسالۋى مٷمكٸن. ونىڭ شىنايى ەكەندٸگٸنە كٸم كەپٸلدٸك بەرەدٸ? ال سەنٸمدٸ, شىنايى ستاتيستيكا ينۆەستورلار ٷشٸن اسا ماڭىزدى.
وەسر-دٸڭ ستاتيستيكا جٶنٸندەگٸ ۇسىنىمى 12 پرينتسيپتەن تۇرادى. ونىڭ ٸشٸندە كەسٸبي تەۋەلسٸزدٸك, دەرەكتەردٸڭ ساپاسى, اشىقتىق, حالىقارالىق ٷيلەسٸم سىندى باپتار بار. قازاقستان وسى تالاپتارعا سەيكەستٸگٸن 2023-2025 جىلدارى ٶتكەن اۋقىمدى شولۋدا دەلەلدەدٸ. بۇل ستاتيستيكا سالاسىنداعى «ISO سەرتيفيكاتى» سيياقتى. ەندٸ بٸزدٸڭ ستاتيستيكا حالىقارالىق تۇرعىدا سەرتيفيكاتتالدى.
قازٸر تمد ەلدەرٸنٸڭ ستاتيستيكا جٷيەسٸن شارتتى تٷردە ٷش توپقا بٶلۋگە بولادى. بٸرٸنشٸسٸ - ساياسي ىقپال جوعارى توپ. مۇنداعى دەرەككە سەنٸم تٶمەن. مىسالى, رەسەي. ولار ستاتيستيكانى بۇرمالاۋ ارقىلى ٶزدەرٸنٸڭ ساياسي ويىندارىن جٷرگٸزەدٸ. ەكٸنشٸ سانات - تەحنيكالىق ارتتا قالعان توپ. ياعني ساناقتارى ەسكٸ, بازاسى ەلسٸز. وعان تٷركٸمەنستان, تەجٸكستان سىندى ەلدەر جاتادى. ٷشٸنشٸسٸ - حالىقارالىق ستاندارتقا ٶتكەن, ستاتيستيكاسى اشىق ەرٸ تەكسەرٸلەتٸن كاتەگورييا. بۇل توپتا تەك قانا قازاقستان عانا بار.
قازٸر بٸزدٸڭ ۇلتتىق ەسەپ جٷيەسٸ تولىقتاي United Nations SNA-2008 ستاندارتتارىمەن جاسالادى. ول ٶز كەزەگٸندە سۋۆەرەندٸ بوندتاردى تارتۋ ستاۆكاسىنا, CDS سپرەدتەرٸنە, تٸكەلەي ينۆەستيتسييالىق شەشٸمدەرگە جاقسى ەسەر ەتەدٸ. قازاقستان دەرەكتەرٸ ەندٸ حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى, دٷنيەجٷزٸلٸك بانك, وەسر بازالارىمەن تولىق سەيكەستەنگەن. بٸز ەلەمدە وسى قاتاردا تۇرعان 44-شٸ ەل بولىپ سانالامىز.
بٸر سٶزبەن ايتقاندا بٸزدە ەندٸ بيلٸك ستاتيستيكانى بۇرمالاپ, ٶتٸرٸك ايتقىسى كەلسە دە ونى ٸستەي المايدى. سول سەبەپتٸ بۇل ٶتە جاقسى جاڭالىق.
